İşyeri Yangın Sigortası Tazminatı ve Hasarın İspatı

İşyeri yangınında sigorta tazminatı hesabı yalnızca binanın onarım bedeline indirgenemez. Poliçeye göre sabit kıymetler, makine, emtia, demirbaş ve faaliyet durması farklı kalemlerdir; her birinin teminat altında olup olmadığı ayrı incelenmelidir.

Yangının sebebi ve riziko tespiti

İtfaiye raporu, elektrik tesisatı incelemesi, kamera kayıtları ve olay yeri fotoğrafları sebebin saptanmasında önemlidir. Yangının kaynağına ilişkin belirsizlik her zaman otomatik teminat dışılık anlamına gelmez; poliçe ve ispat yükü ayrıca değerlendirilmelidir.

İtfaiye raporundaki “muhtemel sebep” ile sigortacının kesin kusur iddiası arasındaki fark gözden kaçırılmamalıdır.

Stok ve demirbaş zararları

Yangın öncesi stok kayıtları, e-fatura, irsaliye, depo sayım tutanakları ve yanmış emtia fotoğrafları karşılaştırılır. Sigorta bedeli, malın değeri ve hasar tarihindeki mevcudiyet birbirinden ayrı meselelerdir.

Örneğin sigortadan sonra satın alınan makinenin poliçeye nasıl dahil edildiği ayrıca araştırılmalıdır.

Ekspertiz ve kesintiler

Ekspertizin hangi kalemleri tam hasar, kısmi hasar veya sovtaj kapsamında değerlendirdiği belirtilmelidir. Muafiyet ve eksik sigorta uygulanmışsa bunların poliçedeki dayanağı ve hesaplaması gösterilmelidir.

Stok defterindeki değer ile rayiç satış fiyatı farklı olabilir; zarar hesabı uygun değerleme yöntemiyle kurulmalıdır.

Kar kaybı teminatıyla ilişki

İş durması veya kar kaybı teminatı ayrıca düzenlenmişse hasar sonrası faaliyet kesintisi, azaltılmış ciro ve tasarruf edilen giderler ayrıca hesaplanır. Yangın hasar bedeli ile kaybedilen brüt kar aynı alacak değildir.

Aynı ekonomik zararın iki ayrı teminat altında mükerrer ödenmesi talep edilmemelidir.

Talep dosyasının hazırlanması

Poliçe ve özel şartlar, yangın raporu, ekspertiz, stok dökümü, satış ve alış faturaları, tamir teklifleri ve kısmi ödeme kayıtları birlikte değerlendirilmelidir. Yazılı başvuru somut kalemler üzerinden kurulmalıdır.

Başvuruda onarım, ikame ve stok tazminatları ayrı gösterilirse bilirkişi incelemesi de denetlenebilir hale gelir.

Yangının nedeni ve teminat bağlantısı

İtfaiye tutanağı, olay yeri incelemesi, elektrik tesisatının bakım kayıtları ve sigorta eksperinin raporu ayrı amaçlara hizmet eder. Yangının çıkış nedeni kesinleştirilmemişse varsayım kesin bulgu gibi yazılmamalıdır. Poliçenin bina, demirbaş, makine, emtia ve iş durması teminatları birbirinden ayrılarak hasarın her kaleme dağılımı yapılır.

Hasar öncesi stok ve ekipman değerinin ispatı

Hasardan hemen sonra düzenlenen tek taraflı liste önemli bir başlangıçtır ancak alış faturaları, stok sayım kayıtları, e-fatura hareketleri ve sevk belgeleriyle karşılaştırılmalıdır. Makine için edinim yılı, amortisman tartışması, yenileme maliyeti ve kurtarılabilir parçalar ayrıca incelenir. Aynı malın hem emtia hem makine kaleminde gösterilmemesi gerekir.

Ödeme hesabında muafiyet ve eksik sigorta

Kurgusal dosyada 700.000 TL stok zararı, 200.000 TL makine hasarı ve 100.000 TL bina onarımı ileri sürülsün. Üç kalemin tek poliçe limiti içinde mi, farklı alt limitlere mi tabi olduğu belirlenmeden 1.000.000 TL’lik net talep çıkarılamaz. Eksik sigorta, muafiyet, sovtaj, önceki ödemeler ve KDV hesabı gerekçeli bir tabloda ayrıca gösterilir.

Dosyanın sağlıklı değerlendirilmesi için sigorta şirketinden yalnızca sonuç yazısının değil, kararın dayandığı poliçe maddesinin, ekspertiz veya inceleme raporunun ve ödeme hesabının da istenmesi gerekir. Başvurunun muhatabı, istenen tutar ve bu tutarın hangi belgelere dayandığı başlangıçta açıklanır. İhtilafın sigorta sözleşmesine mi, üçüncü kişinin sorumluluğuna mı yoksa tıbbi veya teknik tespitin doğruluğuna mı ilişkin olduğu belirlenmeden genel bir talep ile ilerlemek eksik değerlendirmeye yol açabilir.

Yangın hasarında kalemlerin ispatı

İşyeri yangınında “toplam zarar” ifadesi çoğu kez farklı teminatlar altında toplanmış kalemleri gizler. Bina, makine, demirbaş, emtia ve olası iş durması zararları için ayrı cetvel düzenlenir. Her kalemin olay öncesi varlığı ve değeri, faturalar, amortisman kayıtları, stok hareketleri veya teknik envanterle desteklenir. Kurtarılan malzeme varsa niteliği ve gerçek satış değeri belirlenir. Vergisel kayıt ile fiili piyasa değerinin neden farklılaştığı ayrıca açıklanmalıdır.

Yangının nedeni yönünden itfaiye tutanağı, elektrik bakım belgeleri, iş güvenliği kayıtları ve eksper raporu arasında görülen çelişkiler somutlaştırılır. Sigortacı bir istisna veya koruma önlemi ihlali iddia ediyorsa uygulanan poliçe şartının ilgili rizikoyla bağlantısı da incelenmelidir. İlk inceleme tamamlanmadan hasarlı alanın tamamen temizlenmesi delil kaybına yol açabileceği için acil güvenlik tedbirleri alınırken fotoğraf, video ve mümkünse uzman tespiti yapılması önemlidir.

İlk gün toplanması gereken kayıtlar

Yangından sonra işletmenin faaliyetini yeniden başlatma ihtiyacı delillerin korunmasıyla çatışabilir. Güvenlik ve yangın sonrası zorunlu tedbirler öncelikli olmakla birlikte, zarar gören her bölümün genel planı, cihaz seri numaraları ve stok alanları fotoğraflanmalıdır. Hasar öncesindeki muhasebe dökümüyle ilk fiziki tespit ayrı tutulur; eksik veya zarar görmüş ürünler yeniden sayılırken hangi ürünün yandığı, hangisinin suyla bozulduğu belirtilir. Kiracı işletmede bina unsurunun kime ait olduğu, poliçede kiracının menfaatinin kapsamı ve mal sahibinin poliçesiyle olası örtüşme ayrıca değerlendirilir. İş durması zararı ileri sürülecekse üretimin durduğu günler, iptal edilen siparişler, değişken gider tasarrufu ve devam eden sabit giderler kayıtlarla gösterilir. Tek bir toplam hasar belgesi, birbirinden farklı teminatların ispatı için yeterli açıklık sağlamayabilir.

İlgili başvuru örneği ve kaynaklar

Somut uyuşmazlığın delil düzeni için sigorta dilekçeleri arşivini inceleyebilirsiniz. Genel şartların yürürlükteki hali SEDDK üzerinden, tahkim usulü ise Sigorta Tahkim Komisyonu üzerinden kontrol edilmelidir.

Resmi kaynaklar: SEDDK genel şartlar · Sigorta Tahkim Komisyonu