Bir Türk vatandaşıyla evlenmek, yabancı eşe kendiliğinden Türk vatandaşlığı kazandırmaz. Başvuru için kural olarak en az üç yıldır bir Türk vatandaşıyla evli olmak ve evliliğin devam etmesi gerekir. Bunun yanında aile birliği içinde yaşama, evlilik birliğiyle bağdaşmayacak faaliyette bulunmama ve milli güvenlik ile kamu düzeni bakımından engel teşkil eden bir halin bulunmaması şartları incelenir. Şartların bulunması vatandaşlığın otomatik kazanıldığı anlamına gelmez; başvuru idari incelemeye tabidir.
Üç yıllık evlilik şartı nasıl hesaplanır?
5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu kapsamında başvuru tarihinde Türk vatandaşı eşle evliliğin en az üç yıldır devam ediyor olması gerekir. Süre resmi evlilik tarihinden itibaren hesaplanır. Birlikte yaşamanın daha önce başlamış olması üç yıllık evlilik süresinin yerine geçmez. Başvuru anında evliliğin devam etmesi de kuraldır. Başvurudan sonra Türk vatandaşı eşin ölmesi halinde Kanunda aile birliği içinde yaşama şartı bakımından özel bir istisna öngörülmüştür.
Aile birliği içinde yaşama ne anlama gelir?
İdare yalnız evlilik belgesinin varlığına bakmaz; evliliğin fiilen aile birliği amacıyla sürdürülüp sürdürülmediğini de inceler. Ortak adres, birlikte yaşam, aile çevresi, ortak hayatın sürekliliği ve görüşmelerde verilen bilgiler değerlendirmeye konu olabilir. Eşlerin geçici olarak iş, sağlık veya başka makul nedenlerle farklı şehirlerde bulunması otomatik ret sebebi değildir; önemli olan evliliğin gerçek niteliğidir. Dosyada hayatın olağan akışına aykırı görünen çelişkiler varsa bunların açıklanması gerekir.
Evlilik birliğiyle bağdaşmayan faaliyet nedir?
Kanun, başvuru sahibinin evlilik birliği ile bağdaşmayacak bir faaliyette bulunmamasını şart koşar. Bu ifade somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir ve yalnız ceza mahkumiyeti bulunup bulunmamasına indirgenmez. İdarenin dayandığı bilgi veya kayıt başvuru sahibi bakımından somutlaştırılmalıdır. Başvurucu hakkında olumsuz değerlendirme yapılmışsa işlemin hangi olguya dayandığı ve bu olgunun kanuni şartla gerçekten bağlantılı olup olmadığı incelenebilir.
Milli güvenlik ve kamu düzeni incelemesi nasıl yapılır?
Vatandaşlık başvurusunda milli güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel teşkil eden bir halin bulunmaması aranır. İlgili kurumların arşiv ve güvenlik araştırmaları, adli kayıtlar ve başvurucunun Türkiye’deki durumu değerlendirmeye dahil olabilir. Her adli kayıt otomatik ret anlamına gelmez; ancak işlemin niteliği ve idarenin takdir alanı vatandaşlık başvurularında önemlidir. Olumsuz karar verildiğinde gerekçenin somutluğu ve işlemin hukuka uygunluğu idari yargı denetimine konu olabilir.
Başvuruda hangi belgeler istenir?
Başvuruda form dilekçe, Türk vatandaşı eşe ilişkin nüfus kayıtları, yabancı eşin pasaport veya vatandaşlığını gösteren belgesi, doğum veya kimlik kayıtları, medeni hal ve gerekli görülen diğer belgeler istenir. Yabancı ülkeden alınan belgelerin usulüne uygun tasdik ve tercüme işlemleri gerekebilir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün güncel belge listesi başvuru öncesi kontrol edilmelidir. Eski internet listeleri yerine güncel resmi kılavuz esas alınmalıdır.
Mülakat veya inceleme yapılır mı?
Evlenme yoluyla vatandaşlık dosyasında evliliğin gerçekliğini ve kanuni şartların bulunup bulunmadığını değerlendirmek için inceleme ve görüşme süreçleri yürütülebilir. Eşlere aile hayatına ilişkin sorular yöneltilebilir ve farklı kurumlardan bilgi toplanabilir. Amaç yalnız ezberlenmiş aynı cevapları almak değil, evlilik birliğinin gerçek olup olmadığını değerlendirmektir. Başvurucular gerçeğe aykırı bilgi vermemeli; adres, önceki evlilikler, çocuklar ve yaşam düzeni gibi temel bilgilerdeki çelişkileri belgeyle açıklayabilmelidir.
Şartları taşımak vatandaşlığı zorunlu kılar mı?
Hayır. Kanunda sayılan şartların bulunması başvuru hakkı sağlar; vatandaşlığın kendiliğinden doğduğu anlamına gelmez. Vatandaşlık idari kararla kazanılır. İdare kanuni şartları ve güvenlik/kamu düzeni değerlendirmesini yapar. Bununla birlikte idarenin takdir yetkisi sınırsız değildir; kararın kanuna, sebep ve amaç unsurlarına uygun olması gerekir. Ret kararı verildiğinde somut gerekçe, dosyadaki bilgi ve belgeler ve başvurucunun şartları birlikte incelenerek idari yargı yolu değerlendirilebilir.
Evliliğin sona ermesi vatandaşlığı etkiler mi?
Vatandaşlık henüz kazanılmadan boşanma gerçekleşirse devam eden evlilik şartı bakımından başvuru etkilenir. Vatandaşlık kazanıldıktan sonra evliliğin sona ermesi ise tek başına vatandaşlığın otomatik kaybı sonucunu doğurmaz. Kanun, evlenme yoluyla vatandaşlık kazanmış kişinin evliliğinin butlanına karar verilmesi halinde iyi niyetli olması durumunda vatandaşlığı muhafaza edeceğini ayrıca düzenler. Bu nedenle başvuru süreci ile vatandaşlık kazanıldıktan sonraki medeni hal değişiklikleri birbirinden ayrılmalıdır.
Vatandaşlık başvurusunun reddi idari işlem niteliğindedir ve şartları varsa idari yargı denetimine konu olabilir. Dava, mahkemenin doğrudan vatandaşlık vermesini istemekten ziyade ret işleminin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları yönünden hukuka uygun olup olmadığının denetlenmesine yönelir. Özellikle olumsuz güvenlik veya aile birliği değerlendirmesinde kararın dayandığı somut olgular ve başvurucunun dosyaya sunduğu karşı deliller önem taşır. Tebliğ tarihi dava süresinin hesabı bakımından ayrıca kaydedilmelidir.
Ret kararına karşı yargı denetimi mümkün müdür?
İlgili hukuki konular
Mevzuat ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayda işlem veya karar metni, tebliğ tarihleri, kişisel durum ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.
Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
İletişime geçin