SABİM 184 Şikayet Başvurusu Sonuçlanmazsa Ne Yapılır?

ALO 184 SABİM şikayetinin takibi, HBBS ve Hasta Hakları Kurulundan farkı, yanıt alınamaması ve hukuki başvuru yolları.

SABİM 184 nedir ve hangi şikayetleri alır?

Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi (SABİM), sağlık hizmetlerine ilişkin soru, şikayet, talep ve önerilerin iletilebildiği iletişim mekanizmasıdır. ALO 184 üzerinden bildirilen başvuru ilgili kurum veya birime yönlendirilebilir. Başvurunun kayda alınması, bildirilen olayın hukuka aykırı bulunduğu veya başvurana tazminat ödeneceği anlamına gelmez. SABİM’in işlevi başvuruyu alıp ilgili süreçte değerlendirilmesini sağlamaktır; mahkeme kararı veya sigorta tahkim hükmü vermez.

Örneğin ameliyat tarihi değiştirilen bir hasta nedeninin yazılı açıklanmadığını, tetkik sonucuna erişemediğini veya hasta yakınına sağlık hizmeti sırasında yeterli bilgilendirme yapılmadığını bildirebilir. Buna karşılık acil tedavi gerektiren bir durumda sırf şikayet kaydı oluşturmak yeterli çözüm değildir. Tıbbi ihtiyaca uygun sağlık kuruluşuna başvuru ve acil yardım mekanizmaları ayrıca kullanılmalıdır.

ALO 184 SABİM başvurusu nasıl belgelenir?

Başvuranın olayın gerçekleştiği sağlık kuruluşunu, bölümünü, yaklaşık tarih ve saati, mümkünse ilgili işlemin kaydını ve talebini açıkça belirtmesi yararlıdır. “Hastane ilgilenmedi” gibi soyut bir ifade yerine “belirtilen tarihte çekilen görüntüleme raporu tarafıma verilmedi; yazılı açıklama ve kayıt örneği talep ediyorum” denilmesi incelemeyi somutlaştırır. Şikayette gereksiz kişisel sağlık verisi paylaşılmamalı; gerekli tıbbi belgeler güvenli ve yetkili kanallara sunulmalıdır.

SABİM’in resmi açıklamasında başvuru numarasının alınması ve saklanması önerilir. Görüşme sonrası numara, tarih, başvurunun kısa özeti, bildirilen muhatap ve varsa geri dönüş bilgisi ayrı bir dosyada tutulmalıdır. Çevrim içi veya yazılı başvurularda gönderim kanıtı ile eklerin bir kopyasını saklamak, başvurunun içeriğinin sonradan farklı yorumlanmasını önlemeye yardımcı olur.

SABİM ile HBBS ve Hasta Hakları Birimi aynı şey mi?

Hayır. SABİM sağlık sistemiyle ilgili geri bildirimlerin iletilebildiği bir iletişim kanalıdır. Hasta Başvuru Bildirim Sistemi (HBBS) ise hasta hakları başvurularının sağlık tesisleri ve ilgili birimlerce ele alınmasında kullanılan yapıdır. Sağlık kuruluşundaki Hasta Hakları Birimi, yerinde çözüm ve başvuru değerlendirmesi bakımından ayrı işlev görür. Resmi hasta hakları portalına yapılan başvurular ilgili sağlık kuruluşunca değerlendirilir; çözümlenemeyen veya kurul incelemesi istenen olaylar, usulüne göre Hasta Hakları Kuruluna taşınabilir.

SABİM’e yapılan her bildirim kendiliğinden Hasta Hakları Kurulu kararı oluşturmaz. Aynı olay hem SABİM’e hem de hasta hakları kanalına iletilmişse başvuru numaraları, kayıtların içeriği ve verilen yanıtlar karşılaştırılmalı; aynı iddia için çelişkili tarih ve anlatımlar kullanılmamalıdır. HBBS işlemlerine ilişkin ayrıntılar için HBBS başvuru rehberimize bakılabilir.

SABİM başvuruma yanıt gelmediyse ne yapmalıyım?

Önce başvuru numarasıyla ALO 184 üzerinden güncel durum sorgulanabilir. Başvurunun hangi birime yönlendirildiği, ek bilgi isteği bulunup bulunmadığı ve bildirilen sonucun ne olduğu öğrenilmelidir. Yalnızca otomatik alındı mesajı ile somut olay hakkında verilen açıklama birbirine karıştırılmamalıdır. Başvurunun kapatıldığı söylense bile hangi nedenle kapatıldığının ve ilgili sağlık kuruluşunca ne işlem yapıldığının yazılı biçimde sorulması mümkündür.

Sorunun niteliğine göre sağlık kuruluşu Hasta Hakları Birimine veya ilgili il sağlık müdürlüğüne somut belgelerle ayrıca başvurulabilir. Resmi yanıt elde edilmeden defalarca aynı metni göndermek yerine önceki başvuru numarasına atıfla eksik kalan hususları, yeni belgeleri ve istenen işlemi açıkça belirtmek daha işlevseldir. Her bildirimin ilgili dava için zorunlu ön başvuru olduğu düşünülmemelidir; farklı talepler bakımından ayrı usuller ve süreler söz konusu olabilir.

SABİM şikayetinin sonucuna itiraz edilebilir mi?

Başvuruya verilen açıklamanın gerçeğe uymadığı veya olayın önemli belgeleri göz ardı ettiği düşünülüyorsa yeni ve somut bilgi sunulabilir; ilgili hasta hakları mekanizmasına ayrıca müracaat edilebilir. Ancak “SABİM kararı iptal davası” biçiminde her dosyaya uygulanacak tek bir dava türü yoktur. Öncelikle yazının yalnızca bilgilendirme mi yaptığı, yoksa kişinin hukuki durumunu etkileyen kesin ve yürütülebilir ayrı bir idari işlem bulunup bulunmadığı ayırt edilmelidir.

Örneğin SABİM’in bir hastaneden aldığı açıklamayı iletmesi ile kamu hastanesinin tedaviye erişimi etkileyen somut bir başvuruyu reddetmesi aynı hukuki işlem değildir. İlkinde iletişim sürecinin yeniden incelenmesi istenebilir; ikincisinde ilgili idari işlemin niteliğine göre idari başvuru ve yargısal denetim gündeme gelebilir. Talebin kamu veya özel sağlık kuruluşuna yöneltilmesi de görevli yargı yerini ve hukuki sebepleri etkileyebilir.

Şikayet tazminat veya disiplin sonucu doğurur mu?

SABİM kaydı tek başına tıbbi hata tespiti, disiplin yaptırımı veya tazminat hakkının kabulü değildir. Tıbbi uygulama hatası iddiasında tıbbi kayıtların, aydınlatılmış onamın, uygulanan tedavinin, beklenen standartların ve zarar ile davranış arasındaki illiyetin ayrıca incelenmesi gerekir. Hasta haklarının ihlali ile tıbbi kusur iddiası aynı olgulara dayanabilse de aynı hukuki değerlendirmeyi gerektirmez.

Şikayet sırasında ileri sürülen olay, başka bir idari veya adli incelemenin başlamasına yol açabilir. Ancak bu sonuç otomatik değildir. Tazminat düşünülüyorsa kamu hastanesi ile özel hastane yönünden sorumluluğun dayanağı, başvuru şartları ve ilgili süreler ayrı değerlendirilmelidir. SABİM’e yapılan başvurunun bütün zamanaşımı veya hak düşürücü süreleri kendiliğinden durdurduğu varsayımıyla hareket edilmemelidir.

Örnek olay: Yanıtsız kalan hasta hakları şikayeti

Bir hastanın poliklinikte yapılan müdahale sonrasında epikrizine ulaşamadığını ve kayıtların kendisine verilmediğini düşünelim. Hasta ALO 184 üzerinden şikayette bulunuyor; on gün sonra yalnızca “ilgili birime iletildi” bilgisi görüyor. Bu durumda öncelikle başvuru numarasıyla dosyanın durumu sorulur. Eşzamanlı olarak hastanenin hasta hakları biriminden ve tıbbi kayıt biriminden somut belgelerin verilmesi yazılı olarak istenir.

Hastane yalnızca genel bir yanıt verirse hangi belgelerin sağlanmadığı ve neden gerektiği maddeler halinde açıklanabilir. Kayıtların gerçekten yanlış tutulduğu şüphesi varsa bu kez sağlık verisinin düzeltilmesine ilişkin özel usul devreye girebilir; buna ilişkin yanlış epikriz ve hasta kaydı makalesi ayrı konuyu ele alır. Görüldüğü üzere şikayet, kayıt talebi ve verinin düzeltilmesi aynı başvuru değildir.

Süreler ve başvuru yolu nasıl belirlenir?

SABİM’in iletişim ve yönlendirme sürecindeki süreler, bir idari işleme karşı dava açma süresi veya özel hukuk talebinin zamanaşımıyla aynı kabul edilmemelidir. Başvuru sahibinin elinde yazılı bir ret kararı, tebliğ belgesi veya zarar doğuran somut bir işlem varsa ilgili özel usulün ayrıca saptanması gerekir. Özellikle idari yargıya ilişkin sürelerin hesaplanmasında işlemin niteliği ve bildirim tarihi önemlidir.

Bu nedenle dosya oluşturulurken bir kronoloji hazırlanmalıdır: sağlık hizmetinin tarihi, SABİM bildirimi, başvuru numarası, ilgili hastanenin cevabı, hasta hakları biriminin incelemesi, varsa kurul değerlendirmesi ve başka kurumlara başvuru tarihleri ayrı ayrı gösterilmelidir. Her aşamada alınan belgenin hukuki niteliği belirlenmeden sonraki başvuru için tek bir genel süre verilmesi yanıltıcı olur.

Mevzuat ve kaynaklar

İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü: SABİM; Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Portalı; Hasta Hakları Birimi ve HBBS işleyişi; Hasta Hakları Yönetmeliği.

Bu yazı genel bilgilendirmedir. Şikayete konu işlem, başvuru numarası, yazılı cevap ve güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.