Kasten Öldürmeye Teşebbüs ile Kasten Yaralama Arasındaki Ayrım

Bir saldırının mağdurun ölümüyle sonuçlanmaması, eylemin mutlaka kasten yaralama olduğu anlamına gelmez. Failin öldürme kastıyla doğrudan icraya başlayıp elinde olmayan nedenlerle sonucu gerçekleştirememesi halinde kasten öldürmeye teşebbüs gündeme gelebilir. Ayrım, yalnız yaralanmanın ağırlığına değil; kullanılan araç, hedef alınan bölge, darbe sayısı ve şiddeti, taraflar arasındaki önceki ilişki, olayın gelişimi ve failin eylemi neden sonlandırdığı gibi bütün olgulara dayanır.

Öldürmeye teşebbüsün hukuki temeli nedir?

TCK 35’e göre kişi işlemeyi kastettiği suçu elverişli hareketlerle doğrudan doğruya icraya başlayıp elinde olmayan nedenlerle tamamlayamazsa teşebbüsten sorumlu tutulur. Kasten öldürme bakımından bu hüküm TCK 81 veya olayın koşullarına göre TCK 82 ile birlikte uygulanır. Bu nedenle önce failin öldürme kastının bulunup bulunmadığı, sonra icra hareketlerinin başlayıp başlamadığı ve sonucun neden gerçekleşmediği belirlenir.

Öldürme kastı nasıl belirlenir?

Kast doğrudan gözlemlenen bir olgu değildir; olayın dışa yansıyan özelliklerinden çıkarılır. Kullanılan aracın öldürmeye elverişliliği, darbenin yöneldiği vücut bölgesi, darbe sayısı ve şiddeti, saldırının devamlılığı, fail ile mağdur arasındaki husumet, söylenen sözler, olay öncesi hazırlık ve olay sonrası davranışlar birlikte değerlendirilir. Tek bir ölçüt üzerinden öldürme veya yaralama kastı sonucuna ulaşmak sağlıklı değildir.

Yaralanmanın hayati tehlike oluşturması tek başına yeterli midir?

Hayati tehlike, eylemin ciddiyetini gösteren önemli bir tıbbi bulgudur; ancak tek başına öldürme kastını kesin biçimde göstermez. Aynı şekilde hayati tehlike bulunmaması da öldürmeye teşebbüsü otomatik olarak dışlamaz. Örneğin öldürmeye elverişli bir hareket, tesadüfi veya harici bir nedenle hafif sonuç doğurabilir. Ceza hukuku bakımından sonuç kadar kast ve icra hareketinin niteliği de incelenir.

Eylemin fail tarafından sonlandırılması neden önemlidir?

Failin saldırıyı dışarıdan bir engel nedeniyle mi yoksa kendi iradesiyle mi bıraktığı teşebbüs ve gönüllü vazgeçme bakımından önem taşır. Mağdurun kaçması, üçüncü kişilerin müdahalesi, silahın tutukluk yapması veya kolluğun gelmesi gibi failin iradesi dışındaki nedenler teşebbüs değerlendirmesini destekleyebilir. Buna karşılık gönüllü vazgeçme iddiasında TCK 36’daki şartların ayrıca incelenmesi gerekir.

Kasten yaralama ne zaman uygulanır?

Deliller failin amacının öldürmek değil yaralamak olduğunu gösteriyorsa TCK 86 ve yaralanmanın sonucuna göre TCK 87 gündeme gelebilir. Yaralamanın kemik kırığı, organ işlevinde zayıflama veya kayıp, yüzünde sabit iz ya da yaşamı tehlikeye sokan durum gibi sonuçlara yol açması cezanın belirlenmesini etkiler. Bu sonuçlar öldürme kastının yerine geçmez; önce suçun manevi unsuru doğru belirlenmelidir.

Silah kullanılması otomatik olarak öldürmeye teşebbüs müdür?

Hayır. Ateşli silah, bıçak veya başka bir aracın kullanılması önemli bir göstergedir ancak hedef alınan bölge, atış mesafesi, atış sayısı, eylemin seyri ve somut zarar ile birlikte değerlendirilir. Silahla işlenen her yaralama öldürmeye teşebbüs olmadığı gibi, silah kullanılmayan her olay da yalnız yaralama kapsamında kalmaz.

Dosyada hangi teknik deliller önemlidir?

Adli tıp raporları, olay yeri incelemesi, balistik veya kriminal raporlar, kamera görüntüleri, tanık anlatımları, HTS ve konum verileri, tarafların önceki mesajlaşmaları ve tıbbi müdahale kayıtları birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle darbenin yönü, mesafesi ve olayın fiziksel akışı konusunda teknik veriler, anlatımlar arasındaki çelişkileri sınamak açısından önemlidir.

Kastın belirlenmesinde olay öncesi ve sonrası davranışlar nasıl değerlendirilir?

Suç vasfı belirlenirken yalnız darbenin isabet ettiği bölgeye bakılmaz. Taraflar arasındaki önceki husumet, olaydan hemen önce söylenen sözler, kullanılan aracın niteliği, darbe sayısı ve şiddeti, saldırının sürdürülüp sürdürülmediği ve failin olay sonrasındaki davranışları birlikte değerlendirilir. Örneğin yardım çağırma, saldırıyı kendi iradesiyle kesme veya mağduru olay yerinde bırakıp kaçma gibi davranışların her biri tek başına kesin sonuç doğurmaz; fakat kastın yönünün belirlenmesinde diğer delillerle beraber önem taşıyabilir. Bu nedenle öldürme kastı, olayın bütününden çıkarılan hukuki bir sonuçtur.

Darbe sayısı ve hedef bölge tek başına suç vasfını belirler mi?

Hayır. Hayati bölgeye yönelen tek bir darbe bazı olaylarda öldürme kastını gösterebilirken, çok sayıda darbe bulunması da her durumda öldürmeye teşebbüs sonucunu doğurmaz. Kullanılan aracın öldürücülüğü, darbenin mesafesi, uygulanma biçimi, yaranın niteliği, tarafların konumu ve saldırının neden sona erdiği birlikte ele alınmalıdır. Adli rapordaki hayati tehlike kaydı önemli bir teknik veridir; ancak kastın doğrudan kanıtı değildir. Ceza hukuku bakımından belirleyici olan, failin somut olayda ölüm neticesini isteyip istemediğinin delillerden çıkarılabilmesidir.

Suça teşebbüs hükümleri ile gönüllü vazgeçme nasıl ayrılır?

Fail öldürmeye elverişli icra hareketlerine başladıktan sonra netice kendi iradesi dışında gerçekleşmezse teşebbüs hükümleri gündeme gelir. Buna karşılık fail icra hareketlerini kendi isteğiyle sona erdirir veya neticenin gerçekleşmesini önlemek için etkin biçimde çaba gösterirse gönüllü vazgeçme ayrıca değerlendirilir. Bu ayrım, saldırının neden sona erdiğinin dosyada açıklaştırılmasını gerektirir. Üçüncü kişilerin müdahalesi, mağdurun kaçması, silahın tutukluk yapması veya dış bir engel nedeniyle eylemin yarım kalması ile failin serbest iradesiyle vazgeçmesi aynı hukuki sonucu doğurmaz.

Nitelikli öldürme halleri suç vasfını nasıl etkiler?

Öldürme kastı tespit edildikten sonra eylemin TCK 82’deki nitelikli hallerden birine girip girmediği ayrıca incelenir. Tasarlama, canavarca his veya eziyet çektirerek işleme, belirli yakınlara ya da görevi nedeniyle kamu görevlisine karşı işleme gibi haller yaptırım rejimini değiştirir. Teşebbüs halinde de nitelikli hal, tamamlanmış suç gerçekleşmemiş olsa dahi kastın ve icra hareketlerinin kapsamına göre önemini korur.

Olası kast ile bilinçli taksir ayrımı neden önemlidir?

Ölüm gerçekleşmese bile failin ölüm sonucunu öngörmesine rağmen sonucu kabullenerek hareket edip etmediği, suç vasfının belirlenmesinde kritik olabilir. Sonucun gerçekleşmeyeceğine güvenerek hareket etme ile gerçekleşmesini göze alma aynı değildir. Kullanılan aracın niteliği, darbenin yönü, mesafe, olayın gelişimi ve failin eylemden sonraki davranışları bu zihinsel unsurun belirlenmesinde birlikte değerlendirilir.

Gönüllü vazgeçme ile dış engel nedeniyle tamamlayamama nasıl ayrılır?

Fail icra hareketlerini kendi iradesiyle bırakmış veya suçun tamamlanmasını ya da neticenin gerçekleşmesini kendi çabasıyla önlemişse gönüllü vazgeçme gündeme gelebilir. Buna karşılık mağdurun kaçması, üçüncü kişinin müdahalesi, silahın tutukluk yapması veya kolluğun gelmesi gibi dış etkenler nedeniyle eylemin tamamlanamaması genellikle teşebbüs değerlendirmesini sürdürür.

Birden fazla darbe veya mağdur suç sayısını nasıl etkiler?

Darbe sayısı tek başına suç sayısını belirlemez; aynı mağdura tek kast altında yönelen hareketler çoğu zaman bütün olarak değerlendirilir. Buna karşılık birden fazla mağdura yönelen öldürme kastı her mağdur bakımından ayrı suç tartışmasını doğurabilir. Olayın tek zaman diliminde gerçekleşmesi, mağdur sayısına bağlı ceza sorumluluğunu kendiliğinden tek suça dönüştürmez.