Mirasbırakanın ölümünden sonra bulunan vasiyetname, geçerli olup olmadığı tartışılmadan sulh hukuk mahkemesine teslim edilir ve kanundaki usulle açılır. Vasiyetnamenin açılması, vasiyetnamenin kesin olarak geçerli olduğu veya içeriğinin yerine getirildiği anlamına gelmez. İşlem öncelikle ilgililerin tasarruftan haberdar edilmesini ve miras sürecinin düzenli yürütülmesini sağlar.

Vasiyetname kime teslim edilmelidir?

TMK m.595 uyarınca ölümden sonra ele geçen vasiyetnamenin, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hakimine teslim edilmesi gerekir. Vasiyetnameyi düzenleyen, saklayan veya sonradan bulan kişi bu yükümlülük kapsamına girebilir.

Teslim etmeyen kişi sorumlu olur mu?

Kanun, vasiyetnameyi elinde bulunduran kişinin ölümü öğrenir öğrenmez teslim görevini yerine getirmesini öngörür. Bu yükümlülüğün ihlali nedeniyle zarar doğarsa, teslim etmeyen kişinin tazminat sorumluluğu gündeme gelebilir.

Vasiyetname ne zaman açılır?

TMK m.596 gereğince vasiyetname, tesliminden başlayarak bir ay içinde sulh hakimi tarafından açılır ve ilgililere okunur. Süre, vasiyetnamenin geçerlilik incelemesinin tamamlanmasını beklemek için öngörülmüş bir süre değildir.

Mirasçılar duruşmaya çağrılır mı?

Bilinen mirasçılar ve diğer ilgililer, dilerlerse vasiyetnamenin açılması sırasında hazır bulunmaları için çağrılır. İlgilinin katılmaması tek başına açma işlemini engellemez. Tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı sonraki süreler bakımından önem taşıyabilir.

Sonradan başka bir vasiyetname bulunursa ne olur?

Mirasbırakanın ölümünden sonra yeni bir vasiyetname daha ortaya çıkarsa aynı açma ve bildirim usulü o belge için de uygulanır. Birden fazla vasiyetnamenin birbirini kaldırıp kaldırmadığı ise ayrıca maddi hukuk değerlendirmesi gerektirir.

Vasiyetnamenin tamamı herkese gönderilir mi?

TMK m.597, mirasta hak sahibi olanların her birine vasiyetnamenin kendilerine ilişkin kısımlarının onaylı örneğinin tebliğini düzenler. Nerede olduğu bilinmeyen kişilere ise ilan yoluyla bildirim yapılabilir.

Vasiyetnamenin açılması geçerlilik kararı mıdır?

Hayır. Açma işlemi, belgenin şekil, ehliyet veya irade sakatlığı yönünden geçerli olduğunun kesin tespiti değildir. Vasiyetnamenin iptali, tenkis veya yorumuna ilişkin uyuşmazlıklar ayrı dava konusu olabilir.

İtiraz süresi ne zaman önem kazanır?

Atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı lehine mirasçılık belgesi verilmesi bakımından TMK m.598’de bildirimden itibaren bir aylık itiraz mekanizması düzenlenmiştir. Bunun, vasiyetnamenin iptali davasındaki hak düşürücü sürelerle aynı olmadığı unutulmamalıdır.

Atanmış mirasçı mirasçılık belgesi alabilir mi?

Ölüme bağlı tasarrufa süresinde itiraz edilmemişse, lehine mirasçı atanan kişiye sulh mahkemesince atanmış mirasçı olduğunu gösteren belge verilebilir. Bu belge, ölüme bağlı tasarrufun iptali davasını tamamen ortadan kaldırmaz.

Açma dosyası ile vasiyetnamenin tenfizi aynı şey midir?

Hayır. Vasiyetnamenin açılması çekişmesiz yargı niteliğinde bildirim ve koruma sürecidir. Vasiyet alacağının yerine getirilmesi, tapu devri veya uyuşmazlık varsa tenfiz niteliğindeki talepler farklı hukuki süreçler gerektirebilir.

Dosyada hangi belgeler kontrol edilmelidir?

Vasiyetnamenin aslı, ölüm ve nüfus kayıtları, mirasçıların adresleri, tebliğ mazbataları, açma tutanağı, varsa önceki veya sonraki vasiyetnameler ve mirasçılık belgesi birlikte incelenmelidir. Sonraki dava süreleri çoğu zaman tebliğ ve öğrenme tarihleriyle bağlantılıdır.

Açılma tarihinin sonraki davalara etkisi nedir?

