31 Temmuz 2023 İnfaz Düzenlemesi Nasıl Uygulanıyor?

31 Temmuz 2023 tarihi, infaz hukukunda tek başına “tahliye tarihi” değildir. Bu tarih önceki Kovid dönemi düzenlemelerinde infaz kurumunda bulunan hükümlüler bakımından bir eşik olarak kullanıldı; 11. Yargı Paketiyle ise 31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenen belirli suçlar yönünden kapsam genişletildi. Bu nedenle bugün bir dosyayı hesaplarken eski düzenleme ile 2025 sonunda yürürlüğe giren yeni düzenlemeyi ayırmak gerekir.

Bu sayfa, 31 Temmuz 2023 tarihine bağlı infaz uygulamasında hangi tarihlerin ve infaz kayıtlarının esas alınacağını açıklamayı amaçlar. Düzenlemeden kimlerin yararlanabileceği sorusu, bireysel tarih hesabından ayrı değerlendirilmelidir. 11. Yargı Paketi İnfaz Düzenlemesi: 31 Temmuz 2023 Öncesi Suçlarda Kimler Yararlanabilir? rehberi tamamlayıcıdır.

Eski sistemde neden sorun çıktı?

Önceki düzenlemeden, belirli şartlarla 31 Temmuz 2023 tarihinde ceza infaz kurumunda bulunan hükümlüler yararlanabiliyordu. Aynı tarihten önce suç işlemiş iki kişi arasında, birinin hükmü erken kesinleştiği için cezaevinde bulunması, diğerinin ise yargılaması sürmekte olduğu için cezaevine daha sonra girmesi farklı sonuç yaratabiliyordu.

11. Yargı Paketindeki değişikliğin temel gerekçesi bu farkı suç tarihi üzerinden gidermek oldu. Böylece belirli şartlarla, o tarihte cezaevinde bulunmayan fakat suçu 31 Temmuz 2023 veya öncesinde işleyen hükümlüler de kapsama alınabildi.

Suç tarihi nasıl belirlenir?

Tek seferde işlenen suçlarda tarih çoğu kez açıktır. Ancak zincirleme suç, kesintisiz suç veya farklı tarihlerde birden fazla eylem bulunan dosyalarda hangi tarihin esas alınacağı ayrıca hukuki değerlendirme gerektirebilir. Sadece iddianamenin veya kararın tarihine bakılmaz; hükümde kabul edilen suç tarihi önemlidir.

Üç yıl erken açık kurum ve denetimli serbestlik

Yeni düzenleme kapsamındaki hükümlüler bakımından, diğer şartlar da mevcutsa açık ceza infaz kurumuna ve denetimli serbestliğe üç yıl daha erken ayrılabilme imkanı öngörülmüştür. Bu, cezanın doğrudan üç yıl azaltılması değildir. Koşullu salıverilme, açık kurum ve denetimli serbestlik birbirinden farklı infaz aşamalarıdır.

Örneğin hükümlünün koşullu salıverilmesine kalan süre, açık kuruma ayrılma şartları ve kurum içindeki iyi hal durumu uygun değilse yalnız suç tarihinin eski olması otomatik tahliye sonucu doğurmaz.

Bu nedenle düzenleme, “cezadan üç yıl silinmesi” veya koşullu salıverilme tarihinin otomatik olarak üç yıl öne çekilmesi şeklinde yorumlanmamalıdır. Açık kuruma ayrılma ve denetimli serbestlik, infazın farklı aşamalarıdır; kişinin hangi aşamaya ne zaman geçebileceği suç tarihi, suç türü, iyi hal ve diğer infaz koşullarıyla birlikte belirlenir.

Kapsam dışı suçlar ayrıca kontrol edilmeli

Belirli nitelikli kasten öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, terör suçları, örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar ve deprem sonucu meydana gelen bazı öldürme suçları düzenleme dışında bırakılmıştır. Bu nedenle sosyal medyada kullanılan “31 Temmuz 2023 öncesi bütün suçlar yararlanıyor” cümlesi yanlıştır.

Müddetname neden merkezi belge?

İnfaz hesabının pratikte görüldüğü belge müddetnamedir. Burada ceza miktarı, mahsuplar, koşullu salıverilme ve hak ederek tahliye tarihleri gibi veriler yer alır. Yeni kanundan önce düzenlenmiş müddetname varsa bunun güncellenip güncellenmediği kontrol edilmelidir.

