TCK m.244, bir bilişim sisteminin işleyişine veya sistemdeki verilere yönelik müdahaleleri cezalandırır. Dosyanın değerlendirilmesinde yalnız sistemin çalışmaması değil, müdahalenin nasıl yapıldığı, hangi verilerin etkilendiği, fail ile sistem arasındaki ilişki ve ortaya çıkan teknik sonucun hangi delillerle doğrulandığı belirleyicidir.
Hangi fiiller TCK m.244 kapsamındadır?
Bir bilişim sisteminin işleyişini engellemek veya bozmak; sistemdeki verileri bozmak, yok etmek, değiştirmek, erişilemez kılmak, sisteme veri yerleştirmek veya mevcut verileri başka yere göndermek m.244 kapsamında farklı görünüm biçimleri oluşturabilir. Somut fiilin hangi seçimlik harekete uyduğu belirlenmeden yalnız “sisteme zarar verildi” denilmesi hukuki nitelendirme için yeterli değildir.
Sistemin tamamen çökmesi gerekir mi?
Hayır. Sistemin işleyişinin belirli süre veya belirli fonksiyon bakımından engellenmesi de önem taşıyabilir. Hizmetin yavaşlatılması, erişim yetkisinin kaldırılması, dosyaların kullanılamaz hale gelmesi veya kritik bir modülün devre dışı bırakılması somut olayda sonuç doğurabilir. Teknik etkinin kapsamı loglar, yedek kayıtlar ve uzman incelemesiyle belirlenmelidir.
Veri silme ile veri değiştirme arasındaki fark nedir?
Verinin tamamen kaldırılması ile içeriğinin değiştirilmesi farklı seçimlik hareketlerdir fakat her ikisi de m.244 kapsamına girebilir. Dosyanın geri dönüşüm alanına taşınması, veri tabanı kaydının değiştirilmesi veya erişim anahtarının değiştirilerek fiilen kullanılamaz hale getirilmesi teknik ve hukuki açıdan ayrı ayrı değerlendirilir.
Yetkili kullanıcının yaptığı işlem suç olabilir mi?
Bir kişinin sistem üzerinde genel erişim yetkisine sahip olması, her türlü müdahaleyi hukuka uygun hale getirmez. Çalışanın görevi gereği erişebildiği veri tabanını işverenin talimatına aykırı biçimde silmesi veya yöneticinin kendisine tanınan yetkiyi amacı dışında kullanması halinde yetkinin kapsamı ve hukuka aykırılık ayrıca incelenir.
Zarar doğması şart mıdır?
Temel fiiller bakımından her durumda ayrıca parasal zarar doğması aranmaz; ancak ortaya çıkan zarar olayın ağırlığı, başka suçların oluşumu ve tazminat boyutu bakımından önem taşıyabilir. Veri kaybı, hizmet kesintisi, iş sürekliliğinin bozulması ve yedekten geri yükleme maliyetleri teknik rapor ve kayıtlarla somutlaştırılmalıdır.
Banka veya kredi kurumuna yönelik fiillerde ne değişir?
Kanun bazı bilişim sistemlerine yönelik fiiller bakımından daha ağır değerlendirme öngörebilir. Banka, kredi kurumu veya kamu kurumuna ait sistemlere yönelik müdahalelerde sistemin niteliği doğru belirlenmelidir. Ayrıca fiilin banka veya kredi kartı kötüye kullanma, dolandırıcılık veya başka mali suçlarla ilişkisi ayrıca incelenir.
Adli bilişim incelemesinde hangi kayıtlar önemlidir?
Sunucu logları, kullanıcı hesap hareketleri, dosya değişiklik zamanları, erişim kontrol kayıtları, yedekleme sistemleri, güvenlik yazılımı günlükleri ve cihaz imajları temel delillerdendir. Olay sonrası sistem üzerinde yapılan müdahaleler delilin bütünlüğünü etkileyebileceğinden, mümkünse ilk andaki teknik durumun kayıt altına alınması gerekir.
Fail nasıl belirlenir?
Bir kullanıcı hesabından işlem yapılması ile o işlemi belirli kişinin yaptığı sonucuna otomatik olarak ulaşılamaz. Hesabın kimde olduğu, parolanın paylaşılıp paylaşılmadığı, cihazın fiziksel kullanımı, IP ve oturum verileri, çok faktörlü doğrulama kayıtları ve işlem sırasındaki diğer hareketler birlikte değerlendirilir.
İş ilişkilerinde sık görülen uyuşmazlık nedir?
İşten ayrılmadan önce dosya silme, müşteri verilerini taşıma, erişim şifresini değiştirme veya şirket yazılımını kullanılamaz hale getirme iddiaları bu maddeyle gündeme gelebilir. Ceza sorumluluğu bakımından fiilin teknik niteliği ve kastı; özel hukuk bakımından ise sır saklama, rekabet ve tazminat boyutu birbirinden ayrılarak ele alınmalıdır.
Diğer bilişim suçlarından nasıl ayrılır?
M.243 ağırlıklı olarak yetkisiz erişimi, m.244 ise sistemin işleyişi ve veri bütünlüğüne müdahaleyi konu alır. Kredi kartı bilgileri kullanılmışsa m.245, kişisel veriler ele geçirilmişse TCK’nın kişisel verilere ilişkin hükümleri gündeme gelebilir. Aynı olayda birden fazla normun uygulanması içtima kurallarına göre değerlendirilir.
