İnternette Kişilik Hakkını İhlal Eden İçerik Nasıl Kaldırılır?

İnternette kişilik hakkını ihlal eden içeriklere karşı başvuru, delil toplama ve yargısal koruma yolları; 5651 sayılı Kanun’un iptal edilen 9. maddesinden sonraki hukuki çerçeve.

Önce yayının hangi hakkı ihlal ettiğini belirleyin

İnternetteki rahatsız edici her paylaşım hukuka aykırı değildir. Sert eleştiri, kamu yararına yönelik tartışma ve doğrulanabilir haber verme ile kişiyi hedef alan hakaret, özel hayatın açıklanması, tehdit veya gerçeğe aykırı isnat birbirinden ayrılır. Hangi cümlenin neden hukuka aykırı olduğu somut olarak gösterilmelidir. Yayın kişinin adını, fotoğrafını, telefonunu, adresini veya mesleki itibarını etkiliyor olabilir; buna göre uygulanacak hukuki koruma da değişir. İlgili bağlantının tamamını kaldırmak mı, belirli bir görüntüyü yayından çıkarmak mı, yoksa yanlışlığın düzeltilmesini istemek mi gerektiği başlangıçta değerlendirilmelidir. Talepleri açık tanımlamayan başvurular hem platform aşamasında hem yargılamada güç kaybeder.

Delili URL ve tarih bilgisiyle güvenceye alın

Öncelikle tam URL, erişim tarihi, kullanıcı adı, yayın başlığı, paylaşım numarası ve ilgili ekranın bağlamını kaydedin. Yalnız ekran görüntüsü almak çoğu zaman yeterli değildir: paylaşım sonradan silinebilir, içerik değiştirilebilir veya hesabın sahibi tartışmalı kalabilir. Uygun olaylarda noter tespiti, elektronik zaman damgası, açık kaynak kayıtları ve mahkemeden delil tespiti istenmesi değerlendirilir. Sayfada farklı kişilere ait özel bilgilerin bulunması, delil saklama aşamasında yeni bir veri ihlali yaratmamalıdır. Zarara ilişkin iş yazışmaları, müşterilerden gelen sorular ve yayımdan sonra oluşan ölçülebilir sonuçlar ayrıca kronolojik tutulmalıdır.

Platform şikayeti ile hukuki başvuru aynı şey değildir

Sosyal medya ve arama motorları kimliğe bürünme, özel görüntü paylaşımı, taciz ve veri ifşası için ayrı bildirim kanalları işletir. İhlali doğru kategoriyle bildirmek, yayının bağlantısını ve gerekçeyi eklemek sonuç alma olasılığını artırır. Ancak bir platformun kendi kuralları gereği içeriği silmesi, karşı tarafın hukuki sorumluluğunun mahkemece belirlendiği anlamına gelmez. Tersine, platformdan olumsuz cevap gelmesi de ihlalin hukuken meşru olduğunu göstermez. Başvuru kaydı, otomatik cevap, karar ve varsa itiraz yazışmaları saklanmalıdır. Acil tehlike içeren vakalarda yalnız platformun yanıtını beklemek yerine yetkili mercilere başvuru ihtiyacı ayrıca değerlendirilir.

5651 sayılı Kanun 9. madde hakkındaki kritik değişiklik

Anayasa Mahkemesi E.2020/76, K.2023/172 sayılı kararıyla kişilik haklarının ihlali gerekçesiyle erişimin engellenmesine ilişkin 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesini iptal etmiştir. Karar 10 Ocak 2024 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmış ve öngörülen dokuz aylık süre sonunda iptal hükmü yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle eski internet başvuru örneklerinde görülen “5651/9 gereğince sulh ceza hakimliğinden doğrudan içerik kaldırma” anlatımı güncel, her olaya uygulanır bir yol gibi yazılmamalıdır. Yayının niteliğine göre özel hayat, kişisel veri, fikri haklar ve diğer özel düzenlemeler farklı değerlendirmeler gerektirir. Başvuru günündeki yürürlük durumu ayrıca kontrol edilmelidir.

TMK 24 ve 25 kapsamında yargısal koruma

Türk Medeni Kanunu’nun 24 ve 25. maddeleri kişilik hakkına hukuka aykırı saldırılar karşısında temel koruma sağlar. Saldırı tehlikesinin önlenmesi, sürmekte olan saldırıya son verilmesi veya sona ermiş saldırının hukuka aykırılığının tespiti somut durumun gerektirdiği ölçüde gündeme gelebilir. Düzeltme veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesi gibi ek istemler de olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Bu taleplerin hangi mahkemede ve hangi usulle ileri sürüleceği, uyuşmazlığın konusu ve tarafların sıfatlarına göre seçilir. Her yayın için aynı dilekçeyi kullanmak, mahkemenin hangi eyleme karşı hangi korumanın istendiğini anlamasını zorlaştırır.

