Son güncelleme: 30 Eylül 2026

Yazılı yargılama usulünde davalı, davacının cevaba cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde ikinci cevap dilekçesi verebilir. İkinci cevap, ilk cevap dilekçesinin tekrarı değildir; davacının cevaba cevapta ileri sürdüğü hususlara karşı savunmanın tamamlandığı son temel dilekçe aşamasıdır.

İkinci cevap dilekçesi süresi kaç gündür?

HMK m. 136 uyarınca süre iki haftadır ve davacının cevaba cevap dilekçesinin davalıya usulüne uygun tebliğiyle işlemeye başlar. Süre hesabında tebliğ tarihi ve elektronik tebligatın kanuni sonuçları dosyaya göre kontrol edilmelidir.

Biçim bakımından örnek için ikinci cevap dilekçesi örneği incelenebilir.

İkinci cevap dilekçesinde ne yazılır?

Davacının cevaba cevap dilekçesindeki yeni açıklamalarına karşı somut yanıt verilir; ilk cevapta ileri sürülen savunmalar açıklığa kavuşturulur ve uyuşmazlık bakımından gerekli vakıalar düzenli biçimde ortaya konur. Soyut inkara dayalı, hangi vakıaya karşı ne söylendiği anlaşılmayan metinler savunmayı zayıflatabilir.

Yeni savunma veya vakıa ileri sürülebilir mi?

HMK m. 141 uyarınca taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle iddia veya savunmalarını serbestçe genişletebilir ya da değiştirebilir. Bu nedenle ikinci cevap, davalı bakımından savunmanın sınırlarının kurulmasında kritik aşamadır. Dilekçeler aşaması bittikten sonra ise genişletme ve değiştirme yasağı ile ıslah ve açık muvafakat hükümleri birlikte değerlendirilir.

Deliller ikinci cevapta nasıl gösterilmeli?

Dayanılan vakıalar somutlaştırılmalı; her delilin hangi vakıayı ispat için gösterildiği anlaşılabilir olmalıdır. Tarafın elindeki belgelerin sunulması, başka yerden getirilecek kayıtların ise bulunmasını sağlayacak bilgilerin verilmesi önemlidir. Yargıtay da ikinci cevap dilekçesi bakımından HMK m. 136 ile somutlaştırma ve delil gösterme yükümlülüklerini birlikte değerlendirmektedir.

Basit yargılama usulünde ikinci cevap var mı?

Basit yargılama usulünde dilekçeler aşaması yazılı yargılamadan farklıdır. HMK m. 317 uyarınca cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi verilemez. Bu nedenle dosyanın hangi yargılama usulüne tabi olduğu belirlenmeden otomatik olarak ikinci cevap süresi hesabı yapılmamalıdır.

Dilekçe verilmeden önce kısa kontrol

Tebliğ tarihini, uygulanacak yargılama usulünü, ilk cevapta ileri sürülen ilk itirazları, davacının cevaba cevapta getirdiği yeni vakıaları ve henüz sunulmamış delilleri ayrı ayrı kontrol edin. İkinci cevabın amacı dosyayı uzatmak değil, savunmanın uyuşmazlık çerçevesini eksiksiz kurmaktır.

Kaynaklar6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu – Mevzuat Bilgi SistemiYargıtay kararı – UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı