Sigorta Şirketinin Rücu Talebine İtiraz: Teminat ve İspat

Sigorta şirketinin zarar görene ödeme yapması, talep ettiği tutarı her durumda ve her kişiden geri isteyebileceği anlamına gelmez. Rücu hakkının kaynağı, muhatabın sorumluluğu ve fiilen yapılan ödemenin kapsamı ayrı ispat konularıdır.

Rücu hakkının hukuki temeli

Sigortacının zarar görenin haklarına halef olması ile kendi sigortalısına sözleşmeden veya kanundan kaynaklanan rücu talebi ileri sürmesi farklı temellere dayanabilir. İhtarname hangi ilişkiye dayanıldığını açıklamalıdır.

Sırf “kusurlu sürücüsünüz” açıklaması, istenen ödemenin muhataba hangi yolla yöneltildiğini her olayda aydınlatmaz.

Ödeme ve miktarın ispatı

Sigortacı fiilen yaptığı ödeme, ödeme dayanağı, hasar hesabı ve ileri sürdüğü zarar kalemlerini belgelendirmelidir. Uzlaşma tutarı ile gerçek zarar hesabı tartışmalıysa ödeme belgeleri ve ekspertiz birlikte incelenir.

Örneğin aracın onarım bedeli üzerinden rücu ileri sürülürken sovtaj veya önceden ödenen tutar mahsup edilmemişse hesap yönünden itiraz mümkündür.

Sorumluluk, kusur ve istisna

Kusur oranı, illiyet bağı ve kanuni/sözleşmesel rücu koşulları ayrı ayrı ele alınmalıdır. Poliçede teminat dışı sayılan bir davranışın bulunması iddiası somut olgularla desteklenmelidir.

Genel şartın adı belirtilmesi, o şartın gerçekleştiğinin kanıtlandığı anlamına gelmez.

İhtarnameye cevap ve takip riski

Rücu ihtarı karşısında dosya numarası, ödeme dekontu, poliçe, hasar raporu ve dayanak maddeler istenerek kalem bazlı cevap verilebilir. Ödeme emri tebliğ edilmişse takip türüne özgü itiraz süresi ve usulü ayrıca gözetilmelidir.

İhtara verilen cevap ile icra takibine itiraz birbirinin yerine geçmez.

Delil ve sonuç stratejisi

Kaza tutanağı, teknik bilirkişi raporu, poliçe ve ekleri, sigortacının ödeme kayıtları, önceki yazışmalar ve varsa ceza dosyası ayrı başlıklarda değerlendirilir.

İtirazın hedefi dayanağın yokluğu, sorumluluk oranı veya miktar olabilir; tek bir genel ret cümlesi yerine somut itirazlar tercih edilmelidir.

Rücu türünün doğru belirlenmesi

Sigortacının zarar görene yaptığı ödeme sonrası üçüncü kişinin haklarına halefiyet iddiası ile kendi sigortalısına sözleşmesel koşul nedeniyle yönelttiği rücu istemi aynı hukuki yapı değildir. Bu nedenle gelen ihtarda sigorta sözleşmesinin tarafları, ödeme alan kişi, ödenen zarar türü ve rücuya dayanak hüküm istenmelidir.

Kusur oranı ve ödeme hesabı

Rücu edilen miktar ödeme dekontu ile uyuşmalıdır. Eksper raporundaki toplam hasar, anlaşmalı servis faturası ve sigortacının fiilen ödediği bedel farklı olabilir. Kusur oranının tartışmalı olması halinde kaza fotoğrafları, trafik tutanağı ve teknik rapor değerlendirilir. Ayrıca sovtaj ve önceki tahsilatların mahsup edilip edilmediği araştırılır.

İhtar ile icra takibinin ayrılması

Örneğin 220.000 TL’lik rücu ihtarı alan kişi poliçe istisnasının dayanağını isteyebilir; bu cevap icra ödeme emrine itiraz yerine geçmez. Takip başlamışsa takip türüne özgü süre ayrıca belirlenmelidir. Dosyadaki belgeler incelenmeden borcun kabulü sayılabilecek ödeme taahhüdü veya genel ifadeler kullanılmamalıdır.

Dosyanın sağlıklı değerlendirilmesi için sigorta şirketinden yalnızca sonuç yazısının değil, kararın dayandığı poliçe maddesinin, ekspertiz veya inceleme raporunun ve ödeme hesabının da istenmesi gerekir. Başvurunun muhatabı, istenen tutar ve bu tutarın hangi belgelere dayandığı başlangıçta açıklanır. İhtilafın sigorta sözleşmesine mi, üçüncü kişinin sorumluluğuna mı yoksa tıbbi veya teknik tespitin doğruluğuna mı ilişkin olduğu belirlenmeden genel bir talep ile ilerlemek eksik değerlendirmeye yol açabilir.

Başvuru örneği ve kaynaklar

Benzer uyuşmazlıklara ilişkin sigorta dilekçe örneklerine ve sigorta hukuku makalelerine bakabilirsiniz.

Resmi mevzuat ve genel şartlar: SEDDK · Mevzuat Bilgi Sistemi

Sigortacının hangi sıfatla talepte bulunduğu

İhtarname alan kişi önce sigortacının kendisine neden yöneldiğini belirlemelidir. Sigortacı üçüncü kişiye yaptığı ödemenin ardından onun haklarına halef olduğunu mu ileri sürüyor, yoksa kendi sigortalısına poliçe ilişkisindeki bir ihlal nedeniyle mi başvuruyor? Bu iki talep türünün dayanakları, savunmaları ve ispat konuları aynı değildir. Talep yazısı, poliçe, ödeme dekontu ve varsa zarar görenle kurulan ödeme anlaşması birlikte incelenmelidir.

Ödenen bedelin miktarı ile hukuken rücu edilebilecek bedel aynı olmak zorunda değildir. Kaza kusuru, ispatlanan zarar, muafiyetler, sovtaj ve daha önce yapılan tahsilatlar kontrol edilir. İhtarnameye yazılı cevap verilmesi icra takibi başlatılmışsa ödeme emrine kanuni sürede itirazın yerine geçmez. Birbiriyle karıştırılan bu iki aşama yüzünden hak kaybı oluşmaması için başvuru evrakı ve tebliğ tarihleri ayrı takip edilmelidir.

Rücu ihtarına gelen kişinin dosya kontrolü

Rücu isteminde önce ödeme yapılan asıl zarar dosyasının ne olduğu tespit edilir. Sigortacının ödeme tutarını gösteren dekont, eksper hesabı, zarar görenin ibra beyanı ve varsa tahsil ettiği başka tazminatlar istenir. Örneğin onarım için 300.000 TL hasar hesaplanıp 240.000 TL ödendiğinde, rücu talebinin neden hangi miktar üzerinden ileri sürüldüğü açıklanmalıdır. Kusur raporu ile poliçe şartından kaynaklanan bir ödeme geri alma iddiası aynı gerekçeyle cevaplandırılamaz. Trafik kazasına ilişkin teknik veriler ile sigorta sözleşmesinin özel şartı ayrı başlıklarda ele alınır. Takip başlatılmışsa ödeme emrine özgü usul ayrıca yürütülmelidir. İhtara verilen açıklayıcı cevap dilekçesinin kanuni takip itirazı yerine geçtiği varsayılmamalıdır.