Lisanssız GES bağlantı başvurusunun reddinde eksik evrak ile şebeke kapasitesi veya teknik uygunluk gerekçesi birbirinden ayrılmalıdır. Ret yazısı, başvuruya eklenen projeler, bağlantı görüşü ve ilgili dağıtım şirketinin değerlendirme kayıtları olmadan başvuru yolu sağlıklı belirlenemez.
Ret yazısını ve başvuru türünü okumak
Lisanssız elektrik üretiminde bağlantı başvurusunun reddi tek bir hukuki nedene dayanmaz. Başvurunun hangi üretim tesisi ve tüketim tesisiyle ilişkilendirildiği, kurulu güç, bağlantı noktası ve başvuru tarihi öncelikle belirlenmelidir. Yetkili şebeke işletmecisinin yazısında eksik belge, teknik kapasite, tahsis kısıtı, proje uyumsuzluğu veya yönetmelik şartı gerekçe gösterilmiş olabilir. Sadece 'başvurum haksız reddedildi' demek yerine kararın dayandığı somut teknik ve hukuki sebep ayrıştırılmalıdır. EPDK'nın yayımladığı Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği ve başvuru belgeleri listesi güncel haliyle karşılaştırılmalıdır.
Eksik belge ile teknik ret aynı süreç değildir
Eksik belge halinde başvurunun tamamlatılmasına ilişkin usul ve bildirimler önem taşırken, teknik kapasite nedeniyle olumsuz sonuçlandırılan başvuruda bağlantı noktası, trafo merkezi durumu ve değerlendirme kayıtları öne çıkar. Başvurucu, üretim tesisi yeri ile tüketim tesisine ait abonelik belgelerini, mülkiyet veya kullanım hakkını, tek hat şemasını ve gerekiyorsa çağrı mektubunu dosyasında tutmalıdır. Her ret için otomatik aynı dilekçe kullanmak isabetsiz olur. Söz konusu başvurunun hangi tarihte ve hangi yönetmelik hükümleri yürürlükteyken yapıldığı da bazı dosyalarda belirleyicidir; sonradan değişen kuralları geçmiş işleme kendiliğinden uygulamamak gerekir.
Bağlantı değerlendirmesi ve teknik kayıtlar
Teknik gerekçenin denetimi, yalnız başvurucunun kurmak istediği panel gücünden hareketle yapılamaz. Şebeke kapasitesi, bağlantı noktası, sistem kullanımı, ilişkili tüketim tesisi ve başvuru türüne özgü sınırlamalar incelenebilir. Olumsuz değerlendirmenin hangi ölçüm, kapasite tablosu veya yazışmaya dayandığının istenmesi önemlidir. Şebeke işletmecisinin bir belgeyi yanlış değerlendirdiği savunuluyorsa bunun neden yanlış olduğu somut teknik raporla gösterilmelidir. Yatırımcının üçüncü kişilerle yaptığı kurulum sözleşmesinden doğan teslim baskısı, ret işlemini otomatik hukuka aykırı yapmaz; ancak zararın hesaplanmasında ayrı bir unsur olabilir.
İtiraz ve yargı yolu nasıl belirlenir?
Ret yazısında belirtilen mevzuat hükmü, işlemi tesis eden şebeke işletmecisi veya idarenin sıfatı ve varsa özel itiraz mekanizması ayrı ayrı tespit edilmelidir. Bir dağıtım şirketinin teknik değerlendirmesi ile düzenleyici kurumun işlemi aynı yargı yolu ve süreye tabiymiş gibi ele alınamaz. Ret bildirimi, teknik kapasite verisi ve başvurunun eksiksiz alındığını gösteren kayıtlar olmadan dava yolu hakkında kesin sonuca varılmamalıdır.
Delil dosyasının düzenlenmesi
Başvuru formu, başvurunun alındı kaydı, önceki eksiklik bildirimleri, belge tamamlama cevapları, teknik projeler, ret yazısı ve başvuru sahibinin ilgili tüketim tesisi bağlantısını gösteren kayıtları tek dizinde tutulmalıdır. Kapasite uyuşmazlığında EPDK ve şebeke işletmecisinin konuya ilişkin yayımladığı teknik veriler veya yazılı açıklamalar kullanılabilir. Dosya eklerinin listesi, her belgenin hangi iddiayı ispatladığını gösterecek şekilde hazırlanmalıdır. Alternatif bağlantı noktasının teknik açıdan mümkün olduğu ileri sürülüyorsa yalnızca harita görüntüsü değil, yetkili uzman değerlendirmesi aranmalıdır. Eldeki başvuru formunun sürümüyle sonradan yayımlanan formu karıştırmamak gerekir.
Örnek uyuşmazlık ve zarar hesabı
Bir sanayi işletmesi çatısına GES kurmak amacıyla başvurduğunda tüketim tesisi ilişkilendirmesi yanlış görüldüğü gerekçesiyle ret alınmış olsun. İşletme ilk olarak başvuru tarihinde sunduğu abone kayıtlarını, tüketim tesisinin kimlik bilgilerini ve ret yazısında adı geçen teknik şartı karşılaştırmalıdır. Hukuka aykırılık iddiası bu bağ üzerinden kurulabilir. EPC yüklenicisine verilen avans, hazırlık gideri veya kaybedilen destek iddiaları ise ayrıca belgelenmelidir; her ret kararında bunların tümünün otomatik tazmin edileceği söylenemez. Amaç önce ret gerekçesini düzeltmek veya hukuki denetime götürmek, ardından gerekiyorsa bağımsız zarar talebini somutlaştırmaktır.
İlgili başvuru örneği
Ret kararının teknik gerekçesini ayırma
Lisanssız elektrik üretim bağlantı başvurusu reddedildiğinde ilk adım olumsuz görüş yazısındaki somut gerekçeyi saptamaktır. Şebeke kapasitesi, teknik bağlantı koşulları, başvuru belgelerinin eksikliği, parsel veya tüketim tesisiyle bağlantı gibi konular aynı hukuki değerlendirmeye tabi değildir. İlgili dönem mevzuatı, çağrı mektubu veya başvuru ilanları ve dağıtım şirketinin gerekçeli yazısı karşılaştırılmalıdır. Başvuru sahibinin başka bir tesis için alınmış bağlantı iznini emsal göstermesi tek başına eşit koşulların bulunduğunu kanıtlamaz. Uyuşmazlıkta ret gerekçesinin hangi teknik ölçüm veya idari koşula dayandığı belgelerle açıklığa kavuşturulmalıdır.
Başvuru dosyasını yeniden kurma
Başvuru tarihini, evrak kayıt numarasını, tüketim aboneliğini, üretim tesisi yerini, kurulu güç hesabını, bağlantı görüşünü ve varsa eksiklik bildirimlerini tek çizelgede toplamak gerekir. Sonradan tamamlanan belgenin başvuru tarihindeki hukuki eksikliği giderip gidermediği ilgili düzenlemenin usulüne bağlıdır. Şirket tarafından bildirilen teknik kapasite bilgisinin hangi bölge, hat veya trafo için geçerli olduğu ayrıca doğrulanmalıdır. Başvuru sahibi teknik rapor aldıracaksa raporun genel güneş potansiyelini değil ret gerekçesinde tartışılan bağlantı koşulunu cevaplaması gerekir. İdari itirazın kapsamı ile yeniden başvurunun sonuçları da birbirinden ayrılmalıdır.
Uyuşmazlık yolu ve yatırım zararı
Bağlantı ret kararına karşı kullanılabilecek idari başvuru veya yargı yolu kararın hukuki niteliğine ve işlemi tesis eden kuruma göre belirlenmelidir. Her dağıtım şirketi yazışmasını otomatik olarak aynı dava türüne sokmak isabetli değildir. Yatırımcı ret kararından önce panel, ekipman veya arazi için harcama yapmışsa bu giderlerin hangi hukuki sebep ve nedensellikle talep edilebileceği ayrıca tartışılır. Ret kararının hukuka aykırılığı ile yapılan bütün harcamaların geri alınması arasında kendiliğinden bir bağ kurulmaz. İlgili tarihte yürürlükte olan EPDK mevzuatı ve başvurunun tam dosyası olmadan kesin süre ve sonuç çıkarılmamalıdır.
Uygulamada dikkat edilmesi gerekenler
Somut bir senaryoda başvurucu aynı bölgede daha önce uygun görüş alan tesisi göstererek eşitsizlik iddia edebilir. Ancak bu karşılaştırmada başvuru tarihi, kurulu güç, tüketim tesisi bağlantısı, ilgili fiderin kapasitesi ve uygulanmış teknik kriterler eşleşmelidir. Farklı tarihlerde verilen iki kararın aynı şebeke koşullarına dayandığı varsayılamaz. İdari veya yargısal incelemede üretim tesisinin yerini gösteren planlar, başvuru evrakı ve ret yazısındaki teknik veriler dosyanın bel kemiğidir. Başvurunun tekrar edilmesi düşünülüyorsa yeni başvurunun eski ret kararına karşı itiraz hakkını hangi ölçüde etkileyebileceği ayrıca değerlendirilmelidir.
Hukuki kaynaklar
Başlıca düzenlemeler 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği ve bağlantı ile sistem kullanımına ilişkin ilgili EPDK düzenlemeleridir. Başvurunun yapıldığı tarihteki yönetmelik sürümü, tüketim tesisi–üretim tesisi ilişkisi ve teknik kapasite değerlendirme usulü birlikte incelenmelidir. Ret kararının hukuki niteliği saptanmadan genel borçlar hukuku kaynaklarına dayanılarak başvuru yolu belirlenmemelidir.