Borçlunun genel haciz yoluyla ilamsız icra takibine itiraz etmesi takibi durdurur. Alacaklı takibi devam ettirmek için her durumda itirazın iptali davası açmak zorunda değildir. Elindeki belge İcra ve İflas Kanunu m. 68’de aranan nitelikteyse itirazın kesin kaldırılmasını; borçlu adi senetteki imzaya itiraz etmişse koşulları varsa geçici kaldırmayı icra mahkemesinden isteyebilir. Bu yollar, genel mahkemede görülen itirazın iptali davasından süre, delil ve inceleme kapsamı bakımından ayrılır.

İtiraz neden takibi durdurur?

Genel haciz yoluyla ilamsız takipte borçlunun süresinde yaptığı itiraz, itiraz edilen kısım yönünden takibi durdurur. Alacaklının haciz aşamasına geçebilmesi için itirazın hükümden düşürülmesi gerekir. Bunun hangi yolla yapılacağı alacağın dayandığı belgeye, itirazın içeriğine ve süreye göre belirlenir.

İtirazın kesin kaldırılması hangi belgelerle istenir?

İİK m. 68, imzası ikrar edilmiş veya noterlikçe tasdik edilmiş borç ikrarını içeren senetler ile resmi daire veya yetkili makamların usulüne uygun verdiği belirli belgeler üzerinden itirazın kesin kaldırılmasına imkan tanır. İcra mahkemesindeki inceleme genel bir alacak davası gibi sınırsız delille yürütülmez; belge rejimi belirleyicidir.

Kesin kaldırma için süre nedir?

Alacaklı, m. 68 kapsamındaki itirazın kaldırılması talebini itirazın kendisine tebliğinden itibaren altı ay içinde ileri sürmelidir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir. İtirazın yalnız haricen öğrenilmesi ile usulüne uygun tebliği aynı şey değildir; dosyada tebliğ tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Geçici kaldırma hangi durumda gündeme gelir?

Takip adi senede dayanıyor ve borçlu senet altındaki imzayı açıkça reddediyorsa, alacaklı İİK m. 68/a ve devamındaki usul çerçevesinde itirazın geçici kaldırılmasını isteyebilir. Bu yol, borca itiraz ile imzaya itiraz arasındaki farkın en önemli sonuçlarından biridir. İmzanın usulüne uygun biçimde reddedilip reddedilmediği dosyanın yönünü değiştirir.

İmza incelemesi nasıl yapılır?

Geçici kaldırmada icra mahkemesi imzanın borçluya ait olup olmadığını kanundaki özel usulle inceler. Karşılaştırmaya elverişli imzalar, huzurda alınan imza örnekleri ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi gündeme gelebilir. İncelemenin amacı bütün borç ilişkisini çözmek değil, takibin dayandığı adi senetteki imza itirazını değerlendirmektir.

İtirazın iptali davasından farkı nedir?

İtirazın iptali, genel mahkemede görülen ve maddi hukuk ilişkisinin daha geniş delil rejimi içinde incelendiği bir davadır. İtirazın kaldırılması ise icra mahkemesinde yürüyen, İİK’nın belirlediği belgelere ve dar incelemeye bağlı bir takip hukuku yoludur. Kaldırma talebinin reddi, genel mahkemede alacak hakkının mutlaka mevcut olmadığı anlamına gelmez.

İcra inkar tazminatı ne zaman gündeme gelir?

Kanundaki şartlar oluştuğunda itirazın kaldırılması sürecinde icra inkar tazminatı veya kötü niyet tazminatı talepleri gündeme gelebilir. Tazminat otomatik değildir; tarafın talebi, alacağın likit olup olmadığı ve haksız itiraz veya takip koşulları somut olayda değerlendirilir.

Kaldırma kararı verilirse takip nasıl devam eder?

İtiraz kaldırıldığında alacaklı, kararın kapsamı çerçevesinde duran takibe devam edebilir. Geçici kaldırma kararında borçlunun kanunda düzenlenen borçtan kurtulma davası yoluna başvurması da gündeme gelebilir. Bu nedenle kesin ve geçici kaldırmanın sonuçları aynı değildir.

Yanlış yol seçilirse ne olur?

Alacaklının elinde m. 68 anlamında belge bulunmamasına rağmen kaldırma yoluna gitmesi talebin reddine yol açabilir. Buna karşılık genel dava hakkı koşulları varsa itirazın iptali veya alacak davası ayrıca değerlendirilebilir. Süreler birbirinden farklı olduğundan yanlış başvurunun diğer yol bakımından süreyi koruduğu varsayılmamalıdır.

Başvuru öncesi dosyada ne kontrol edilmelidir?

Takip talebi, ödeme emri, borçlunun itiraz dilekçesi, itirazın alacaklıya tebliğ tarihi ve takibin dayandığı belgenin aslı birlikte incelenmelidir. Özellikle borçlunun imzayı açıkça reddedip reddetmediği ve alacaklının belgesinin m. 68 kapsamında olup olmadığı belirlenmeden yol seçilmemelidir.

Başvurudan önce itirazın kapsamı ve belgenin niteliği karşılaştırılmalı

Temsili olayda borçlu ödeme emrine itiraz ederken yalnızca imzayı reddettiğini, başka bir olayda ise borcun daha önce ödendiğini ileri sürmüş olsun. Bu iki savunma aynı inceleme yoluna otomatik olarak yönlendirilmemelidir. Takip dayanağı belgenin aslı veya kabul edilebilir sureti, itiraz dilekçesinin tam ifadesi, tebliğ ve başvuru tarihleri ile dosyadaki ödeme kayıtları birlikte ele alınır. İtirazın kesin kaldırılması ile geçici kaldırılması arasındaki fark yalnız kararın adından ibaret değildir; incelenecek belgenin niteliği ve sonraki başvuru ihtimalleri de farklılaşır. İtirazın iptali davasıyla karşılaştırma yaparken icra mahkemesindeki sınırlı inceleme ile genel mahkemedeki uyuşmazlık incelemesi ayrı tutulmalıdır. Başvuru yolunun seçimi, yalnızca hangisinin daha kısa süreceği düşüncesine dayandırılmamalıdır.

İlgili hukuki konular

Bu konuyla bağlantılı diğer rehberler:

Mevzuat ve kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın belge, tarih ve usul koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İletişime geçin