SGK Hizmet Dökümünde Eksik Prim Günü: Düzeltme ve Dava

SGK hizmet dökümünde eksik prim günü, işveren bildirimi ve hizmet tespiti arasındaki fark; belgeler, başvuru ve dava yolları. Uyuşmazlığın niteliği, çalışma dönemine ait kayıtlar ve Kurumun yazılı gerekçesi birlikte incelenmelidir.

Eksik gün kaydı ne zaman uyuşmazlığa dönüşür?

İşçinin fiilen çalıştığı dönemin SGK hizmet dökümünde hiç görünmemesi, bazı ayların eksik günle bildirilmesi veya kazancın gerçeğinden düşük gösterilmesi birbirinden farklı sorunlardır. İlkinde sigortalılık hizmetinin hiç bildirilmemesi, ikincisinde prim ödeme gün sayısının eksikliği, üçüncüsünde ise prime esas kazancın doğruluğu tartışılır. Bunların delilleri ve dava kapsamı aynı değildir.

Örneğin bir çalışan ay boyunca çalışmasına rağmen hizmet dökümünde on gün görünüyorsa, eksik günün nedeni öğrenilmelidir. İşveren ücretsiz izin, devamsızlık veya kısmi süreli çalışma bildirmiş olabilir. Çalışanın fiilen yürüttüğü iş, vardiya kaydı ve ücret belgeleri bildirilen nedene uymuyorsa düzeltme ihtiyacı ortaya çıkar.

Hizmet dökümü neden tek başına yeterli değildir?

e-Devlet kaydı, Kuruma bildirilen bilgilerin görülebildiği önemli bir başlangıç belgesidir; fakat çalışma ilişkisinin bütün özelliklerini kesin olarak ispatlamaz. Dökümde prim gününün bulunması fiili çalışmanın tüm ayrıntılarını, bulunmaması da kişinin hiç çalışmadığını kendiliğinden göstermez. Uyuşmazlıkta fiili iş görme olgusunun ve işverenle bağı araştırılması gerekir.

Aylık hizmet bildirimleri, işe giriş ve işten çıkış kayıtları, ücret bordrosu, banka hesap hareketleri, işyeri giriş kartları, puantaj, vardiya çizelgesi, e-posta görev yazışmaları ve gerektiğinde işyeri komşusu tanıklarının bilgisi birlikte değerlendirilir. Ücretin elden ödenmiş olması ispatı güçleştirebilir; buna karşılık çalışma dönemine ait başkaca belgeler önem kazanır.

Eksik gün ile düşük prime esas kazanç ayrımı

İşçi ayda otuz gün bildirilmiş olsa bile gerçek ücreti yerine asgari ücret üzerinden prim yatırıldığı iddiasında bulunabilir. Bu durumda gün sayısı değil prime esas kazanç tartışılır. Ücretin belirlenmesinde iş sözleşmesi, bordro, banka transferleri, aynı işyerindeki emsal pozisyonlar ve diğer destekleyici belgeler incelenebilir.

Bazı aylar yasal nedenlerle otuz günün altında bildirilmiş olabilir. Her eksik gün kaydı hukuka aykırı değildir. Kısmi süreli iş ilişkisi, ay içinde işe giriş veya çıkış, rapor ve ücretsiz izin gibi olasılıkların somut kayıtla doğrulanması gerekir. İnceleme, bordrodaki “eksik gün kodu”nun fiili durumla uyumuna odaklanmalıdır.

İşverene ve SGK’ya başvuru

Önce eksik olduğu iddia edilen her ay için çalışma günlerini ve belgeyi gösteren bir çizelge hazırlanmalıdır. İşverenden bordroların, puantajların ve bildirimlerin açıklanması; gerekiyorsa Kuruma düzeltme bildirimi verilmesi istenebilir. SGK’ya yapılacak başvuruda işyeri sicil bilgisi, dönem, eksik gün, gerçek çalışma ve dayanak belgeler somutlaştırılmalıdır.

