İşyeri sigortasında raflarda bulunan emtianın zarar görmesi, yalnızca hasar fotoğrafı ile miktar ve değerin ispatlandığı anlamına gelmez. Stok hareketleri, faturalar, poliçedeki emtia bedeli ve hasar anındaki fiili envanter birlikte değerlendirilir.

Hasar anındaki stok nasıl belirlenir?

Depo sayım tutanakları, e-fatura/e-arşiv kayıtları, irsaliyeler, stok kartları ve satış iadeleri aynı tarih itibarıyla uzlaştırılmalıdır. Son yılsonu stok değeri hasar günündeki miktarla kendiliğinden aynı değildir.

Örneğin yangından bir gün önce teslim alınan ürünlerin irsaliyesi ve depo giriş kaydı, eksperin önceki ay stok raporuna dayanarak yaptığı eksik hesabı açıklayabilir.

Hasarlı, kurtarılabilir ve tamamen kayıp emtia

Zarar gören ürünlerin satılabilirliği, onarım veya yeniden paketleme imkanı ve sovtaj değeri kalem kalem ayrılmalıdır. Hasarlı ürünleri imha etmeden önce güvenlik ve hijyen koşulları elverdiği ölçüde tespit yapılmalıdır.

Ekspertiz tutanağında ürün grubu, seri/parti numarası, miktar ve hasar türünün belirtilmesi farklı malların tek oranla değerlenmesi riskini azaltır.

Poliçe bedeli, muafiyet ve eksik sigorta

Poliçenin emtia teminatı, sigorta bedeli, hasarın gerçekleştiği yer ve muafiyet hükmü okunmadan brüt stok zararından net tazminata gidilemez. Eksik sigorta uygulanacaksa hesap yöntemi ve dayanak açıkça gösterilmelidir.

Hasar dosyasında stok zararı ile iş durması kaynaklı kar kaybı birbirine karıştırılmamalıdır; ikincisi ayrı teminat ve hesap gerektirebilir.

Eksper raporuna somut itiraz

Eksperin kapsam dışı saydığı kalemler, kabul ettiği birim fiyat, fire veya kurtarma indirimi ayrı bir tabloya işlenmelidir. Muhasebe kayıtlarına dayalı alternatif hesap sunulması uyuşmazlığı daraltır.

Bilirkişi incelemesi gerekirse şirketin stok yazılımı çıktılarına dayanak oluşturan ham kayıtların korunması yararlıdır.

Uyuşmazlığın çözümünde dosya düzeni

Hasar ihbarı, olay tutanağı, poliçe, eksper raporu, alım/satım belgeleri, sayım cetvelleri, fotoğraflar ve şirketin ret/ödeme yazısı birbirine bağlı olmalıdır.

Somut olayın ticari niteliğine ve seçilen başvuru yoluna göre görev, yetki, dava şartı ve süreler ayrıca değerlendirilmelidir.

Stok miktarının başlangıç bakiyesiyle kurulması

Yangın veya su hasarı sonrasındaki miktar iddiası, son fiziki sayım, alış ve satış faturaları, depo giriş-çıkış kayıtları ve varsa barkod sistemi üzerinden geriye doğru test edilmelidir. Güncel stok listesini geçmiş sayım tutanağı yerine koymak, hasar günündeki gerçek miktarı açıklamakta yetersiz kalabilir. Bozuk veya iade ürünlerin de stoktan ayrılması gerekir.

Hasarlı ürünün satış ve kurtarma değeri

Emtianın tümünün imha edildiği iddiası ile bir bölümünün iskonto ile satılabileceği raporu ayrı hesaplar gerektirir. Sovtaj teklifi, imha tutanağı ve depoda kalan malın fotoğrafları karşılaştırılır. Etiket satış fiyatı doğrudan alış değeri veya teminat hesabı sayılamaz; poliçenin değerleme yöntemi belirleyicidir.

