Evlilik dışında doğan çocuk ile baba arasında soybağı, tanıma veya mahkeme kararıyla kurulabilir. Tanıma tek taraflı ve şekle bağlı bir işlemdir. İşlemin kanuna aykırı veya gerçeğe uygun olmadığı iddia edildiğinde tanımanın iptali davası gündeme gelebilir.

Tanıma nedir?

Tanıma, babanın çocuğun kendisinden olduğunu kanunda öngörülen şekillerden biriyle beyan etmesi ve soybağı kurmasıdır. Çocuğun başka bir erkekle soybağı bulunuyorsa önce o soybağının ortadan kalkması gerekebilir.

Tanıma nasıl yapılır?

Tanıma, nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvuru ya da resmi senet veya vasiyetname ile yapılabilir. Şekil şartına uyulması soybağının kurulması bakımından önemlidir.

Anne veya çocuğun onayı gerekir mi?

Tanıma babanın tek taraflı işlemi olmakla birlikte ilgili kişilere bildirilir ve kanunun tanıdığı iptal/itiraz yolları bulunmaktadır. Küçük veya kısıtlı tanıyan açısından yasal temsilci rızasına ilişkin özel kurallar ayrıca dikkate alınır.

Tanımanın iptalini kim isteyebilir?

Tanıyan kişi yanılma, aldatma veya korkutma gibi irade sakatlığı nedenleriyle iptal isteyebilir. Anne, çocuk ve kanunda sayılan diğer ilgililer de tanıyanın baba olmadığı iddiasıyla dava açabilir.

İspat yükü kimdedir?

Davayı kimin açtığına ve soybağı karinesine göre ispat yükü farklılaşabilir. Genetik inceleme, nüfus kayıtları ve doğum tarihleri başta olmak üzere soybağını gösteren deliller kullanılır.

DNA incelemesi yapılabilir mi?

Soybağı uyuşmazlıklarında biyolojik bağın belirlenmesi için genetik inceleme önemli delildir. Usule uygun ara karar ve inceleme süreci çerçevesinde tarafların gerekli örnekleri vermesi gündeme gelebilir.

Tanımanın iptali için süre var mıdır?

Türk Medeni Kanunu tanımanın iptali davaları için hak düşürücü süreler öngörür. Sürenin başlangıcı davacının tanımayı ve iptal sebebini öğrendiği tarihe göre değişebilir; her dosyada ayrıca hesaplanmalıdır.

Tanımanın iptali nüfus kaydını nasıl etkiler?

İptal kararı kesinleştiğinde baba ile çocuk arasındaki tanımaya dayalı soybağı ortadan kalkar ve nüfus kaydı buna göre düzeltilir. Nafaka, miras ve soyadı gibi bağlı sonuçlar da etkilenebilir.

Babalık davası ile tanımanın iptali aynı mıdır?

Hayır. Babalık davası soybağını mahkeme kararıyla kurmaya yöneliktir. Tanımanın iptali ise daha önce tanıma yoluyla kurulmuş soybağının ortadan kaldırılmasını amaçlar.

Dava öncesinde ne kontrol edilmelidir?

Çocuğun mevcut nüfus kaydı, başka bir erkekle soybağı bulunup bulunmadığı, tanıma belgesi, bildirim tarihleri ve hak düşürücü süreler incelenmelidir. Yanlış dava türü seçimi süre kaybına yol açabilir.

Tanıma işlemi yapılmadan önce çocuğun nüfus kaydında başka bir baba ile soybağı bulunup bulunmadığı mutlaka kontrol edilmelidir. Mevcut soybağı ortadan kaldırılmadan ikinci bir soybağı kurulamaz. Bu nedenle özellikle evlilik içinde doğum karinesinin bulunduğu dosyalarda tanıma işleminden önce soybağının reddi süreci gündeme gelebilir.

Tanımanın iptali davasında sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açabileceğinden, tanıma belgesinin tarihi ile davacının biyolojik bağın bulunmadığını veya irade sakatlığını ne zaman öğrendiği somutlaştırılmalıdır. Nüfus müdürlüğü kayıtları ve tebligatlar bu tarihlerin belirlenmesinde önemli olabilir.

Çocuğun başka bir erkekle mevcut soybağı varsa tanıma yapılabilir mi?

Tanıma yoluyla soybağı kurulabilmesi için çocuğun hukuken başka bir erkekle devam eden soybağı bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir. Evlilik karinesi veya daha önce kurulmuş bir soybağı mevcutsa bu bağ ortadan kaldırılmadan yeni bir tanıma işlemi hukuki sonuç doğurmayabilir. Bu nedenle nüfus kaydı ve mevcut soybağı statüsü, tanıma işleminden veya sonrasındaki davadan önce incelenmesi gereken ilk belgelerdendir.

Tanıma hangi kişisel ve mali sonuçları doğurur?

Geçerli tanıma ile baba ve çocuk arasında hukuki soybağı kurulur. Bu bağ yalnız nüfus kaydını etkilemez; bakım ve nafaka yükümlülükleri, mirasçılık ve soybağına bağlı diğer kişisel sonuçlar bakımından da önem taşır. Bu nedenle tanımanın iptali davası da yalnız bir kayıt düzeltme işlemi değildir. İptal kararı, soybağına bağlı sonuçları etkileyebileceğinden kesinleşen hükmün nüfus ve diğer hukuki ilişkiler bakımından sonuçları ayrıca değerlendirilmelidir.

Tanımanın iptalinde davacıya göre ispat konusu değişebilir mi?

Evet. Tanıyan kişinin yanılma, aldatma veya korkutma gibi irade sakatlığı iddialarına dayandığı durumlarla, diğer ilgililerin tanıyan kişinin biyolojik baba olmadığı iddiasına dayandığı durumların ispat konusu aynı değildir. Bu nedenle davacının sıfatı, hangi iptal sebebine dayanıldığı ve süre başlangıcı birlikte belirlenmelidir. Genetik inceleme biyolojik bağ bakımından güçlü bir delil olsa da davanın tüm usul koşullarının yerini tek başına tutmaz.

İlgili hukuki konular

Mevzuat ve kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın belge, tarih ve usul koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İletişime geçin