Mirasbırakanın ölümünden sonra malvarlığının paylaşılmasına kadar geçen dönemde tereke malları kaybolabilir, başkaları tarafından kullanılabilir veya hak sahiplerinin belirlenmesi gecikebilir. Türk Medeni Kanunu bu risklere karşı sulh hukuk hakimine geniş koruma yetkileri verir. Terekenin korunması, paylaşma davasından farklı olarak geçici ve koruyucu nitelikte bir süreçtir.

Terekenin korunması ne anlama gelir?

TMK m.589, sulh hakiminin istem üzerine veya gerektiğinde re’sen tereke mallarını korumak ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak için gerekli önlemleri alabileceğini düzenler. Amaç terekenin değerini muhafaza etmek ve sonraki paylaşmayı güvenceye almaktır.

Hangi mahkeme koruma önlemi alır?

Esas yetki mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hukuk hakimindedir. Mirasbırakan başka yerde ölmüşse ölüm yerindeki hakim de oradaki mallar bakımından acil koruma tedbirleri alıp dosyayı yerleşim yeri mahkemesine gönderir.

Terekenin defteri hangi hallerde tutulur?

Mirasçılar arasında vesayet altında olan kişi bulunması, bir mirasçının uzun süredir bulunamaması ve temsilcisinin olmaması veya mirasçı ya da ilgilinin ölümden itibaren bir ay içinde istemde bulunması gibi hallerde tereke defteri tutulabilir.

Tereke malları mühürlenebilir mi?

Gereken tereke malları yazım sırasında mühürlenebilir. Mirasbırakanla birlikte yaşayanların günlük ihtiyaçları için zorunlu eşyalar tutanakla kendilerine bırakılabilir. Alacaklının talebine dayanan mühürleme güvence miktarıyla sınırlı tutulabilir.

Tereke ne zaman resmen yönetilir?

Mirasçılardan birinin uzun süredir bulunamaması, mirasçılık sıfatının ispatlanamaması, tüm mirasçıların bilinmemesi veya kanunda özel sebep bulunması halinde sulh hakimi resmi yönetime karar verebilir. Bu kurum resmi tasfiyeden farklıdır.

Tereke yöneticisinin görevleri nelerdir?

Yönetici terekenin yazımını yaptırır, koruma önlemleri alır, uygun olduğunda malları satar, alacakları tahsil eder, borçları öder ve işletme varsa sürdürülmesi veya tasfiyesi için gerekli işleri yürütür. Tereke adına dava ve takiplerde temsil yetkisi de bulunabilir.

Mirasçılar bilinmiyorsa ne yapılır?

Mirasçı bulunup bulunmadığı veya tüm mirasçılar bilinmiyorsa sulh hakimi ilanla hak sahiplerini çağırır. Kanundaki ilan ve bekleme süreci sonunda mirasçı tespit edilemezse mirasın Devlete geçmesi gündeme gelebilir; miras sebebiyle istihkak hakkı saklıdır.

Vasiyetname bulunursa hangi önlem alınır?

Bulunan vasiyetname hemen sulh hakimine teslim edilir. Hakim belgeyi inceler, gerekli koruma önlemlerini alır ve şartlara göre terekenin geçici teslimi veya resmen yönetimi hakkında karar verebilir. Vasiyetname ayrıca kanundaki sürede açılır.

Koruma önlemi paylaşma anlamına gelir mi?

Hayır. Terekenin tespiti, mühürlenmesi veya resmen yönetilmesi, hangi mirasçının hangi malı kesin olarak alacağını belirlemez. Paylaşma anlaşması veya paylaşma davası ayrı aşamadır.

Giderleri kim karşılar?

İstem üzerine alınan koruma önlemlerinin giderleri ileride terekeden alınmak üzere başvuran tarafından karşılanabilir. Hakimin re’sen aldığı önlemlerde ise kanun Devlet tarafından karşılanacak gider rejimini düzenler.

Başvuruda hangi riskler gösterilmelidir?

Tereke malının kaybolma veya satılma ihtimali, ortak konutun boşaltılması, banka veya kira gelirlerinin kontrolsüz kalması, mirasçıların bilinmemesi veya işletmenin faaliyetsiz kalması gibi somut riskler belgeleriyle açıklanmalıdır.

Terekenin tespiti ile koruma önlemi arasındaki fark nedir?

Terekenin tespiti, ölüm tarihinde hangi mal ve hakların terekeye dahil olduğunun belirlenmesine yönelirken koruma önlemleri mevcut malların kaybolmasını, zarar görmesini veya yetkisiz tasarrufa konu olmasını önlemeyi amaçlar. Aynı dosyada birbirini tamamlayan işlemler yapılabilse de taleplerin hukuki amacı farklıdır. Başvuru dilekçesinde hangi korumanın neden istendiği açıkça belirtilmelidir.

Ticari işletme veya şirket payı bulunan tereke nasıl korunur?

Terekede faaliyet gösteren işletme, ortaklık payı veya devam eden ticari sözleşmeler bulunuyorsa yalnız fiziki malların mühürlenmesi yeterli olmayabilir. İşletmenin faaliyetinin sürmesi, yetkili kişinin belirlenmesi, banka hesapları ve alacakların izlenmesi gerekebilir. Sulh hakimi ve tereke yöneticisi, değerin korunması için işletmenin sürdürülmesi veya tasfiyesi yönünde tedbir alabilir.

İlgili hukuki konular

Acil koruma ihtiyacının somutlaştırılması

Ölümden hemen sonra konuttaki değerli eşyaların kaybolması, banka hesaplarının yetkisiz kullanılması veya işletme defterlerine erişimin engellenmesi gibi riskler varsa sadece genel bir koruma istemi yeterli değildir. Hangi malın nerede olduğu, kim tarafından kullanıldığı, tehlikenin ne zaman ortaya çıktığı ve hangi tedbirin bunu önleyebileceği ayrı ayrı gösterilmelidir. TMK'nın terekenin korunmasına ilişkin hükümleri çerçevesinde mühürleme, defter tutma veya uygun koruma önlemleri ancak somut ihtiyaca göre gündeme gelir. Fotoğraf, taşınır envanteri, anahtar teslim tutanağı, güvenlik kaydı ve banka bilgileri talebi destekler. Her miras uyuşmazlığında otomatik olarak aynı tedbirin alınacağı düşünülmemelidir.

Koruma tedbiri ile miras paylaşımının farkı

Terekenin korunması, malvarlığının nihai olarak hangi mirasçıya ait olduğuna karar verilmesi anlamına gelmez. Bir taşınmazın kimin kullanımına bırakılacağı veya ortaklığın nasıl sona erdirileceği farklı hukuki işlemler gerektirebilir. Mahkemenin geçici koruma için vereceği karar, muris muvazaası, tenkis ya da ortaklığın giderilmesi davasını kendiliğinden çözmez. Şirket payı, kira geliri veya tarımsal ürün söz konusuysa gelirlerin kayda geçirilmesi ile işletmenin faaliyetinin sürdürülmesi arasında ayrıca denge kurulur. Tedbir nedeniyle ortaya çıkan masraflar ve yönetim kayıtları ileride paylaşım hesabına esas olabileceğinden düzenli belge tutulmalıdır.

Somut dosya örneği ve kontrol noktaları

Tedbir dilekçesi, kimin hangi mal üzerindeki yetkisinin sınırlandırılmasını istediğini açıkça göstermelidir. Gereğinden geniş koruma, üçüncü kişilerin haklarına ve işletmenin sürdürülmesine zarar verebilir; orantılılık somut olayda değerlendirilmelidir.

Örneğin mirasbırakanın işyeri anahtarının yalnız bir mirasçıda olduğu, depodaki stokların hızla satıldığı ve diğer mirasçılara kayıt verilmediği bir dosyada riskin niteliği ayrıntılı gösterilmelidir. Mahkemeden talep edilen koruma işlemi, bütün ticari faaliyeti gereksiz yere durduracak ölçüde geniş tutulmamalıdır; envanter, kayıtların muhafazası ve uygun yönetim tedbirleri ayrı seçeneklerdir. Banka hesap hareketleri, stok listeleri, sevk irsaliyeleri, fatura düzeni ve şirketin hukuki kişiliği incelenir. Özellikle şirketin malvarlığı ile gerçek kişi mirasbırakanın malvarlığı aynı kabul edilmemelidir. Koruma gereksinimi sürerken kira gelirlerinin ne yapılacağı, çalışan ücretleri veya zorunlu bakım giderlerinin kim tarafından karşılanacağı da bir yönetim sorunudur. Bu nedenle yalnız mal listesi değil, tedbir süresindeki gelir-gider belgeleme yöntemi de önerilmelidir. Koruma kararının üçüncü kişiler bakımından etkisi, kamu sicil kayıtları veya işletme sözleşmeleri yönünden ayrıca kontrol edilmelidir. Nihai miras paylarını belirleyen dava ise bu geçici koruma işlemlerinden bağımsız yürüyebilir.

Mevzuat ve kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın belge, tarih ve usul koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İletişime geçin