Mirasçılık belgesi, bir kişinin ölümünden sonra kimlerin hangi oranda mirasçı olduğunu gösteren resmi belgedir. Halk arasında “veraset ilamı” olarak da bilinir. Belge miras hakkını yaratmaz; ölümle doğan mirasçılık sıfatını resmi işlemlerde görünür hale getirir. Tapu, banka, araç ve diğer tereke işlemlerinde sıkça gerekir.
Noterden mi, sulh hukuk mahkemesinden mi alınır?
Uygun dosyalarda mirasçılık belgesi noterlerden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Nüfus kayıtlarının açık ve erişilebilir olduğu basit mirasçılık ilişkilerinde noter yolu hızlı olabilir. Buna karşılık yabancılık unsuru, kayıt belirsizliği veya soybağına ilişkin inceleme gereken durumlarda mahkeme yolu gerekebilir.
Kim başvurabilir?
Mirasçılardan biri tek başına başvurabilir; bütün mirasçıların birlikte hareket etmesi gerekmez. Ayrıca hukuki yararı bulunan bazı kişiler de şartları varsa mirasçılık belgesi talep edebilir. Başvuru, mirasın paylaşılması anlamına gelmez.
Belgede paylar nasıl gösterilir?
Belge, yasal mirasçılık kurallarına göre mirasçıları ve paylarını gösterir. Sağ kalan eşin payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir. Çocuklardan biri miras bırakandan önce ölmüşse onun altsoyunun durumu da temsil yoluyla mirasçılık kurallarına göre hesaba katılabilir.
Vasiyetname varsa mirasçılık belgesi ne olur?
Yasal mirasçılık ile vasiyetname veya miras sözleşmesinden doğan atanmış mirasçılık birbirinden ayrılır. Bir vasiyetnamenin bulunması halinde açılması, tebliği ve kesinleşme süreci önem taşır. Yalnız nüfus kayıtlarına göre alınmış belge, ölüme bağlı tasarrufun bütün sonuçlarını tek başına göstermeyebilir.
Mirasçılık belgesi kesin hüküm müdür?
Hayır. Belgenin yanlış düzenlendiği veya gerçek mirasçılık durumunu yansıtmadığı ileri sürülebilir. Şartları varsa mirasçılık belgesinin iptali ve doğrusunun düzenlenmesi için dava açılabilir. Bu nedenle belge mirasçılık konusunda güçlü bir resmi dayanak olsa da değiştirilemez kesin hüküm değildir.
Belge almak mirası kabul etmek midir?
Mirasçılık belgesi istemek, tek başına tereke malları üzerinde tasarruf etmekle aynı şey değildir. Ancak reddi miras süresi içinde terekeye ilişkin yapılan işlemler mirasın örtülü kabulü bakımından ayrıca değerlendirilebilir. Borçlu bir tereke söz konusuysa yalnız veraset ilamı alıp sonrasında yapılan işlemlerin niteliğine dikkat edilmelidir.
Belge alındıktan sonra hangi işlemler yapılır?
Mirasçılık belgesi, veraset ve intikal vergisi işlemleri, bankalardaki hesapların araştırılması, tapu intikali, araç ve şirket payları gibi tereke unsurlarının tespitinde kullanılır. Her kurum ek belge isteyebilir; veraset ilamı tek başına bütün devir işlemlerini tamamlamaz.
Başvuru öncesi bilinmesi yararlı bilgiler
- Miras bırakanın ölüm kaydı ve kimlik bilgileri,
- bilinen eş ve altsoy bilgileri,
- yabancı ülke vatandaşı veya yurt dışı kaydı bulunup bulunmadığı,
- vasiyetname veya miras sözleşmesi olup olmadığı.
Mirasçılık belgesi çoğu dosyada kolay alınan bir evraktır; fakat soybağı, yabancılık unsuru veya ölüme bağlı tasarruf varsa belgenin içeriği daha dikkatli incelenmelidir.
Belgede görünmeyen tereke nasıl bulunur?
Mirasçılık belgesi yalnız mirasçıları gösterir; miras bırakanın hangi bankada hesabı, hangi taşınmazı veya hangi borcu bulunduğunu listelemez. Tereke araştırması ayrı işlemler gerektirir. Tapu, araç, banka, şirket ve icra kayıtları mirasçılık belgesi kullanılarak ilgili kurumlar nezdinde araştırılabilir.
Özellikle borç ihtimali bulunan terekeye ilişkin araştırmada reddi miras süresi gözden kaçırılmamalıdır. Malvarlığını araştırmak ile tereke üzerinde mirasçı sıfatıyla tasarrufta bulunmak aynı şey değildir.
Noter her dosyada mirasçılık belgesi veremez
Nüfus kayıtlarının mirasçılık ilişkisini belirlemeye yeterli olmadığı veya işin yargılamayı gerektirdiği durumlarda noter üzerinden sonuç alınamayabilir. Yabancılık unsuru veya soybağı kayıtlarında uyuşmazlık gibi konular da işlemi sulh hukuk mahkemesine taşıyabilir. Noterde belgenin verilememesi, kişinin mirasçı olmadığı anlamına gelmez; yalnız belgenin yargısal incelemeyle düzenlenmesi gerekebilir.
Ayrıca noter tarafından verilen mirasçılık belgesinin hatalı olduğu düşünülüyorsa menfaati ihlal edilen kişi sulh hukuk mahkemesinde itiraz yoluna başvurabilir.
Mirasçılık belgesinde hangi kayıtlar önem taşır?
Nüfus kayıtları, olası vasiyetname veya yabancılık unsuru ve mirasçıların soybağı ilişkisi birlikte değerlendirilmelidir. Belgenin yalnız mirasçıları ve payları gösterdiği; terekenin mal ve borçlarını listelemediği unutulmadan, sonraki tapu, banka ve tereke araştırmaları ayrı planlanmalıdır.
Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
İletişime geçinNüfus kayıtları eksik veya çelişkiliyse
Örneğin murisin farklı tarihlerde yaptığı evlilikler veya yurt dışında kayıtlı çocukları varsa mirasçılık belgesi talebinden önce nüfus aile kayıt tablosu, ölüm kaydı ve yabancı belgelerin kullanılabilirliği kontrol edilmelidir. Soybağına ilişkin çelişkiyi yalnız miras payı hesabı yaparak gidermeye çalışmak yanlış sonuca yol açabilir.
Belgedeki mirasçılar ve pay oranları tapu veya banka işlemlerinden önce kontrol edilmeli; sonradan fark edilen eksikliklerde belgenin düzeltilmesi ya da iptali meselesi ayrıca değerlendirilmelidir. Mirasçılık belgesinin alınması ile terekenin fiilen paylaştırılması aynı işlem değildir.