Görevi kötüye kullanma suçu, kamu görevlisinin görev gereklerine aykırı davranmasının her durumda cezalandırılması anlamına gelmez. TCK m.257, başka bir suç oluşturmayan göreve aykırı davranışın ayrıca kişilerin mağduriyetine, kamunun zararına veya kişilere haksız menfaat sağlanmasına yol açmasını arar. İcrai davranış ile ihmal veya gecikme de ayrı fıkralarda düzenlenmiştir.
Görevi kötüye kullanma suçunun temel yapısı nedir?
TCK m.257 tamamlayıcı nitelikte bir suç tipidir. Kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı hareket etmesi tek başına yeterli değildir; Kanunda sayılan neticelerden en az birinin gerçekleşmesi ve fiilin başka bir özel suç tipini oluşturmaması gerekir.
Suçun faili kim olabilir?
Failin TCK anlamında kamu görevlisi olması gerekir. Bu kavram yalnız kadrolu memurlarla sınırlı değildir; kamusal faaliyetin yürütülmesine atama, seçilme veya başka bir surette sürekli, süreli ya da geçici olarak katılan kişiler somut görevleri bakımından değerlendirilebilir.
İcrai davranışla görevi kötüye kullanma nasıl oluşur?
Kamu görevlisinin görev gereklerine aykırı şekilde aktif bir davranışta bulunması ve bunun kişilerin mağduriyetine, kamu zararına veya haksız menfaate yol açması halinde m.257/1 gündeme gelebilir. Yetkinin hangi mevzuattan kaynaklandığı dosyada açıkça gösterilmelidir.
İhmal veya gecikme suretiyle suç nasıl oluşur?
TCK m.257/2, görevin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme gösterilmesini düzenler. Yapılması gereken görev, süresi ve failin bu görevi yerine getirme imkanı belirlenmeden salt gecikmeden suç sonucu çıkarılamaz.
Mağduriyet, kamu zararı veya haksız menfaat neden önemlidir?
Göreve aykırılık ile Kanunda sayılan sonuçlardan biri arasında bağ kurulmalıdır. Mağduriyet yalnız ekonomik kayıp şeklinde olmak zorunda değildir; kişinin hukuken korunan bir menfaatinin somut biçimde zedelenmesi de değerlendirilir. Kamu zararı ise soyut varsayımla değil somut verilerle belirlenmelidir.
Başka bir suç oluşuyorsa TCK 257 uygulanır mı?
Madde “kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında” uygulanır. Fiil rüşvet, zimmet, irtikap, ihaleye fesat karıştırma veya başka özel suçun unsurlarını oluşturuyorsa öncelikle o özel düzenleme değerlendirilir.
İdari hata ile ceza sorumluluğu aynı şey midir?
Hayır. Hukuka aykırı bir idari işlem veya disiplin kusuru bulunması, otomatik olarak görevi kötüye kullanma suçunun oluştuğunu göstermez. Ceza sorumluluğu için suçun bütün maddi ve manevi unsurlarının ayrıca ispatlanması gerekir.
Kast nasıl değerlendirilir?
Suç kasten işlenebilir. Failin görev gereklerine aykırı hareket ettiğini bilmesi ve istemesi aranır. Dosyadaki görev tanımı, mevzuat, yazışmalar, uyarılar ve karar süreçleri failin bilgi ve iradesinin değerlendirilmesinde önemlidir.
Soruşturma usulünde özel izin gerekebilir mi?
Kamu görevlisinin statüsü ve isnat edilen fiilin görev sebebiyle işlenip işlenmediğine göre 4483 sayılı Kanun veya özel soruşturma usulleri gündeme gelebilir. Bu konu suçun maddi unsurlarından ayrı bir usul meselesidir.
Hangi deliller önemlidir?
Görev ve yetki mevzuatı, kurum içi yazışmalar, karar ve tutanaklar, işlem tarihleri, zarar veya mağduriyeti gösteren belgeler, tanık anlatımları ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi önem taşır. İsnat, soyut “görevini yapmadı” ifadesiyle bırakılmamalıdır.
Görevi kötüye kullanma suçu şikayete bağlı bir suç değildir. Yetkili makamlar suç şüphesini öğrendiğinde soruşturma resen yürütülebilir. Bununla birlikte kamu görevlisinin statüsüne göre soruşturma izni veya özel usul gerekmesi mümkündür; şikayete bağlı olmama ile soruşturma izni rejimi birbirinden farklı konulardır.
Görevi kötüye kullanma suçu şikayete bağlı mıdır?
Kamu zararı bulunduğu ileri sürülüyorsa zararın hangi işlemden ve hangi miktarda doğduğu somutlaştırılmalıdır. Denetim raporu veya idari tespit ceza mahkemesini tek başına bağlamaz; zarar hesabının dayanağı, göreve aykırı davranışla bağlantısı ve varsa bilirkişi incelemesi ceza dosyasında ayrıca değerlendirilir.
Kamu zararı nasıl ortaya konulur?
TCK m.257 neden tali nitelikte bir suçtur?
Görevi kötüye kullanma, kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında uygulanır. Kamu görevlisinin fiili zimmet, irtikap, rüşvet, ihaleye fesat karıştırma, kişisel verilerin hukuka aykırı verilmesi veya başka özel bir suç tipini oluşturuyorsa TCK m.257 genel bir yedek hüküm gibi ayrıca uygulanmaz. Bu nedenle dosyada ilk soru, görev aykırılığının başka bir suçun bütün unsurlarını taşıyıp taşımadığıdır. Yalnız etik, disipliner veya idari aykırılık bulunması da ceza sorumluluğu için yeterli değildir.
Mağduriyet, kamu zararı veya haksız menfaat sonuç unsuru olarak nasıl kurulmalıdır?
TCK m.257'de görev gereklerine aykırı hareket ya da ihmal tek başına yeterli değildir; kanunun aradığı sonuçlardan en az birinin somut olayda ortaya çıkması gerekir. Kişinin hukuken korunabilir bir menfaatinin zedelenmesi, kamu kaynaklarında ölçülebilir zarar veya bir kişiye haksız menfaat sağlanması dosya içeriğiyle ilişkilendirilmelidir. Varsayımsal zarar veya soyut kurumsal eleştiri, tek başına sonuç unsurunun yerine geçmez.
Özel soruşturma izni ile suçun unsurları birbirinden nasıl ayrılır?
Bazı kamu görevlileri bakımından 4483 sayılı Kanun veya başka özel mevzuat nedeniyle soruşturma izni mekanizması gündeme gelebilir. Bu izin, fiilin suç oluşturduğu yönünde maddi bir tespit değildir; soruşturmanın yürütülmesine ilişkin usul koşuludur. İzin verilmiş olması mahkumiyeti, izin verilmemesi de her türlü hukuki ve disipliner sorumluluğun bulunmadığını göstermez. Görev, yetki, işlem tarihi ve kişinin statüsü usul incelemesinde ayrıca belirlenmelidir.
Özel kişinin iştiraki ve kamu görevlisinin kastı nasıl değerlendirilir?
TCK m.257 özgü suç niteliği taşıdığından fail kamu görevlisi olmalıdır; ancak kamu görevlisi olmayan kişiler somut katkılarına göre iştirak hükümleri kapsamında değerlendirilebilir. Kamu görevlisi bakımından da yalnız işlemin hukuka aykırı olduğunun sonradan anlaşılması kastı kanıtlamaz. Talimatlar, mevzuatın açıklığı, uyarılar, menfaat ilişkisi, işlemin tekrar biçimi ve kişinin görev alanı birlikte değerlendirilerek göreve aykırılığı bilerek ve isteyerek gerçekleştirme iradesi araştırılmalıdır.
İlgili hukuki konular
Mevzuat ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın belge, tarih ve usul koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
İletişime geçin