TAKBİS Kaydı Hatalıysa: Elektronik Tapu Verisinin Düzeltilmesi

TAKBİS elektronik tapu kaydı ile dayanak sicil ve belgeler arasındaki farklılığın tespiti, idari veri düzeltmesi ve tapu sicili davasından farkı.

TAKBİS hatası ile tapu sicilindeki hak uyuşmazlığı aynı değildir

TAKBİS, tapu sicili verilerinin elektronik ortamda tutulduğu ve tapu işlemlerinin yürütüldüğü altyapıdır. Malik adı, pay oranı, bağımsız bölüm bilgisi veya şerh bir ekranda farklı görünüyorsa bunun gerçekten sicildeki hakka mı yoksa veri aktarımına mı ilişkin olduğu araştırılmalıdır. Eski kütük ve dayanak belgelerindeki doğru tescil ile elektronik kaydın örtüşmemesi, kimi hallerde idari veri düzeltmesiyle çözülebilir. Buna karşılık sicilin kendisinin yanlış tutulduğu veya bir kişinin mülkiyet hakkının tartışmalı olduğu durumda basit ekran düzeltmesinden söz edilemez. Hangi kayıt tarihinin ve hangi işlemin esas alındığı ilk hukuki sorudur.

Önce hatanın görüldüğü alanı ve kaynağı belirleyin

e-Devlet taşınmaz bilgileri, Web Tapu ekranı, taşınmazın takyidat kaydı ve tapu müdürlüğündeki dayanak evrakı aynı bilgiyi göstermeyebilir. Bu farklılığın nedeni eski bir kaydın güncellenmemesi, işlem sırasında aktarılan verinin uyuşmaması ya da gerçekten yanlış tescil yapılması olabilir. Malik adı, kimlik numarası, parsel bilgisi, hisse oranı, nitelik ve şerhler için farklı usuller söz konusudur. Örneğin bağımsız bölüm numarasının yanlış görünmesi ile başkasının malik yazılması aynı içerikte dilekçe ile çözülecek sorunlar değildir. Talep hazırlanırken taşınmazın ada, parsel ve yevmiye bilgileri eksiksiz belirtilmelidir.

TKGM genelgesindeki veri düzeltmesi hangi durumda uygulanır?

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün tapu sicilindeki hataların düzeltilmesine ilişkin genelgesi, kütük veya yevmiye defterindeki doğru tescilin TAKBİS verisine yanlış aktarılması durumunu ayrıca düzenler. Dayanak sicil ve belgelerle uyumsuz elektronik bilgi, müdürlük tarafından araştırılabilir ve denetimden sonra veri düzeltme işlemi yapılabilir. Ancak elektronik ortamda tutulmaya başlanan sicilin bizzat kendisindeki yanlışlık, salt teknik veri düzeltmesi sayılmaz; tapu sicilinin düzeltilmesine ilişkin kurallar değerlendirilir. Dolayısıyla başvuruda yalnız “ekranda hata var” ifadesini kullanmak yerine hangi belge ile hangi elektronik verinin çeliştiği somutlaştırılmalıdır.

Tapu müdürlüğüne başvuruda hangi belgeler sunulur?

Başvurunun dayanağı olarak güncel tapu kaydı, eski tescil örneği, ilgili yevmiye işlemi, varsa mirasçılık belgesi, kimlik bilgisi, kat mülkiyeti evrakı ve düzeltme istenen ekranın tarihli görüntüsü birlikte hazırlanabilir. Düzeltmenin niteliğine göre kadastro paftası, aplikasyon belgesi veya mimari proje de gerekli olabilir. Yazılı başvuruda taşınmaz bilgileri, yanlış alan, doğrusu olduğu iddia edilen bilgi ve buna dayanak belge ayrı ayrı gösterilmelidir. Başvuru alındı belgesi veya takip numarası saklanmalıdır. Tapu müdürlüğünün inceleme sonucunda ek belge istemesi ile düzeltmeyi hukuken reddetmesi birbirinden ayrı sonuçlardır.

Malik, pay ve ayni hak çekişmelerinde dava ayrımı

Bir taşınmazın gerçekte kime ait olduğu, yapılan tescilin geçerli bulunup bulunmadığı veya başka kişinin ayni hakkının etkilenip etkilenmediği çekişmeli ise elektronik sistem operatörünün ekranı değiştirmesi çözüm değildir. Türk Medeni Kanunu m. 1027 uyarınca tapu sicilindeki yanlışlığın düzeltilmesinde ilgililerin rızası veya mahkeme kararı gibi şartlar gündeme gelebilir. Talebin tapu iptal ve tescil, sicilin düzeltilmesi veya yalnız idari veri uyumsuzluğu olarak nitelendirilmesi sonuç üzerinde belirleyicidir. Dava açmadan önce resmi tescilin, yevmiye işleminin ve hak sahiplerinin durumunun araştırılması gerekir; teknik hatadan hareketle mülkiyetin kendiliğinden değiştiği ileri sürülemez.

Örnek olay: hisse oranının yanlış aktarılması

Bir taşınmaz iki kardeş adına yarı yarıya tescilli iken Web Tapu ekranında kardeşlerden birinin payının farklı göründüğünü düşünelim. Önce kütükte ve işlem yevmiyesinde gerçekten hangi payların kayıtlı olduğu incelenir. Kütükte doğru pay mevcut, elektronik veri aktarımı farklı ise TAKBİS veri düzeltme talebi uygun olabilir. Ne var ki kütüğün kendisinde diğer kardeş aleyhine tescil edilmiş farklı oran bulunuyorsa uyuşmazlık artık ekran sorunu olarak görülemez. Miras paylaşımı, satış veya mahkeme kararı gibi dayanak belgelerin değerlendirilmesi gerekir. Bu ayrım yapılmadan açılan dava veya yanlış müdürlüğe gönderilen dilekçe süreci uzatabilir.

Düzeltme talebi reddedilirse ne yapılabilir?

Müdürlük, verinin dayanak kayda uygun olduğu veya istenen değişikliğin teknik veri düzeltmesi değil hukuki tescil değişikliği niteliği taşıdığı gerekçesiyle başvuruyu karşılamayabilir. Böyle durumda gerekçeli yazı, yazının bildirildiği tarih ve dayanak kayıtlar temin edilmelidir. İtirazın veya davanın yolu işlemin türüne göre değiştiğinden her başvuru için tek bir süre ya da mahkeme gösterilmesi doğru değildir. Talep bir ayni hak uyuşmazlığına dayanıyorsa adli yargı seçenekleri, idari nitelikteki işlem bakımından ise işlem ve özel mevzuat ayrıca incelenmelidir. Hangi kaydın düzeltilmesi istendiği sonuç bölümünde açık olmalıdır.

Elektronik veri hatasının zarar doğurması

Eksik veya yanlış görünen kayıt, taşınmazın satış görüşmesini, banka kredi sürecini veya miras intikalini fiilen zorlaştırabilir. Ancak gecikme yaşanmış olması kendiliğinden tazminat kazanıldığı anlamına gelmez. İleri sürülecek zararın somut belgelerle gösterilmesi, hatanın hukuka aykırı bir işlemden kaynaklandığının açıklanması ve zarar ile işlem arasındaki bağın kurulması gerekir. Satıştan vazgeçen alıcıya ilişkin yazışmalar, banka ekspertiz raporu, resmi ret yazısı ve yapılan masraflar bu bakımdan önem taşıyabilir. Tazminatın muhatabı ve hukuki dayanağı da asıl kayıt uyuşmazlığından ayrı incelenmelidir.

Başvuru öncesi pratik kontrol

Ekranda görülen yanlış bilgiyi tarihli biçimde kaydedin; taşınmazın ada ve parselini doğrulayın. Güncel sicil ile dayanak yevmiye veya eski kütük kaydını karşılaştırın. Uyuşmazlık yalnız elektronik veri uyumsuzluğuysa müdürlüğe bu ayrımı açıkça belirterek başvurun. Sicilin kendisi tartışmalıysa ilgili hak sahiplerini, tescil dayanaklarını ve dava türünü ayrıca değerlendirin. Tapu müdürlüğünden gelen eksiklik ve ret bildirimlerini aynı kabul etmeyin. Böylece bir elektronik ekran hatası nedeniyle gereksiz bir tapu iptal davası açılması ya da gerçek bir ayni hak uyuşmazlığının yalnız teknik destek başvurusuna indirgenmesi önlenebilir.

Mevzuat ve kaynaklar

TKGM – Tapu Sicilindeki Hataların Düzeltilmesi Genelgesi; TKGM – Web Tapu

Bu metin genel bilgilendirme içindir. Başvuru süresi, görevli merci ve uygulanacak yol somut işlemin niteliğine göre belirlenir.