Birden fazla mahkumiyet halinde içtima kararı da önem kazanır. Farklı suç tarihleri, farklı koşullu salıverilme oranları veya tekerrür hükümleri varsa tek bir internet hesaplamasıyla doğru sonuca ulaşmak çoğu zaman mümkün değildir.

Mahsup ve tekerrür hesabı değiştirebilir

Gözaltında veya tutuklulukta geçen sürelerin mahsubu, hükümlünün fiilen ne kadar süre daha infaz kurumunda kalacağını etkiler. Tekerrür veya ikinci defa tekerrür hükümleri ise koşullu salıverilme rejimini değiştirebilir. Bu veriler görülmeden “şu tarihte çıkar” denilmesi sağlıklı değildir.

Dosya nasıl kontrol edilir?

• Kesinleşmiş karar ve suç tarihi bulunur.
• Suçun kapsam dışı olup olmadığı kontrol edilir.
• Güncel müddetname ve varsa içtima kararı incelenir.
• Mahsup edilen süreler doğrulanır.
• Tekerrür ve koşullu salıverilme rejimi belirlenir.
• Açık kuruma ayrılma ve iyi hal şartları ayrıca değerlendirilir.

31 Temmuz 2023 tarihi önemli bir eşiktir; fakat tek başına infaz sonucunu söylemez. Doğru hesap, tarih ile birlikte suç türü ve hükümlünün bütün infaz statüsünün okunmasını gerektirir.

Bu makalenin konusu genel bir “yatar hesabı” değildir. Buradaki kontrol, özellikle 31 Temmuz 2023 eşik tarihine bağlı geçici düzenlemenin dosyaya uygulanıp uygulanmadığını belirlemeye yöneliktir. Genel koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hesabı ise ilgili infaz hükümleri çerçevesinde ayrıca yapılmalıdır.

31 Temmuz 2023 düzenlemesinde suç tarihi ve infaz statüsünün önemi

Düzenlemenin uygulanabilmesi için suç tarihi, suçun kapsam dışında olup olmadığı ve hükümlünün açık kuruma veya denetimli serbestliğe ayrılma koşulları birlikte kontrol edilmelidir. Güncel müddetname ile mahkeme ilamı arasında fark varsa hesap ayrıca doğrulanmalıdır.

Düzenleme koşullu salıverilme oranını otomatik değiştirir mi?

31 Temmuz 2023 eksenli geçici infaz düzenlemeleri değerlendirilirken açık kuruma ayrılma, denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme kavramları birbirine karıştırılmamalıdır. Bir hükümlünün açık kuruma veya denetimli serbestliğe daha erken ayrılabilmesi, koşullu salıverilme oranının her dosyada değiştiği anlamına gelmez. Her aşamanın yasal dayanağı ayrı belirlenmelidir.

Kesinleşme ve infaza başlama tarihi neden suç tarihinden farklıdır?

Suç tarihi kapsam bakımından temel eşiklerden biri olabilir; fakat hükmün ne zaman kesinleştiği ve hükümlünün infaz statüsü de uygulamanın fiili sonucunu etkiler. Aynı tarihte suç işleyen iki kişinin mahkumiyetlerinin farklı tarihlerde kesinleşmesi, dosyaların aynı gün tahliye sonucu vermesini zorunlu kılmaz.

Birden fazla ilamda hangi tarih esas alınır?

Bir kişinin farklı tarihlerde işlediği suçlardan birden fazla ilamı bulunuyorsa her ilamın geçici düzenleme kapsamı ayrı değerlendirilmelidir. Sonrasında infazda içtima ve toplam süre hesabı yapılır. Kapsama giren bir ilamın varlığı, kapsam dışı diğer ilamın da kendiliğinden aynı rejime tabi olmasını sağlamaz.

Hesapta hata şüphesi varsa hangi belgeler karşılaştırılır?

Kesinleşme şerhli ilamlar, müddetname, mahsup kararları, tekerrüre ilişkin hüküm fıkrası ve açık kurum/denetimli serbestlik kararları birlikte karşılaştırılmalıdır. Özellikle suç tarihi veya mahsup gün sayısındaki küçük bir hata tahliye tarihini değiştirebilir. İtirazın hangi veriye dayandığı açıkça gösterildiğinde denetim daha sağlıklı yapılır.