Tazminat iddiasında zarar ve illiyet bağını gösterin

Paylaşımın hukuka aykırı oluşu ile talep edilen para miktarı birbirinden ayrı ispat başlıklarıdır. Maddi zarar isteniyorsa kaybedilen iş, somut masraf, sözleşme iptali veya gelir düşüşü ile yayın arasında nedensellik bağı kurulması gerekir. Manevi tazminatta saldırının ağırlığı, yayının erişimi, kalıcılığı, tarafların konumu ve meydana gelen etkiler önem taşır. Her olumsuz yorum otomatik olarak yüksek tazminat doğurmaz. Bir paylaşımın çok kez görüntülenmiş olması da tek başına zararın tam miktarını belirlemez. Davada yalnız ekran görüntüsüne değil, zaman çizelgesine, ihlalin tekrarı durumuna ve gerekli tanık veya uzman değerlendirmelerine yer verilmelidir.

Anonim hesaplarda fail ve muhatap sorunu

Kullanıcı adı veya profil fotoğrafı, hesabın kimin tarafından yönetildiğini kesin biçimde ortaya koymayabilir. Başvuru metninde platformu, hesap yöneticisini, içeriği oluşturanı ve yeniden yayımlayanı otomatik olarak aynı kişi saymak isabetli değildir. IP kayıtları gibi kapalı teknik verilere kişilerin kendi başına erişim yetkisi bulunmayabilir; gerekli tespitler yetkili makam süreçleri içinde ele alınır. Sahte profil vakalarında kişiye ait eski fotoğraf, telefon ve kurumsal bilgilerin hangi kaynaktan alınmış olabileceği açıklanmalıdır. Hukuka aykırı yöntemlerle hesaba giriş yaparak delil elde etmeye çalışmak, esas uyuşmazlığın yanında yeni hukuki sorunlar doğurabilir.

Özel hayat, veri koruma ve suç şüphesi farklı yollar açar

Mahrem görüntünün rıza dışında yayımlanması, kişinin iletişim bilgilerinin ifşası, ısrarlı tehdit veya özel nitelikli verilerin açıklanması aynı hukuki başlık altında değerlendirilmemelidir. Kişisel veri işleniyorsa veri sorumlusu sıfatı ve KVKK kapsamında başvuru şartları; suç şüphesi varsa ceza soruşturmasına özgü usul; fikri haklara ilişkin içerikte hak sahipliği ve kullanım izni ayrıca incelenir. Birden fazla yolun teorik olarak mümkün olması, hepsinin her dosyada eş zamanlı ve aynı taleple kullanılacağı anlamına gelmez. En etkili yol zararın türüne, failin belirlenmesine ve delilin korunma ihtiyacına göre seçilir.

Acil önlem talebini ölçülü biçimde kurun

İçeriğin yayılmaya devam ettiği ve telafisi güç sonuçlar doğurduğu durumlarda geçici hukuki koruma olasılığı incelenebilir. Bunun için yalnız “acildir” demek yerine yeni paylaşım dalgası, kişisel güvenlik tehdidi, devam eden ticari kayıp veya özel görüntünün çoğaltılması gibi olgular açıklanmalıdır. İstenen tedbir, ifade özgürlüğü üzerindeki etkisi bakımından mümkün olduğunca dar tutulmalıdır. Bütün hesapların kapatılmasını istemek yerine belirli URL, görsel veya ibarenin kaldırılması gibi ölçülü araçlar gündeme gelebilir. Geçici koruma talebinde görevli mahkeme, teminat ve diğer usul koşulları ilgili dava türüne göre ayrıca araştırılır.

Başvuru dosyası için pratik kontrol

Dosyada yayının açık adresini, ilk görülme tarihini, bütün ilgili ekran görüntülerini, platform başvuru numaralarını, yayının neden kişilik hakkını ihlal ettiğini açıklayan kısa bir kronolojiyi ve istenen somut tedbiri bir araya getirin. Yayının bağlamını çarpıtmadan aktarmak önemlidir; tartışmanın yalnız belirli cümlelerini seçip geri kalanını saklamak savunma karşısında sorun çıkarabilir. Aynı içerik birden fazla platformdaysa her bağlantıyı ayrı gösterin. Hukuki kaynak olarak iptal edilmiş 5651/9 hükmünü güncel uygulama diye tekrarlamayın; TMK koruması ile varsa özel usulleri birbirinden ayırın. Başvuru sonrasında içeriğin değişmesi de dosyada tarihli olarak izlenmelidir.

Hukuki kaynaklar ve başvuru notu

Somut olayın tarihine uygulanacak yürürlükteki metin ve özel hükümler ayrıca kontrol edilmelidir. Başlıca resmi kaynaklar: Anayasa Mahkemesi E.2020/76, K.2023/172, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu.