Maaş Haczinde Kesinti Oranı ve Birden Fazla Haciz

Maaş haczinde borçlunun ücretinin tamamı kesilmez. İşçinin geçimini sürdürebilmesi için kanun ücretin belirli bölümünü korur; uygulamada adi para borçları için ücretin dörtte biri temel oran olarak karşımıza çıkar. Ancak nafaka alacakları, ücretin niteliği, birden fazla haciz ve özel kanun hükümleri sonucu değiştirebilir.

Maaş haczi nasıl başlar?

İcra takibi kesinleştikten sonra alacaklı borçlunun çalıştığı işverene maaş haczi müzekkeresi gönderilmesini isteyebilir. İşveren, borçlunun ücretinden kanuna uygun kesintiyi yaparak icra dosyasına gönderir. İşverenin haciz yazısını cevapsız bırakması veya kesinti yapmaması kendi sorumluluğunu doğurabilir.

Dörtte bir oranı ne anlama gelir?

İşçi ücretlerinde adi alacaklar bakımından aylık ücretin dörtte biri haciz uygulamasında temel sınırdır. Kesintinin hangi ödeme kalemleri üzerinden yapılacağı, prim, ikramiye veya benzeri ödemelerin ücret niteliği ve özel mevzuat ayrıca değerlendirilir. “Maaşın her koşulda sadece yüzde 25’i kesilir” şeklindeki mutlak ifade bu nedenle her gelir türü için doğru değildir.

Nafaka haczi farklıdır

Nafaka alacakları, borçlunun geçimini koruyan genel haciz sınırları karşısında özel öneme sahiptir. Birikmiş nafaka ile işlemekte olan nafakanın hacizdeki durumu da birbirinden farklı değerlendirilebilir. Maaşta mevcut başka haciz bulunması, nafaka dosyasının sonucunu sıradan alacaklarla aynı şekilde etkilemeyebilir.

Birden fazla maaş haczi varsa ne olur?

Aynı ücret üzerine birden fazla adi haciz geldiğinde dosyalar genellikle sıraya girer. Önceki haciz bitmeden sonraki dosyaya kesinti başlanmaması söz konusu olabilir. Bu nedenle borçlu açısından bordrodaki kesintinin hangi icra dosyasına gönderildiğini kontrol etmek önemlidir.

İş değiştirince haciz kendiliğinden biter mi?

Eski işveren bakımından ücret ilişkisi sona erse de icra borcu sona ermez. Alacaklı yeni işyerini tespit ederse yeni işverene de maaş haczi yazısı gönderilebilir. İşten çıkış sırasında ödenen kıdem, ihbar, izin ücreti veya başka alacakların haczedilebilirliği ise her kalemin niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.

Emekli aylığında aynı kurallar mı geçerli?

Hayır. Emekli aylıkları bakımından özel sosyal güvenlik hükümleri vardır ve adi borçlar için haciz rejimi işçi maaşıyla aynı değildir. Nafaka ve bazı kamu alacakları gibi istisnalar ayrıca önem taşır. Bu nedenle “maaş haczi var, emekli aylığına da yüzde 25 kesilir” sonucu otomatik olarak çıkarılamaz.

Kesinti hatalıysa ne yapılabilir?

İşverenin kanuni orandan fazla kesinti yapması, haczedilemeyecek bir gelir kalemine haciz uygulanması veya sıraya aykırı işlem yapılması halinde icra dosyası ve bordro birlikte incelenmelidir. Şartları varsa icra mahkemesine şikayet yolu gündeme gelebilir.

Kontrol edilmesi gereken belgeler

• İcra dosya numarası ve haciz müzekkeresi,
• işverenin haciz cevabı,
• son bordrolar,
• kesintilerin icra dosyasına yatırıldığını gösteren kayıtlar,
• başka hacizler varsa geliş tarihleri ve sıra bilgisi.

Maaş haczinde yalnız bordrodaki kesinti oranına bakmak yeterli değildir. Hangi alacak için haciz konulduğu, gelirin hukuki niteliği ve daha önceki haciz sırası birlikte kontrol edilmelidir.

Bordroda kesinti var ama dosya borcu azalmıyorsa

İşverenin maaştan kestiği tutarın gerçekten icra dosyasına gönderilip gönderilmediği UYAP veya dosya hesabından kontrol edilebilir. Bordroda “icra kesintisi” görünmesi tek başına paranın dosyaya işlendiğini garanti etmez. Kesinti ile dosya tahsilatları arasında fark varsa işverenin ödeme kayıtları istenmelidir.

Ayrıca faiz işlemeye devam ettiği için aylık kesinti yapılmasına rağmen toplam borcun beklenenden yavaş azalması mümkündür. Dosya kapak hesabı bu nedenle dönemsel olarak kontrol edilebilir.

Bu konuyla bağlantılı olarak menfi tespit ve istirdat başlıkları da dosyanın özelliğine göre birlikte değerlendirilmelidir.

Maaş haczinde kesinti oranı ve haciz sırasının önemi

İcra dosyasındaki güncel borç, işverence yapılan kesintiler ve varsa önceki hacizlerin sırası birlikte kontrol edilmelidir. Bordroda kesinti görünmesine rağmen dosya bakiyesi azalmıyorsa işverenin icra dairesine yaptığı aktarım kayıtları da ayrıca incelenmelidir.

Bordrodaki haciz kesintisi nasıl denetlenir?

Örneğin işçinin bordrosunda aynı ay içinde iki farklı icra dosyası için kesinti yer alıyorsa önce işverene gelen haciz müzekkereleri ve tebliğ sırası incelenir. Bordroda görünen brüt ücret, yasal kesintiler, fazla mesai, prim ve işçinin hesabına fiilen geçen tutar ayrı sütunlarda karşılaştırılmalıdır. Ücret niteliğinde olmayan ödemeler için aynı hesap yönteminin otomatik kullanılması doğru olmayabilir.

Nafaka alacakları ve diğer özel düzenlemeler adi para alacağına ilişkin sırayla karıştırılmamalıdır. İşverenin icra dairesine aktardığı tutar ile alacaklı dosyasına işlenen tahsilat aynı döneme ait değilse banka dekontu, dosya hesabı ve bordro birlikte denetlenmelidir.