İş kazası yalnız işyerinde meydana gelen her yaralanmanın adı değildir; 5510 sayılı Kanundaki hallere giren olayın SGK yönünden iş kazası olarak bildirilmesi ve incelenmesi gerekir. Bildirim yükümlülüğü sigortalılık statüsüne ve olayın niteliğine göre değişir. Özellikle üç iş günlük sürenin başlangıcı doğru belirlenmelidir.

Bu rehberin odak noktası 5510 sayılı Kanun bakımından bildirim yükümlüsünün belirlenmesi, üç iş günlük sürenin doğru hesaplanması ve bildirim kaydının doğrulanmasıdır. Kaza günü sağlık belgelerinin korunması, tanık tespiti ve olası tazminat dosyasına hazırlık için iş kazası sonrasında yapılacaklar rehberi tamamlayıcıdır.

Hangi olaylar SGK bakımından iş kazası sayılabilir?

5510 sayılı Kanun; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevle başka yere gönderilmesi sırasında, belirli emzirme zamanlarında veya işverence sağlanan taşıtla işe gidiş geliş sırasında meydana gelen ve sigortalıyı bedenen ya da ruhen etkileyen olayları belirli şartlarla iş kazası kapsamında değerlendirir. Olayın iş kazası sayılması için kusurlu bir işveren davranışı bulunması şart değildir. Kusur, daha çok tazminat ve rücu değerlendirmesinde önem kazanır.

4/a sigortalısında bildirimi kim yapar?

Hizmet akdiyle çalışan 4/a sigortalısının iş kazası, kural olarak işveren tarafından SGK’ya bildirilir. Bildirimin elektronik sistem üzerinden veya Kurumun kabul ettiği yöntemle yapılması mümkündür. İşverenin bildirim yapmaması, olayın gerçekte iş kazası olma niteliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Sigortalı da olayın tespiti ve hakların kullanılması için SGK’ya başvurabilir. Hastane kayıtlarında olayın “iş kazası” olarak belirtilip belirtilmediği de uygulamada önemli bir delildir.

Üç iş günlük süre ne zaman başlar?

4/a sigortalıları bakımından işverenin, iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirmesi genel kuraldır. Olay işverenin kontrolü dışındaki bir yerde meydana gelmiş ve işveren kazayı daha sonra öğrenmişse sürenin hesabında öğrenme zamanı önem kazanabilir. Hafta sonu ve resmi tatiller iş günü hesabında ayrıca dikkate alınır. Kesin tarih hesabı yapılırken olay günü, öğrenme günü ve elektronik bildirimin gönderildiği tarih birlikte kontrol edilmelidir.

4/b sigortalılarında süreç farklı mıdır?

Kendi adına ve hesabına çalışan 4/b sigortalılarında bildirim yükümlülüğü sigortalının kendisine ait olabilir ve sürenin başlangıcı farklı kurallara bağlanmıştır. Ayrıca bildirimin belirli engeller ortadan kalktıktan sonra yapılması gibi özel hükümler bulunabilir. Bu nedenle 4/a çalışan için geçerli olan işveren bildirimi mantığını 4/b dosyasına doğrudan uygulamak doğru değildir. Önce sigortalılık statüsü ve kazanın gerçekleşme biçimi belirlenmelidir.

Geç bildirim ne sonuç doğurur?

Süresinde bildirim yapılmaması işveren açısından idari yaptırım ve Kurumun yaptığı bazı ödemelerin işverenden tahsili gibi sonuçlar doğurabilir. Bununla birlikte geç bildirim, sigortalının iş kazası niteliğinin hiç incelenmemesi anlamına gelmez. Olayın gerçekten 5510 sayılı Kanun kapsamına girip girmediği ayrıca araştırılır. Geç bildirim ile işverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğüne aykırılığı da aynı şey değildir; bunlar farklı hukuki değerlendirmelerdir.

Kazadan hemen sonra hangi belgeler oluşturulmalıdır?

Olay tutanağı, tanık isimleri, kamera görüntüleri, acil servis ve ambulans kayıtları, işyeri giriş-çıkış kayıtları, görev yazıları ve varsa kolluk tutanağı mümkün olduğunca erken toplanmalıdır. Sağlık kuruluşuna başvuruda olayın iş sırasında nasıl meydana geldiği doğru anlatılmalıdır. Sonradan düzenlenen ve ilk kayıtlarla çelişen belgeler uyuşmazlığı zorlaştırabilir. Özellikle dış görev veya trafik kazasında görevlendirme ile olay arasındaki bağlantıyı gösteren kayıtlar önemlidir.

SGK iş kazası tespiti neden önemlidir?

İş kazası tespiti; geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm halinde hak sahiplerine sağlanan gelirler gibi sosyal güvenlik haklarını etkileyebilir. Ayrıca işverenin Kuruma karşı rücu sorumluluğu ve özel hukuk tazminat davasında olayın niteliği bakımından önemli bir veri oluşturur. Bununla birlikte SGK’nın iş kazası kabulü, hukuk mahkemesinde işveren kusur oranını otomatik olarak belirlemez. Her süreç kendi hukuki ölçütleriyle değerlendirilir.

İşveren bildirim yapmazsa çalışan ne yapabilir?

Çalışan, SGK il veya merkez müdürlüğüne olayın iş kazası olarak tespiti için başvurabilir ve elindeki kayıtları sunabilir. Kurum gerektiğinde işveren, sağlık kuruluşu ve diğer mercilerden bilgi isteyebilir. İş kazası niteliği tartışmalıysa tespit uyuşmazlığı yargıya taşınabilir. Başvuruda olayın tarihi, yeri, yapılan iş, tanıklar ve ilk sağlık başvurusu açık biçimde gösterilmelidir. Yalnız sözlü bildirimle yetinmek yerine başvurunun kayıt altına alınması önemlidir.

İş kazası bildirimi ile iş güvenliği bildirimi aynı mıdır?

Hayır. SGK’ya iş kazası bildirimi sosyal sigorta mevzuatındaki bir yükümlülüktür. İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamındaki kayıt, inceleme ve Bakanlığa ilişkin yükümlülükler ayrı olabilir. Aynı olayda birden fazla bildirim veya kayıt sistemi bulunması mümkündür. İşverenin SGK bildirimini yapmış olması, olayın nedenlerini araştırma ve iş sağlığı güvenliği tedbirlerini alma yükümlülüğünü sona erdirmez.

Bildirim dosyasında en sık yapılan hata nedir?

En sık hata, olayın oluş şeklini farklı belgelerde farklı anlatmak ve üç iş günlük sürenin başlangıcını otomatik olarak olay günü kabul etmektir. Ayrıca işyeri dışında meydana gelen kazalarda görev ilişkisi yeterince belgelenmeyebilir. Sağlık kayıtları ile işveren tutanağı arasında uyum sağlanmalı; gerçeğe aykırı sonradan belge düzenlemekten kaçınılmalıdır. Amaç olayı “iş kazası gibi göstermek” değil, gerçek olayın 5510 sayılı Kanundaki tanıma girip girmediğini belgelemektir.

İlgili hukuki konular

Mevzuat ve kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayda kurum statüsü, işlem ve tebliğ tarihleri, tıbbi veya sigortalılık kayıtları ile güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.

Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İletişime geçin