Eser sözleşmesinde yüklenici, kararlaştırılan eseri sözleşmeye ve beklenen niteliklere uygun şekilde meydana getirip teslim etmekle yükümlüdür. Teslim edilen eser ayıplıysa iş sahibinin muayene ve bildirim yükümlülüğü ile TBK’da düzenlenen seçimlik hakları gündeme gelir. Ayıbın niteliği, eserin kullanılabilirliği, onarımın mümkün olup olmadığı ve tarafların kusuru hangi talebin ileri sürülebileceğini belirler.

Eser sözleşmesinde ayıp nedir?

Ayıp, meydana getirilen eserin sözleşmede kararlaştırılan veya dürüstlük kuralına göre beklenen nitelikleri taşımamasıdır. Eksik iş ile ayıplı iş ayrılmalıdır. Eksik işte kararlaştırılan iş hiç yapılmamış veya tamamlanmamıştır; ayıplı işte ise iş yapılmış olmakla birlikte nitelik bakımından sözleşmeye uygun değildir.

İş sahibinin muayene yükümlülüğü nedir?

İş sahibi eseri teslim aldıktan sonra işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz eseri gözden geçirmeli ve açık ayıpları tespit etmelidir. Teknik işlerde uzman incelemesi gerekebilir. Muayenenin kapsamı eserin niteliğine göre değişir; basit bir mobilya ile karmaşık bir inşaat imalatında aynı ölçü beklenmez.

Ayıp bildirimi ne zaman yapılmalıdır?

Açık ayıplar muayene sonrasında gecikmeksizin yükleniciye bildirilmelidir. Gizli ayıplar ise sonradan ortaya çıktığında yine gecikmeden ihbar edilmelidir. Bildirimin ispatı için yazılı ve içerik olarak somut bir yöntem kullanılmalıdır. Hangi ayıbın nerede bulunduğu, ne zaman fark edildiği ve hangi talebin ileri sürüldüğü açıkça belirtilmelidir.

İş sahibi hangi seçimlik haklara sahiptir?

TBK m.475 çerçevesinde ayıbın ağırlığına göre sözleşmeden dönme, bedelden indirim veya aşırı masraf gerektirmediği takdirde ücretsiz onarım isteme gündeme gelebilir. İş sahibinin ayrıca genel hükümler çerçevesinde tazminat talep etmesi de mümkün olabilir. Hangi hakkın kullanılabileceği ayıbın önemine ve somut eserin niteliğine bağlıdır.

Sözleşmeden dönme her ayıpta mümkün müdür?

Dönme, eserin iş sahibi için kullanılamayacak veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacak ölçüde ayıplı olması gibi ağır durumlarda gündeme gelir. Özellikle eser iş sahibinin taşınmazında yapılmış ve sökülmesi aşırı zarar doğuracaksa kanun dönme hakkını sınırlar. Bu durumda bedel indirimi veya onarım talebi daha uygun olabilir.

Bedel indirimi nasıl hesaplanır?

Bedel indirimi, ayıp nedeniyle eserin değerinde meydana gelen azalmayı karşılamayı amaçlar. Salt onarım faturası her durumda bedel indiriminin birebir ölçüsü değildir. Eserin ayıplı ve ayıpsız değeri, onarım maliyeti ve sözleşme bedeli birlikte değerlendirilebilir. Teknik uyuşmazlıklarda bilirkişi incelemesi genellikle belirleyicidir.

Ücretsiz onarım ne zaman istenebilir?

Ayıp giderilebilir nitelikteyse ve onarım yüklenici bakımından aşırı masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım talep edilebilir. İş sahibi uygun bir süre vererek ayıbın giderilmesini isteyebilir. Yüklenicinin başarısız onarımı, gecikmesi veya ayıbı kabul etmemesi halinde diğer hakların kullanımı ayrıca gündeme gelebilir.

Ayıp iş sahibinden kaynaklanıyorsa ne olur?

Ayıp, iş sahibinin verdiği yanlış talimat, ayıplı malzeme veya yüklenicinin zamanında uyardığı bir tercihten kaynaklanmışsa yüklenicinin sorumluluğu azalabilir veya ortadan kalkabilir. Yüklenicinin uzman olarak uyarma borcunu yerine getirip getirmediği önemlidir. “İş sahibi istedi” savunması, açık teknik sakıncalar konusunda uyarı yapılmamışsa tek başına yeterli olmayabilir.

Eserin kabulü hangi sonucu doğurur?

İş sahibi eseri açıkça veya örtülü olarak kabul ederse, açık ayıplar bakımından hak kaybı doğabilir. Gizli ayıplar bakımından ise ayıp sonradan ortaya çıktığında bildirim yükümlülüğü devam eder. Kabul tutanağı, teslim protokolü ve ihtirazi kayıtlar bu nedenle önemlidir.

Zamanaşımı nasıl değerlendirilir?

Ayıptan doğan talepler için TBK, eserin niteliğine göre farklı zamanaşımı süreleri öngörür; taşınmaz yapı eserleri bakımından daha uzun süre söz konusudur. Yüklenicinin ağır kusuru varsa süre rejimi ayrıca değişebilir. Teslim tarihi, ayıbın fark edilme tarihi ve dava tarihi birlikte kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlıkta hangi deliller önemlidir?

Sözleşme, proje ve teknik şartnameler, teklif ve keşifler, teslim/kabul tutanakları, fotoğraf ve videolar, ayıp ihbarları, faturalar, onarım teklifleri ve bilirkişi tespitleri temel delillerdir. Ayıp zamanla değişebilecek nitelikteyse dava öncesi delil tespiti yapılması ispat güvenliğini artırabilir.

Yüklenici eseri geç teslim ettiği gibi teslim edilen eser ayrıca ayıplı da olabilir. Bu durumda gecikmeden doğan talepler ile ayıptan doğan seçimlik haklar aynı hukuki sebebe dayanmaz ve ayrı ayrı değerlendirilir. İş sahibi hem teslim tarihini hem de ayıbın tespit ve bildirim tarihini belgelemelidir. Gecikme cezası, kira kaybı veya iş durması gibi zarar kalemleri ile ayıbın giderim bedeli mükerrer tazminata yol açmadan hesaplanmalı; sözleşmedeki cezai şart hükümleri de ayrıca incelenmelidir.

Ayıplı ifa ile yüklenicinin gecikmesi birlikte olabilir mi?

İlgili hukuki konular

Mevzuat ve kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayda sözleşme metni, taraf sıfatları, ödeme ve bildirim tarihleri ile güncel mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.

Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İletişime geçin