İcra Takibinin İptali ve Taliki: İİK m. 71 Kapsamında Başvuru

İlamsız icra takibine süresinde itiraz edilmemiş olması, takip kesinleştikten sonra ortaya çıkan her savunmanın ortadan kalktığı anlamına gelmez. İcra ve İflas Kanunu m. 71, borcun takipten sonra ödendiği, ertelendiği veya zamanaşımına uğradığı belirli hallerde borçluya icra mahkemesinden takibin iptalini veya talikini isteme imkanı tanır. Bu yol, ödeme emrine itirazın yerine geçen genel bir ikinci itiraz hakkı değildir; kullanılabilmesi kanunda sayılan neden ve belgelere bağlıdır.

Takibin iptali ve taliki ne anlama gelir?

Takibin iptali, kanunda aranan şartlar gerçekleştiğinde kesinleşmiş icra takibinin devamının ortadan kaldırılmasını; talik ise takibin belirli bir nedenle ertelenmesini ifade eder. İİK m. 71, özellikle ödeme emri kesinleştikten sonraki dönemde ortaya çıkan veya kanunun ayrıca dikkate aldığı itfa, imhal ve zamanaşımı iddiaları için özel bir icra mahkemesi denetimi sağlar.

Hangi takiplerde İİK m. 71 gündeme gelir?

Madde esas olarak ilamsız icra takibinin kesinleşmesinden sonraki aşamada önem taşır. Borçlu ödeme emrine süresinde itiraz edebilecekken ileri sürmediği her maddi hukuk savunmasını m. 71 üzerinden yeniden tartışamaz. Başvurunun niteliği belirlenirken takip türü, ödeme emrinin kesinleşme tarihi ve dayanılan olayın ne zaman gerçekleştiği birlikte değerlendirilmelidir.

Borcun ödenmesi takibin iptalini sağlar mı?

Takip kesinleştikten sonra borcun tamamen ödendiği ileri sürülüyorsa, ödeme olgusunun İİK m. 71 bakımından kabul edilebilir belgeyle ispatlanması gerekir. Haricen ödeme, banka transferi veya makbuzun varlığı tek başına yeterli kabul edilmeden önce belgenin kanundaki ispat koşullarına uyup uymadığı değerlendirilir. Ödemenin kısmi olması halinde takip yalnız sona eren kısım yönünden tartışılır.

İmhal yani borcun ertelenmesi nasıl ileri sürülür?

Alacaklı borcun ödenmesini ileri bir tarihe bırakmışsa bu durum takibin talikini gündeme getirebilir. Ancak borçlunun tek taraflı beyanı yeterli değildir. Erteleme anlaşmasının zamanı, kapsamı ve belgelendirilme biçimi önemlidir. Özellikle takip kesinleştikten sonra düzenlenen belgeler bakımından kanunun aradığı nitelik ayrıca kontrol edilmelidir.

Zamanaşımı iddiası ne zaman ileri sürülebilir?

Takibin kesinleşmesinden sonraki dönemde alacağın zamanaşımına uğradığı iddiası m. 71 kapsamında ileri sürülebilir. Burada takip işlemlerinin zamanaşımını kesip kesmediği ve dosyanın hangi tarihlerde işlem gördüğü önem taşır. Zamanaşımı hesabı yalnız dosyanın açılış tarihine bakılarak yapılamaz; kesilme ve yeniden işlemeye başlama sebepleri birlikte incelenir.

Başvuruda hangi belgeler önemlidir?

İİK m. 71 başvurusunda ispat serbest değildir. Ödeme, erteleme veya diğer sona erdirici olgunun kanunun kabul ettiği nitelikte belgelerle ortaya konulması gerekir. Bu nedenle banka dekontu, alacaklı imzalı belge, noterlik belgesi, icra dosyası içindeki beyan ve tahsilat kayıtlarının niteliği ayrı ayrı değerlendirilir.

İcra mahkemesine başvuru takibi kendiliğinden durdurur mu?

Takibin iptali veya taliki talebinde bulunulması tek başına dosyadaki bütün icra işlemlerini otomatik olarak durdurduğu varsayımıyla hareket edilmemelidir. Geçici durdurma veya tedbir niteliğindeki sonuçlar başvurunun türüne ve verilen karara göre değerlendirilir. Haciz veya satış aşamasına yaklaşılmış dosyalarda zamanlama bu nedenle önemlidir.

Menfi tespit davasından farkı nedir?

Menfi tespit davası borçlunun maddi hukuk bakımından borçlu olmadığının genel mahkemede tespitini amaçlar. İİK m. 71 ise icra mahkemesinde ve sınırlı sebepler üzerinden yürüyen özel bir takip hukuku yoludur. Borcun başlangıçtan beri mevcut olmadığı iddiası ile takip kesinleştikten sonra ödeme veya zamanaşımı nedeniyle sona erdiği iddiası aynı hukuki zeminde değildir.

Takibin iptali kararı hacizleri nasıl etkiler?

Takibin iptaline karar verilmesi, takip kapsamında yürütülen haciz ve sonraki icra işlemlerinin dayanağını etkiler. Ancak dosyada üçüncü kişilere ödeme yapılmış olması, satış bedelinin paylaştırılması veya başka takiplerle sıra ilişkisi bulunması halinde sonuçlar ayrıca değerlendirilir. Kararın kapsamı ve kesinleşme durumu dosya üzerinden izlenmelidir.

Somut dosyada ilk kontrol listesi

Ödeme emrinin tebliğ tarihi, takibin kesinleşme tarihi, son icra işlemleri, ileri sürülen ödeme veya erteleme belgesinin tarihi ve içeriği ile zamanaşımını kesen işlemler kronolojik olarak çıkarılmalıdır. Bu kronoloji kurulmadan m. 71 yolunun uygun olup olmadığı sağlıklı belirlenemez.

İlgili hukuki konular

Bu konuyla bağlantılı diğer rehberler:

• Menfi Tespit Davası
• İstirdat Davası
• İcra Ödeme Emri Geldiğinde

Takipten sonraki ödeme hangi belgeyle ispatlanır?

Örneğin takip kesinleştikten sonra borçlunun alacaklının banka hesabına açıklamasız ödeme yaptığı ileri sürülüyorsa dekontun tutarı, işlem tarihi, tarafların diğer borç ilişkileri ve alacaklının tahsilata ilişkin yazışmaları birlikte ele alınmalıdır. Ödemenin hangi takibe ilişkin olduğu belirsizse sadece hesap hareketinden kesin sonuç çıkarılamaz.

Erteleme anlaşması iddiasında ise ödeme dekontundan farklı olarak anlaşmanın içeriği, tarihleri ve imzaları önem kazanır. Başvurunun hangi takip safhasında yapıldığı, istenen iptal veya talik sonucunun kapsamı ve alacaklının dosya hesabı ayrıca karşılaştırılmalıdır.

Mevzuat ve kaynaklar

• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 71

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın belge, tarih ve usul koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.