Vadesinde ödenmeyen bir bono, şartları varsa kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip edilebilir. Ancak üzerinde “senet” yazan her belge bono niteliğinde değildir. Takipten önce senedin zorunlu unsurları, vadesi, imza, alacaklı sıfatı ve zamanaşımı kontrol edilmelidir. Borçlunun itiraz süreleri ise genel haciz yoluna göre daha kısadır.
Bir belgenin bono sayılması için hangi unsurlar gerekir?
TTK 776, bononun zorunlu unsurlarını düzenler. Senet metninde bono veya emre yazılı senet ibaresi, kayıtsız ve şartsız belirli bir bedeli ödeme vaadi, lehtar, düzenleme tarihi ve yeri ile düzenleyenin imzası temel unsurlardandır. Bazı eksiklikler kanundaki tamamlayıcı hükümlerle giderilebilirken bazıları kambiyo vasfını ortadan kaldırır.
Senet vadesinde ödenmezse doğrudan icra takibi yapılabilir mi?
Kambiyo vasfını taşıyan ve vadesi gelmiş bono için alacaklı kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluna başvurabilir. İcra müdürü senedin kambiyo senedi niteliğini ve vadesini şeklen inceler. Takip talebine senedin aslı veya kanunen kabul edilen belge eklenmelidir.
Borçluya kaç günlük ödeme süresi verilir?
İİK 168 uyarınca kambiyo ödeme emrinde borcun ve takip masraflarının on gün içinde ödenmesi ihtar edilir. Buna karşılık borca, imzaya veya yetkiye ilişkin başvuru süreleri kural olarak beş gündür. Bu nedenle ödeme emrinin tebliğ tarihi kritik önemdedir.
İmza bana ait değil denilebilir mi?
Borçlu senetteki imzanın kendisine ait olmadığını düşünüyorsa bunu beş gün içinde açıkça icra mahkemesine bildirmelidir. İmza itirazı genel bir “borcum yok” beyanından farklıdır ve usulüne uygun ileri sürülmemesi önemli hak kaybına yol açabilir.
Borca itiraz hangi sebeplerle yapılabilir?
Borcun bulunmadığı, ödendiği, ertelendiği veya zamanaşımına uğradığı gibi sebepler kambiyo takibinde icra mahkemesi önünde ileri sürülebilir. İtirazın hangi belgeyle ispatlanabileceği İİK’daki özel ispat kurallarına göre değerlendirilir.
Protesto her zaman gerekli midir?
Protesto özellikle cirantalara ve diğer müracaat borçlularına başvuru haklarının korunması bakımından önem taşıyabilir. Düzenleyene karşı doğrudan talepte protestonun etkisi farklıdır. Senedin tarafları ve ciro zinciri görülmeden “protesto şarttır” veya “gereksizdir” şeklinde genel sonuç kurulması doğru değildir.
Senette zamanaşımı nasıl işler?
Bonodan doğan taleplerde zamanaşımı, kime karşı başvuru yapıldığına göre değişir. Düzenleyene, cirantaya ve avaliste karşı süreler aynı değildir. Takip, dava veya ikrar gibi kesilme sebepleri varsa hesap yeniden yapılmalıdır.
Senet teminat amacıyla verilmişse ne olur?
Bir bononun teminat amacıyla verildiği iddiası kambiyo takibinde sık görülür. Ancak senedin metni, taraflar arasındaki sözleşme ve yazılı deliller birlikte değerlendirilir. Sadece “teminat senediydi” şeklindeki soyut savunma her dosyada takibi durdurmaz.
Takip başladıktan sonra menfi tespit davası açılabilir mi?
Borçlu olmadığını ileri süren kişi şartları varsa menfi tespit davası açabilir. Ancak dava açılması icra takibini kendiliğinden durdurmaz. Tedbir koşulları, teminat ve takip aşaması ayrıca değerlendirilmelidir.
Kambiyo takibinde borçlu hangi savunmaları ileri sürebilir?
Borçlu, imzanın kendisine ait olmadığını, borcun bulunmadığını veya sona erdiğini, senedin kambiyo vasfı taşımadığını ya da alacaklının takip hakkı bulunmadığını ileri sürebilir. Ancak kambiyo senetlerine mahsus takipte itiraz süreleri ve başvuru mercii genel haciz yolundan farklıdır. Bu nedenle ödeme emrinin tebliğ tarihi ve senedin aslı ilk aşamada birlikte incelenmelidir.
Senet ciro edilmişse kime karşı hangi defiler ileri sürülebilir?
Bononun üçüncü kişiye ciro edilmesi, borçlunun önceki lehtara karşı sahip olduğu her savunmayı yeni hamile karşı otomatik olarak ileri sürebileceği anlamına gelmez. Senedin devri, hamilin iyiniyeti ve kişisel defi–senet metninden anlaşılan defi ayrımı önem kazanır. Teminat senedi, bedelsizlik veya temel ilişkiye dayalı savunmalar bu nedenle senedin kimde olduğuna göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Senet alacağı için ihtiyati haciz istenebilir mi?
Vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş para alacaklarında şartları varsa ihtiyati haciz gündeme gelebilir. Bono, alacağın varlığını ve vadesini gösteren güçlü bir belge olabilir; ancak mahkeme İİK’daki şartları ve sunulan delilleri somut dosyada değerlendirir. İhtiyati haciz, esas icra takibinin veya alacak davasının yerine geçmez; geçici koruma niteliğindedir.
Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
İletişime geçinBono dosyasında senedin kendisi ile takip talebi karşılaştırması
Örneğin bono üzerinde vade ve alacaklı bilgisi okunabilir olsa da cirolar arasında silinti veya düzeltme bulunuyorsa takip talebindeki alacaklı sıfatı ile senet üzerindeki hak sahipliği zinciri ayrı incelenmelidir. Ödeme dekontları, senedin düzenlenme nedeni ve varsa teminat sözleşmesi de birlikte değerlendirilmelidir.
Borçlunun ileri sürdüğü imza inkarı, ödeme itirazı veya teminat senedi iddiası farklı inceleme konularıdır. İcra mahkemesinde başvuru süreleri ve takipte istenen faiz kalemleri ayrıca kontrol edilmeli; genel mahkemede tartışılabilecek uyuşmazlıkların tamamının aynı usulde çözüleceği varsayılmamalıdır.