Vasiyetnamenin açılması ve ilgiliye tebliği, bazı miras hukuku sürelerinin başlangıcının tespitinde önem taşıyabilir. Ancak her dava için süre açılma gününden başlamaz; iptal, tenkis veya vasiyet alacağına ilişkin sürelerin kendi kanuni başlangıç ölçütleri vardır. Bu nedenle açma tutanağı kadar tebliğ mazbatası ve ilgilinin tasarrufu ne zaman öğrendiği de dosyada saklanmalıdır.

Vasiyetname açıldıktan sonra miras malları hemen dağıtılır mı?

Hayır. Açma işlemi tek başına tereke mallarının vasiyet alacaklısına veya atanmış mirasçıya derhal devredilmesini sağlamaz. Terekenin borçları, diğer mirasçıların hakları, saklı pay iddiaları ve tasarrufa yönelik itirazlar değerlendirilebilir. Tapu veya banka işlemleri için ayrıca mirasçılık belgesi, ifa veya gerektiğinde mahkeme kararı gerekebilir.

İlgili hukuki konular

Açılma işlemi ile vasiyetin geçerliliği aynı konu değildir

Vasiyetnamenin açılması, belgenin ilgililere duyurulması ve miras sürecindeki usul güvencelerinin işletilmesi açısından önemlidir. Ancak vasiyetin okunmuş olması onun şekil, ehliyet veya irade sakatlığı yönünden kesin olarak geçerli sayıldığı anlamına gelmez. İptal veya tenkis iddiaları farklı maddi koşullar ve süreler içerir. Sulh hukuk mahkemesindeki açılma dosyasında bulunması gereken belge ve tebligatlar, sonradan açılacak uyuşmazlık davalarının ispatına da etki edebilir. Özellikle birden çok tarihli vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa belgelerin kronolojik sırası ve birbirini ne ölçüde değiştirdiği incelenmelidir.

İlgililer için dosya kontrol listesi

Vasiyetnameye ilişkin tebligat alındığında ilk kontrol edilmesi gerekenler belgenin tam örneği, düzenleme tarihi, imzalar ve tanık bilgileri ile hangi mirasçıların bilgilendirildiğidir. Resmi vasiyetname, el yazılı vasiyetname ve sözlü vasiyetin farklı şekil koşulları bulunduğundan aynı ispat yöntemi uygulanamaz. Saklı pay sahibi mirasçıların mevcut olup olmadığı, vasiyette belirli mal bırakılıp bırakılmadığı ve terekenin borçları ayrı ayrı incelenmelidir. Tebliğ tarihi hak düşürücü veya zamanaşımı süreleri bakımından önem taşıyabileceği için zarf, UYAP kaydı ve tebliğ mazbatası saklanmalıdır. Yalnız vasiyetnamede adı geçmemek, kişinin hiçbir dava hakkı bulunmadığını göstermez.

Somut dosya örneği ve kontrol noktaları

Vasiyetnameyi açan mahkemenin yaptığı işlemlerle geçersizlik iddiasının değerlendirileceği yargılama karıştırılmamalıdır. Tebligat eksikliği iddiasında ilgili mazbata ve dosyadaki adres kayıtları istenmeli; hak arama süresinin başlangıcı varsayıma bırakılmamalıdır.

Birden fazla vasiyetname bulunması halinde ikinci belgenin ilkini tamamen ortadan kaldırıp kaldırmadığı, yalnız belirli tasarrufları değiştirip değiştirmediği araştırılmalıdır. Örneğin ilk vasiyetnamede bütün malvarlığına ilişkin düzenleme varken ikinci belgede yalnız bir taşınmazdan söz edilmişse, bu iki belge arasında yorum sorunu doğabilir. Açılma dosyasındaki tutanak, mirasçılara yapılan tebligatlar ve belgenin aslı ileride açılacak iptal davası için önemlidir. Belge el yazılı ise metnin tamamının yazılış biçimi, tarih ve imza; resmi vasiyetname ise işlemin şekli koşulları ayrı incelenmelidir. Vasiyetnamenin saklı payları ihlal edip etmediği değerlendirilirken terekenin aktif ve pasifiyle diğer sağlararası kazandırmaların da hesaplanması gerekebilir. Bir mirasçının içeriği öğrenmiş olması bütün ilgililerin usulüne uygun tebligat aldığı anlamına gelmez. Tebliğ kayıtlarının eksikliği süre ve savunma sorunları doğurabileceğinden yalnız telefonla öğrenmeye dayanılmamalıdır. Açılma işlemi sonunda verilecek karar ile mülkiyetin ayni hak olarak devri için gereken sonraki işlemler de birbirinden ayrılmalıdır.

Mevzuat ve kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın belge, tarih ve usul koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İletişime geçin