Ticari temsilci ile ticari vekil aynı statü değildir. Ticari temsilci, işletme sahibinin ticari işletmeyi yönetmek ve işletmeye ilişkin işlemlerde ticaret unvanı altında onu temsil etmek üzere açıkça veya örtülü biçimde yetkilendirdiği kişidir; ticari vekilin yetkisi ise işletmenin alışılmış işleriyle daha sınırlıdır.

Ticari temsilci kimdir?

Ticari temsilci, işletme sahibini ticari işletmenin amacına giren işlemlerde geniş biçimde temsil eden kişidir. Yetki, işletmenin olağan faaliyetiyle sınırlı dar bir vekalet değildir; kanunda özel olarak düzenlenen geniş bir ticari temsil yetkisidir.

Ticari vekil kimdir?

Ticari vekil, işletme sahibi tarafından ticari işletmenin bütün işleri veya belirli bazı işleri için yetkilendirilen fakat ticari temsilci sıfatı verilmeyen kişidir. Yetki kapsamı, işletmenin alışılmış işleri ve verilen görev çerçevesinde belirlenir.

İki statü arasındaki temel fark nedir?

Ticari temsilcinin yetkisi kanunen daha geniştir ve üçüncü kişilere karşı sınırlandırılması daha sıkı kurallara tabidir. Ticari vekilde ise yetkinin kapsamı görev ve işletmenin alışılmış faaliyetleriyle daha yakından bağlantılıdır.

Ticari temsilci taşınmaz işlemi yapabilir mi?

Ticari temsilci, açıkça yetkilendirilmedikçe işletmeye ait taşınmazları devredemez veya bir hakla sınırlandıramaz. Bu özel sınırlama, temsil yetkisinin genişliğine rağmen taşınmazlar bakımından ayrıca aranır.

Yetki ticaret siciline tescil edilir mi?

Ticari temsilcinin atanması ticaret siciline tescil edilmelidir. Ancak tescil kurucu nitelikte değildir; işletme sahibi temsil yetkisini fiilen vermişse yalnız tescil yapılmamış olması yetkinin hiç doğmadığı anlamına gelmez. Üçüncü kişilere etkide sicil kayıtları önemlidir.

Yetki nasıl sınırlandırılabilir?

Ticari temsilcinin yetkisi şube işleriyle veya birlikte temsil şartıyla sınırlandırılabilir ve bu sınırlar tescil edilirse üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir. Bunun dışındaki iç sınırlamalar iyi niyetli üçüncü kişilere karşı kural olarak ileri sürülemez.

Ticari vekil kambiyo taahhüdünde bulunabilir mi?

Ticari vekilin ödünç para alma, kambiyo taahhüdünde bulunma veya dava açma gibi bazı işlemleri yapabilmesi için özel yetki gerekebilir. Her somut işlemde genel görev tanımı ile kanunun özel yetki aradığı alanlar ayrılmalıdır.

Yetkinin aşılması halinde işlem bağlayıcı olur mu?

Temsilci veya vekil yetkisini aşmışsa, işlemin işletme sahibini bağlayıp bağlamadığı temsil hükümlerine göre incelenir. Üçüncü kişinin iyi niyeti, tescilli yetki sınırları ve işletme sahibinin sonradan onayı sonucu etkileyebilir.

Yetki sona erdiğinde ne yapılmalıdır?

Ticari temsil yetkisi geri alınabilir. Sicile tescilli temsil yetkisinin sona ermesi de sicile tescil ve ilan edilmelidir; aksi halde iyiniyetli üçüncü kişilere karşı eski kaydın sonuçları gündeme gelebilir.

Şirket çalışanı olmak temsil yetkisi için yeterli midir?

Hayır. Çalışanın unvanı veya işletmede fiilen görev yapması tek başına ticari temsilci yetkisi vermez. Yetkinin açık veya örtülü verilmesi ve somut işlemin bu yetki içinde bulunması gerekir.

Uyuşmazlıkta hangi deliller önemlidir?

Ticaret sicili kayıtları, imza sirküleri, yetki belgeleri, şirket kararları, sözleşmeler, e-postalar ve tarafların önceki uygulamaları önemlidir. Özellikle örtülü yetki iddiasında işletme sahibinin üçüncü kişide yarattığı görünüm incelenir.

Pratikte neye dikkat edilmeli?

İşlem yapan kişinin unvanına değil yetkinin kaynağına ve kapsamına bakılmalıdır. Şirketler güncel imza ve sicil kayıtlarını tutmalı; üçüncü kişiler de yüksek tutarlı veya olağandışı işlemlerde özel yetki bulunup bulunmadığını kontrol etmelidir.

İmza sirküleri tek başına yetkiyi belirler mi?

İmza sirküleri uygulamada önemli bir gösterge olsa da temsil yetkisinin kaynağı, kapsamı ve ticaret sicili kayıtlarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle şirketlerde organ temsil yetkisi ile TBK anlamındaki ticari temsilcilik aynı kavram değildir. Bir kişinin imza örneğinin bulunması, her türlü işlemi yapmaya yetkili olduğu anlamına gelmez; işlem türü ve yetki kararı ayrıca incelenmelidir.

Temsilcinin kendi adına işlem yapması ne sonuç doğurur?

Temsilci işlemi açıkça temsil olunan hesabına yaptığını göstermeden kendi adına kurarsa doğrudan temsil hükümleri yerine dolaylı temsil veya kişisel borçlanma sonuçları gündeme gelebilir. Sözleşme metnindeki taraf sıfatı, kullanılan ticaret unvanı, kaşe, imza biçimi ve karşı tarafın kiminle sözleşme kurduğuna ilişkin makul algısı birlikte değerlendirilir.

Yetkisiz temsil sonradan onaylanabilir mi?

Yetkisiz temsilcinin yaptığı işlem, temsil olunan tarafından sonradan açıkça veya davranışlarla onaylanabilir. Onay verilmezse işlemin temsil olunanı bağlamaması ve yetkisiz temsilcinin karşı tarafa karşı sorumluluğu gündeme gelebilir. Bu nedenle yetki şüphesi olan yüksek bedelli işlemlerde sözleşme kurulmadan önce güncel ticaret sicili, yetki kararı ve özel yetki belgeleri kontrol edilmelidir.

İlgili hukuki konular

Mevzuat ve kaynaklar

Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İletişime geçin