Tescilli bir marka, tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir neden olmadan Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmaz veya kullanımına kesintisiz beş yıl ara verilirse, kullanılmayan mal ve hizmetler bakımından iptal edilebilir. Güncel sistemde markanın kullanılmama nedeniyle iptali TÜRKPATENT nezdinde yürütülen idari bir süreçtir.

Beş yıllık kullanım şartı ne anlama gelir?

Sınai Mülkiyet Kanunu, marka tescilini yalnız sicilde tutulacak pasif bir hak olarak görmez. Tescilden itibaren beş yıllık sürede markanın tescilli mal veya hizmetler bakımından Türkiye’de ciddi biçimde kullanılması beklenir. Kullanıma beş yıl kesintisiz ara verilmesi de iptal nedeni olabilir. Süre hesabında tescil tarihi ve iptal talebi tarihi birlikte kontrol edilmelidir.

“Ciddi kullanım” nedir?

Ciddi kullanım, markanın ilgili mal veya hizmetlerin pazarında gerçek ticari işleviyle kullanılmasıdır. Sırf hakkı korumak amacıyla sembolik ve yapay işlemler yeterli olmayabilir. Satış faturaları, ürün ambalajları, kataloglar, internet satış kayıtları, reklamlar, mağaza veya hizmet sunum kayıtları kullanımın kapsamı, yeri ve süresi bakımından birlikte değerlendirilir.

Her sınıfta kullanım ayrı mı değerlendirilir?

Evet. Markanın bazı mal veya hizmetlerde kullanılması, tescil kapsamındaki tüm mal ve hizmetler için otomatik koruma sağlamaz. İptal talebi belirli sınıf veya alt mal/hizmet grupları yönünden kabul edilebilir. Bu nedenle marka sahibi delillerini Nice sınıf numarasıyla sınırlı bırakmadan, gerçek ticari faaliyetin hangi mal veya hizmete karşılık geldiğini göstermelidir.

İptal talebi nereye yapılır?

6769 sayılı Kanunun güncel sisteminde kullanılmama dahil belirli iptal sebepleri bakımından yetki TÜRKPATENT’e aittir. Talep Kurum nezdinde usulüne uygun yapılmalı, iptali istenen marka ve mal/hizmetler açıkça belirtilmelidir. Nihai Kurum kararlarına karşı yargı yolu ayrıca mümkündür.

Kullanımı kim ispatlar?

Kullanılmama nedeniyle iptal talebinde marka sahibinden markasını ciddi biçimde kullandığını veya kullanmamaya ilişkin haklı sebep bulunduğunu gösteren deliller sunması istenir. Kullanım kayıtlarının sonradan oluşturulması yerine tarihli ve ticari hayatın olağan akışında üretilmiş belgeler önem taşır. Delil sunma süresinin kaçırılması iptal riski yaratabilir.

Son üç aydaki kullanım neden ayrıca önemlidir?

İptal talebi yapılacağı düşünülerek yalnız talep öncesinde yapay biçimde başlatılan kullanım, kanunun korumak istediği gerçek piyasa kullanımını göstermeyebilir. Düzenleme, belirli şartlarla talep öncesindeki üç aylık dönemde başlayan kullanımı dikkate almamaktadır. Bu nedenle markanın kullanım geçmişi yalnız en yeni faturalarla değil, daha geniş dönemle ispatlanmalıdır.

Haklı kullanmama sebebi olabilir mi?

Marka sahibinin iradesi dışında kalan ve markanın kullanımını objektif olarak engelleyen bazı durumlar haklı sebep oluşturabilir. Her ticari güçlük veya satış düşüşü haklı sebep değildir. İthalat yasağı, ruhsat engeli veya olağanüstü düzenleyici kısıtlamalar gibi olayların marka kullanımına etkisi somut belgelerle gösterilmelidir.

Kısmi iptal mümkün müdür?

Evet. Kullanım yalnız tescil kapsamındaki bazı mal veya hizmetler için ispatlanabiliyorsa marka kullanılmayan kısım yönünden iptal edilebilir. Bu, markanın sicilden tamamen silinmesiyle aynı sonuç değildir. Talep ve savunma hazırlanırken her mal/hizmet grubunun ayrı ekonomik kullanımı analiz edilmelidir.

Lisans alanın kullanımı marka sahibine yarar mı?

Markanın sahibinin izniyle lisans alan veya yetkili üçüncü kişi tarafından kullanılması, şartları varsa marka kullanımı olarak dikkate alınabilir. Lisans sözleşmesi, dağıtım ağı, faturalar ve marka sahibinin kullanım üzerindeki izni bu ilişkiyi ortaya koyabilir. İzinsiz üçüncü kişi kullanımı ise aynı şekilde değerlendirilemez.

Marka sahibi hangi kayıtları düzenli saklamalıdır?

Faturalar, ürün görselleri, ambalaj örnekleri, kataloglar, reklam kampanyaları, e-ticaret ekranları, sosyal medya reklam kayıtları, distribütör ve lisans sözleşmeleri ile tarih ve Türkiye pazarını gösteren belgeler düzenli arşivlenmelidir. Kullanım ispatı yıllar sonra gerektiğinde yalnız internet sitesinin güncel görünümüne dayanmak çoğu zaman yetersiz kalabilir.

Kullanımın coğrafi kapsamı nasıl değerlendirilir?

Kullanımın Türkiye’de ciddi olması gerekir; ancak her marka için ülkenin tamamına yayılmış satış ağı aranmaz. Mal veya hizmetin niteliği, pazarın büyüklüğü, satış miktarı ve kullanımın ekonomik devamlılığı birlikte değerlendirilir. Yerel veya sınırlı bölgede kullanım bazı sektörlerde yeterli olabilirken, yalnız göstermelik tek bir işlem gerçek ticari kullanım sayılmayabilir.

İptal kararının tarihi hangi hakları etkiler?

İptal kararının etkili olacağı tarih, tarafların geçmiş dönem talepleri, lisans ilişkileri ve devam eden tecavüz uyuşmazlıkları bakımından önemlidir. Kullanılmama sebebinin ne zaman gerçekleştiği ile talep tarihi birbirinden ayrılmalıdır. Marka portföyü yönetilirken yalnız sicilde “tescilli” görünmesine değil, kullanım sürekliliğine ve bu kullanımı kanıtlayacak arşive de dikkat edilmelidir.

İlgili hukuki konular

Mevzuat ve kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayda işlem ve tebliğ tarihleri, ilgili dosya kayıtları, taraf sıfatları ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.

Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İletişime geçin