Malullük aylığı, çalışma gücü veya meslekte kazanma gücü kaybı SGK mevzuatındaki ölçütlere göre ağır düzeye ulaşan sigortalılar için öngörülen uzun vadeli sigorta hakkıdır. Genel kural olarak Kurum Sağlık Kurulunca malul sayılma, en az 10 yıllık sigortalılık ve 1800 gün uzun vadeli prim şartı birlikte aranır; başkasının sürekli bakımına muhtaç derecede malul olanlarda 10 yıl şartına ilişkin istisna vardır.
Kim malul sayılır?
Malullük değerlendirmesi yalnız hastalık tanısına göre yapılmaz. SGK, yetkili sağlık kuruluşlarından alınan rapor ve dayanak tıbbi belgeleri inceleyerek çalışma gücü kaybının mevzuattaki malullük ölçütlerine ulaşıp ulaşmadığını belirler. Genel sistemde çalışma gücünün en az yüzde 60’ının kaybı temel eşiklerden biridir. Hastanenin verdiği engellilik raporu veya oranı, SGK açısından otomatik olarak malullük kararı oluşturmaz; Kurum Sağlık Kurulunun ayrı değerlendirmesi gerekir.
10 yıl ve 1800 gün şartı nedir?
SGK’nın açıkladığı genel kurala göre malullük aylığı için sigortalının en az on yıldan beri sigortalı olması ve toplam 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması gerekir. Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olduğuna karar verilen sigortalılarda on yıllık sigortalılık süresi şartı aranmadan 1800 gün prim yeterli olabilir. Sigortalılık başlangıç tarihi ve hangi primlerin uzun vadeli sigorta koluna sayıldığı hizmet dökümünden kontrol edilmelidir.
Malullük ile engelli emekliliği aynı şey midir?
Hayır. Malullük aylığı, sigortalılık başladıktan sonra ortaya çıkan veya belirli koşullarda ağırlaşan çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı bir sosyal sigorta kurumudur. Engellilik nedeniyle yaşlılık aylığı veya vergi indirimi temelli eski sistemler farklı şartlara dayanabilir. Aynı sağlık oranının her emeklilik türünde aynı sonucu doğuracağı düşünülmemelidir. Başvuru yapılmadan önce sigortalının ilk işe giriş tarihi, statüsü, hastalığın başlangıcı ve mevcut prim günleri birlikte incelenmelidir.
Sigortalı çalışmaya devam ederken aylık bağlanır mı?
Malullük aylığı bağlanması için sigortalının maluliyeti nedeniyle çalıştığı işten ayrılması, kendi adına faaliyette bulunuyorsa faaliyetine son vermesi ve Kuruma yazılı talepte bulunması genel şartlar arasındadır. 4/b sigortalıları bakımından prim ve prime ilişkin borçlar da önem taşıyabilir. Sağlık kurulu raporunun alınmış olması tek başına aylığın otomatik başlamasını sağlamaz; sigortalılık statüsüne ilişkin koşullar ve yazılı başvuru tamamlanmalıdır.
Başvuru nereye yapılır?
Sigortalı veya belirli hallerde işveren, maluliyet durumunun tespiti için bağlı bulunulan sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine yazılı başvuru yapabilir. Kurum, gerekli sevk ve sağlık kurulu sürecini yürütür. Başvuruda mevcut uzman raporları, epikrizler ve önceki tedavi belgelerinin bulunması faydalıdır; ancak nihai değerlendirme Kurumun yetkilendirdiği usule göre yapılır. Başvurunun kayıt numarası ve Kurumdan gelen sevk yazıları saklanmalıdır.
Hastalık sigortalılıktan önce varsa ne olur?
Malullük sigortasının mantığı, sigortalılık sürecinde ortaya çıkan veya sigortalılık öncesi duruma göre belirli ölçüde ağırlaşan kayıpları kapsar. İlk işe girişte zaten malullük düzeyinde çalışma gücü kaybı bulunduğu tespit edilen kişinin malullük aylığı yerine başka yaşlılık aylığı koşulları gündeme gelebilir. Bu nedenle eski sağlık kayıtları ve ilk işe giriş muayeneleri önemlidir. Hastalığın teşhis tarihi ile çalışma gücü kaybının malullük eşiğine ulaştığı tarih aynı olmayabilir.
Kurum Sağlık Kurulu hangi belgelere bakar?
Kurul, sağlık kurulu raporunun yanı sıra epikriz, ameliyat notları, görüntüleme, laboratuvar sonuçları, fonksiyon testleri ve hastalığın seyrini gösteren diğer tıbbi belgeleri inceler. Birden fazla hastalık varsa bunların mevzuatın öngördüğü biçimde birlikte değerlendirilmesi gerekir. Eksik tetkik veya güncel olmayan rapor, dosyanın yeniden sağlık kuruluşuna gönderilmesine yol açabilir. Özellikle kronik hastalıklarda tedaviye rağmen kalıcı fonksiyon kaybının ne düzeyde olduğu açıkça belgelenmelidir.
Malullük kararı reddedilirse ne yapılabilir?
Ret kararının gerekçesi ve hangi tıbbi değerlendirmeye dayandığı öğrenilmelidir. Sağlık kurulu kararlarına karşı Kurum içi itiraz ve Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu incelemesi gündeme gelebilir. İtirazda yeni tanı koydurmaya çalışmaktan çok, mevcut hastalıkların fonksiyon kaybının yanlış veya eksik değerlendirildiği noktalar somutlaştırılmalıdır. Kurum süreci sonunda sosyal güvenlik uyuşmazlığının yargısal denetimi de mümkündür; görevli merci talebin niteliğine göre belirlenir.
Malullük aylığı kontrol muayenesiyle kesilebilir mi?
Sağlık durumunun değişebileceği düşünülen hallerde SGK kontrol muayenesi isteyebilir. Yeni değerlendirmede malullük koşullarının ortadan kalktığı tespit edilirse aylık etkilenebilir; ağırlaşma halinde ise dosya yeniden incelenebilir. Kontrol muayenesine süresinde gitmemek de ödeme bakımından sorun yaratabilir. Sigortalı adres ve iletişim bilgilerini güncel tutmalı, Kurumun sevk ve kontrol bildirimlerini takip etmeli ve yeni tedavi belgelerini saklamalıdır.
Malullük aylığı ile sürekli iş göremezlik geliri farkı nedir?
Malullük aylığı uzun vadeli sigorta koluna ve genel çalışma gücü kaybına dayanır. Sürekli iş göremezlik geliri ise yalnız iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücü kaybı için bağlanır ve yüzde 10 gibi farklı bir eşik kullanır. Prim ve sigortalılık şartları da aynı değildir. Bir olayın iş kazası olması halinde yalnız malullük aylığına odaklanmak, sürekli iş göremezlik gelirini gözden kaçırmaya neden olabilir.
İlgili hukuki konular
Mevzuat ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayda kurum statüsü, işlem ve tebliğ tarihleri, tıbbi veya sigortalılık kayıtları ile güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.
Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
İletişime geçin