Yedekten geri döndürülebilen veri bakımından suç oluşur mu?
Verinin yedekten geri getirilebilmesi, müdahalenin hiç gerçekleşmediği anlamına gelmez. Asıl değerlendirme, failin sistemdeki veri veya işleyiş üzerinde kanunda tanımlanan müdahaleyi yapıp yapmadığıdır. Bununla birlikte yedekleme sistemi, veri kaybının süresi, iş kesintisi ve zarar miktarı bakımından önem taşır. Yedeklerin ne zaman oluşturulduğu ve olaydan sonra değiştirilip değiştirilmediği teknik raporda ayrıca gösterilmelidir.
Ransomware ve zararlı yazılım olaylarında neye bakılır?
Fidye yazılımı, zararlı script veya yetkisiz komut çalıştırılması gibi olaylarda sisteme giriş fiili ile sistemin veya verilerin bozulması ayrı aşamalar oluşturabilir. Zararlı yazılımın hangi cihazdan çalıştırıldığı, komuta-kontrol bağlantıları, dosya şifreleme zamanları, saldırganın kullandığı hesaplar ve fidye talebi birlikte incelenir. Teknik bulguların doğrudan belirli kişiye bağlanabilmesi için yalnız zararlı dosyanın varlığı değil, kullanım ve erişim zincirinin de ortaya konulması gerekir.
TCK m.244 kapsamında ceza hangi fiile göre değişir?
TCK m.244 aynı başlık altında birden fazla fiili ayrı yaptırımlara bağlar. Bir bilişim sisteminin işleyişini engellemek veya bozmak ile sistemdeki verileri bozmak, yok etmek, değiştirmek, erişilmez kılmak, sisteme veri yerleştirmek ya da mevcut verileri başka yere göndermek aynı olayda görünse bile hangi hareketin gerçekleştiği ayrıca belirlenmelidir. Banka veya kredi kurumuna ya da kamu kurumuna ait sistemler üzerinde işlenen fiiller bakımından kanun cezanın artırılmasını öngörür. Bu nedenle iddianamede yalnız “sisteme zarar verildi” denilmesi yeterli bir hukuki nitelendirme değildir; hangi fıkranın hangi teknik hareketle gerçekleştiği gösterilmelidir.
Haksız çıkar sağlanması TCK m.244/4 bakımından ne zaman ayrıca önem taşır?
Sistemi engelleme, bozma veya veri üzerinde işlem yapma suretiyle failin kendisine ya da başkasına haksız bir çıkar sağlaması halinde TCK m.244/4 gündeme gelebilir. Ancak bu fıkra, elde edilen çıkarın başka bir suçu oluşturmaması şartına bağlıdır. Örneğin aynı teknik hareket dolandırıcılık, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması ya da başka özel bir suç tipinin unsurlarını oluşturuyorsa hangi hükmün uygulanacağı içtima kurallarıyla belirlenir. Dosyada yalnız sistem logları değil, çıkarın kime geçtiğini gösteren hesap hareketleri ve işlem zinciri de bu nedenle birlikte incelenmelidir.
Teşebbüs, iştirak ve başka suçlarla içtima nasıl değerlendirilir?
Fiilin tamamlanıp tamamlanmadığı teknik sonuç üzerinden belirlenir. Sistem engellenmeden veya veri değişikliği gerçekleşmeden müdahale edilmişse teşebbüs tartışması doğabilir. Birden fazla kişinin erişim sağlama, zararlı yazılım gönderme, hesap temin etme veya para aktarımını yürütme biçimindeki katkıları ise iştirak hükümleri bakımından ayrı ayrı değerlendirilir. Aynı olayda bilişim sistemine girme, kişisel verilerin ele geçirilmesi, dolandırıcılık veya kart suçları da ortaya çıkabilir. Her suçun koruduğu hukuki değer ve somut fiil ayrı olduğundan otomatik olarak tek suç kabul edilmez.
Şikayet, uzlaştırma ve soruşturma bakımından neye dikkat edilmelidir?
TCK m.244 kapsamındaki suçlar kural olarak şikayete bağlı suçlar arasında değildir; soruşturma Cumhuriyet savcılığı tarafından resen yürütülebilir. Bu nedenle mağdurun sonradan vazgeçmesi, suçun bütün sonuçlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Teknik deliller hızla değişebildiği için log kayıtlarının, sunucu imajlarının, IP ve oturum bilgilerinin usulüne uygun biçimde korunması soruşturmanın erken aşamasında önem taşır. Uzlaştırma değerlendirmesi de suç vasfı kesinleştirildikten sonra yapılmalı; olay başka bir suç tipine dönüşüyorsa o suçun usul rejimi ayrıca kontrol edilmelidir.
İlgili hukuki konular
- Bilişim sistemine girme suçu
- Kişisel verileri hukuka aykırı verme veya ele geçirme
- Ticari sırları kullanan çalışanın sorumluluğu
Mevzuat ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın belge, tarih, teknik kayıt ve usul koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
İletişime geçin