Örnek envanter uyuşmazlığı

Kurgusal işyerinde olaydan önce muhasebede 1.200 parça stok, hasar sonrası sayımda 400 sağlam ve 650 hasarlı parça belirlenmiş olsun. Kalan 150 parça farkının fire, satış, başka depoya sevk veya kayıt hatasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı açıklanmalıdır. Belgesiz farkın tamamını sigorta zararı olarak göstermek yerine her alt kalem dayanağıyla sunulmalıdır.

Dosyanın sağlıklı değerlendirilmesi için sigorta şirketinden yalnızca sonuç yazısının değil, kararın dayandığı poliçe maddesinin, ekspertiz veya inceleme raporunun ve ödeme hesabının da istenmesi gerekir. Başvurunun muhatabı, istenen tutar ve bu tutarın hangi belgelere dayandığı başlangıçta açıklanır. İhtilafın sigorta sözleşmesine mi, üçüncü kişinin sorumluluğuna mı yoksa tıbbi veya teknik tespitin doğruluğuna mı ilişkin olduğu belirlenmeden genel bir talep ile ilerlemek eksik değerlendirmeye yol açabilir.

Başvuru örneği ve kaynaklar

Benzer uyuşmazlıklara ilişkin sigorta dilekçe örneklerine ve sigorta hukuku makalelerine bakabilirsiniz.

Resmi mevzuat ve genel şartlar: SEDDK · Mevzuat Bilgi Sistemi

Sigorta uyuşmazlığınızda poliçe, hasar dosyası ve somut belgelere göre hukuki değerlendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İletişime geçin

Stok miktarı ile değerinin ayrı kanıtlanması

Hasardan sonra düzenlenen tek taraflı ürün listesi stok iddiasının başlangıcı olabilir ancak tek başına miktar ve değer bakımından yeterli görülmeyebilir. Hasar öncesi sayım, alış ve satış faturaları, barkod hareketleri, depo transferleri, iade kayıtları ve fire oranları birbiriyle karşılaştırılır. Özellikle birden çok depoda tutulan mallarda hasarın gerçekleştiği adresteki fiili envanter ile işletmenin bütün stokunun karışmaması gerekir. Ürünlerin birim maliyeti ve satış fiyatı aynı kavram değildir.

Yanan veya ıslanan malların tamamının ekonomik değerini sıfır varsaymak da doğru olmayabilir. Kurtarılabilir ürünler, kalite kontrol sonucu, imha tutanakları ve teklif edilen sovtaj bedeli birlikte incelenir. Sigortacı değer düşüklüğü uygulamışsa bunu hangi ürün grubuna ne oranda uyguladığı açıklanmalıdır. Vergi kayıtlarının dayandığı muhasebe yöntemi ve poliçedeki değerleme hükmü farklı sonuçlar doğurabileceğinden hesap tablosu bu farklılıkları görünür kılmalıdır.

Muhasebe kayıtlarının hasar yerine bağlanması

Bir ticari işletmenin yıl sonu bilançosunda yüksek stok değeri bulunması, hasar anında aynı miktarın zarar gören depoda bulunduğunu tek başına ispatlamaz. Depolar arası sevkiyatların, iade edilen ürünlerin ve satışa hazırlanmış malların hareketleri incelenmelidir. Kurgusal bir tekstil işletmesinde hasar öncesi sistemde 8.000 ürün görünürken 1.000 ürünün başka depoya sevk edildiği ve 600 ürünün satış sonrası iadeden kaynaklandığı ortaya çıkabilir. Hasar hesabı her ürün grubunun gerçek fiziksel yerini ve niteliğini ayrı göstermelidir. Eksperin tüm stok için tek bir birim fiyat kabul etmesi de sezonu geçmiş, kusurlu veya farklı maliyetli ürünler açısından tartışmalı olabilir. Kalan malların satılabilirliği veya imhası belgelendiğinde sovtaj hesabı daha denetlenebilir hale gelir.