İşverenin sözlü olarak düzeltme sözü vermesi ile Kurum kayıtlarının fiilen düzelmesi farklıdır. Başvurudan sonra güncel hizmet dökümü yeniden alınmalı; Kurumun herhangi bir ret işlemi varsa gerekçesi yazılı olarak saklanmalıdır. Kayıtlardaki eksikliğin yalnızca sistemsel gecikme mi yoksa işverenin yanlış bildirimi mi olduğu saptanmalıdır.

Hizmet tespiti davasında süre ve görev

5510 sayılı Kanun’un 86. maddesindeki hizmet tespiti düzenlemesi belirli şartlarda, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıllık hak düşürücü süre öngörür. Bununla birlikte Kuruma kısmen bildirim yapılması, çalışmanın resmi kayıtlardan anlaşılması veya uyuşmazlığın yalnız kazanç tutarıyla ilgili olması gibi olguların süreye etkisi yargı uygulamasında ayrıca incelenir. Bu yüzden yalnızca hizmet dökümündeki en eski aya bakılarak kesin süre sonucu çıkarılmamalıdır.

Görevli yargı yeri, iş mahkemesindeki hizmet tespiti uyuşmazlıklarının niteliğine göre belirlenir. Davanın hangi işverene yöneltileceği, SGK’nın dosyadaki sıfatı, hangi dönemlerin tespiti istendiği ve kamu düzenine ilişkin araştırma yükümlülüğü usul bakımından önem taşır. Hak düşürücü süre tartışması olan dosyada erken belge toplamak özellikle kritiktir.

Deliller nasıl ilişkilendirilir?

Kamera giriş kaydı, işyeri kartı veya işe ilişkin elektronik yazışma bir tarihte işyerinde bulunmayı gösterebilir; tek başına bütün ay boyunca kaç gün çalışıldığını her zaman kanıtlamaz. Puantaj ve vardiya kayıtları gün bazında ayrıntı sağlayabilir. Bordrodaki imza ve bordronun gerçeğe uygunluğu, iddianın türüne göre farklı sonuç doğurur.

İşverenin faaliyet adresi, işyeri devri, alt işveren kullanımı ve aynı tarihlerde bildirim yapılan çalışanlar da incelenebilir. Özellikle işyerinin kapandığı veya işveren şirketin tasfiye edildiği durumlarda kayıtların nerede tutulduğu önceden araştırılmalıdır. Kurum arşiv belgeleri ve işyeri tescil bilgileri çalışma dönemini destekleyebilir.

Örnek olay: Yirmi gün eksik bildirilen dönem

Bir mağaza çalışanının 2024 yılının bazı aylarında tam zamanlı çalıştığı ancak hizmet dökümünde yalnızca on gün bildirildiği görülsün. İşveren, kısmi zamanlı çalışıldığını savunurken çalışanın vardiya listeleri, banka ücret ödemeleri ve mağaza içi görev mesajları tam süreli çalışmaya işaret ediyor olsun. Burada önce gerçek çalışma düzeni ve bildirilen eksik gün gerekçesi karşılaştırılır.

Çalışan yalnız prim gününün tamamlanmasını değil, ücretinin de düşük bildirildiğini ileri sürüyorsa talep ayrıştırılır. Vardiya kayıtlarıyla ücret iddiasını aynı delil grubuna dayandırmak yeterli olmayabilir. Çalışmanın hangi günler yapıldığı ve hangi ücretin alındığı ayrı ispat konularıdır.

İlgili hukuki konular

Mevzuat ve kaynaklar

İlgili değerlendirmeler için SGK emeklilik başvurusunun reddi; SGK yersiz ödeme borcuna itiraz; işten çıkış kodunun düzeltilmesi; başlıklarını inceleyebilirsiniz.

Mevzuat ve kaynaklar

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (özellikle 53, 86 ve ilgili maddeler). Somut dönemde yürürlükte olan metin ile geçiş hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyada SGK kayıtları, başvuru tarihleri, çalışmanın niteliği ve uygulanacak mevzuat birlikte incelenmelidir.