Anlaşmalı boşanma, eşlerin yalnız “boşanmak istiyoruz” demesiyle sonuçlanan bir işlem değildir. Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu konusunda anlaşılması gerekir. Son kararı yine hakim verir ve tarafların iradelerini duruşmada bizzat açıklamaları önem taşır.
Bir yıllık evlilik şartı nasıl hesaplanır?
Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Bu süre resmi nikah tarihinden itibaren hesaplanır. Tarafların daha önce birlikte yaşamış olması veya nişanlılık dönemi hesaba katılmaz. Bir yıl dolmadan boşanmak isteniyorsa anlaşmalı boşanmanın özel usulünden yararlanılamaz; dava başka hukuki sebebe göre yürür.
Protokolde hangi konular bulunmalı?
Protokol yalnız “taraflar karşılıklı hak talep etmeyecektir” cümlesinden ibaret olmamalıdır. Somut duruma göre nafaka, maddi ve manevi tazminat, ortak çocukların velayeti, kişisel ilişki düzeni, iştirak nafakası ve malvarlığına ilişkin kararlaştırılan hususlar açıkça yazılmalıdır.
Özellikle ödeme yapılacaksa tutar, ödeme tarihi ve yöntemi; bir eşya veya taşınmaz devredilecekse hangi malın ne zaman ve nasıl devredileceği belirsiz bırakılmamalıdır.
Mal paylaşımı protokole yazılmak zorunda mı?
Boşanmanın anlaşmalı sonuçlanabilmesi için her malvarlığı uyuşmazlığının aynı dosyada tasfiye edilmesi zorunlu değildir. Ancak taraflar mal rejimi, ev eşyası, araç, banka hesabı veya başka mallar konusunda kesin bir anlaşmaya varmışlarsa bunun kapsamı açık yazılmalıdır.
“Birbirimizden hiçbir hak ve alacağımız yoktur” gibi çok geniş ifadeler, tarafların sonradan farklı yorumladığı sonuçlara yol açabilir. Hangi talepten vazgeçildiğinin anlaşılır olması daha güvenlidir.
Çocuk varsa hakim protokolle bağlı mı?
Hayır. Taraflar velayet ve kişisel ilişki konusunda anlaşsa bile hakim çocuğun üstün yararını gözetir. Protokoldeki düzenleme çocuğun yararına uygun görülmezse değişiklik önerilebilir. Eşler bu değişikliği kabul etmezse dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlanmayabilir.
Çocukla kişisel ilişki gün ve saatlerinin uygulanabilir biçimde yazılması önemlidir. “Baba istediği zaman görebilir” gibi belirsiz hükümler ileride yeni uyuşmazlıklara neden olabilir.
Duruşmaya gitmek gerekir mi?
Anlaşmalı boşanmada hakimin tarafların iradesini bizzat dinlemesi esastır. Avukat bulunması, eşlerin irade açıklamasının yerini otomatik olarak tutmaz. Duruşmada taraflardan biri protokolden vazgeçerse veya boşanmayı istemediğini söylerse anlaşmalı boşanma şartları ortadan kalkabilir.
Karar verildiği gün boşanma tamamlanır mı?
Mahkemenin boşanma kararı vermesi önemli aşamadır; ancak kararın kesinleşmesi ayrıca gerekir. Kanun yolu sürecinin tamamlanması veya tarafların usulüne uygun biçimde kanun yolundan vazgeçmesi sonrasında karar kesinleşir ve nüfus kaydına işlenir. Bu nedenle yalnız duruşma tutanağında “boşanmaya” yazmasını görmekle süreç tamamlanmış sayılmaz.
Protokol hazırlanırken sık görülen sorunlar
- Nafaka veya tazminat ödeme tarihinin yazılmaması,
- kişisel ilişkinin belirsiz bırakılması,
- tapu veya araç devrinin nasıl yapılacağının açıklanmaması,
- kredi ve ortak borçların kimin tarafından ödeneceğinin karıştırılması,
- çok geniş feragat cümleleriyle ilerideki taleplerin farkında olmadan kapatılması.
Anlaşmalı boşanmanın avantajı hızlı olmasıdır; fakat hız, protokolün yüzeysel hazırlanması anlamına gelmemelidir. Birkaç ay sonra yeni bir dava doğurmayacak kadar açık bir protokol, sürecin en önemli parçasıdır.
Kredi borcu protokolle bankaya karşı değişir mi?
Eşler protokolde ortak kredi veya kredi kartı borcunu kimin ödeyeceğini kararlaştırabilir. Ancak bu iç anlaşma, banka sözleşmesindeki borçluyu bankanın onayı olmadan otomatik olarak değiştirmez. Bankaya karşı müşterek borçlu olan eş, protokolde “ödemeyi diğer eş yapacak” yazsa bile banka yönünden sorumluluğunu sürdürebilir.
Bu nedenle protokolde yalnız borcu kimin üstleneceği değil, diğer eş ödeme yapmak zorunda kalırsa aralarındaki rücu ilişkisinin ne olacağı da düşünülmelidir.
Protokol ve duruşma iradesinin önemi
Protokolde nafaka, tazminat, malvarlığı, ziynet, çocukların velayeti ve kişisel ilişki gibi başlıkların açık bırakılmaması önemlidir. Tarafların duruşmada protokolü serbest iradeleriyle kabul etmeleri gerektiği ve banka ya da üçüncü kişiler yönünden protokolün her zaman bağlayıcı olmayacağı da hesaba katılmalıdır.
Anlaşmalı boşanma protokolünde uygulanabilirlik kontrolü
Temsili durum: Taraflar çocukla kişisel ilişkinin “uygun zamanlarda” kurulacağını yazarak anlaşmış olsun. Böyle bir ifade, sonradan hangi gün ve saatte teslim yapılacağı konusunda yeni uyuşmazlıklara yol açabilir. Kişisel ilişkinin düzenlenmesi çocuğun üstün yararı gözetilerek hakimin değerlendirmesine tabidir; tarafların her anlaşması otomatik olarak onaylanmaz.
Protokolün kendi içinde tutarlılığı
Nafaka veya tazminat için ödeme günü, ödeme yöntemi ve kimin hangi edimi üstlendiği açıklığa kavuşturulmalıdır. Bir maddede bedel ödeneceği, başka maddede tarafların birbirinden hiçbir alacağı olmadığı yazılıysa iki ifadenin nasıl bağdaştığı değerlendirilmelidir. Taşınır, taşınmaz ve borçlara ilişkin anlaşmanın taraflar arasındaki etkisi ile üçüncü kişilere karşı doğurduğu sonuçlar da aynı kabul edilmemelidir.
Duruşma öncesi kontrol: Protokolde yer alan çocuk, mali sonuçlar ve taraf iradeleri ayrı ayrı gözden geçirilir. TMK m.166/3 kapsamında hakimin tarafları bizzat dinlemesi ve anlaşmayı uygun bulması gerekir; protokolün imzalanmış olması tek başına boşanma hükmü değildir. Karar ve kesinleşme safhası da birbirinden ayrılmalıdır.
Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
İletişime geçin