Kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takipte borçlu, ödeme emrindeki borcun tamamına veya bir kısmına karşı özel itiraz yoluna başvurabilir. Bu takip türünde genel haciz yolundaki itiraz rejimi uygulanmaz; başvuru icra mahkemesine yapılır ve süre çok kısadır. Bu nedenle ödeme emrinin türü, tebliğ tarihi ve ileri sürülecek itiraz sebebi ilk aşamada doğru belirlenmelidir.
Borca itirazda asıl tartışma senetteki imzadan bağımsız olarak borcun varlığı, sona ermesi, miktarı veya takip şartlarıdır. İtiraz gerekçeleri ve dayanılan belgeler bu maddi uyuşmazlığa göre seçilmelidir.
Kambiyo takibinde borca itiraz nedir?
Borca itiraz, bono, poliçe veya çek gibi kambiyo senetlerine dayalı özel takipte borçlunun borcun mevcut olmadığını, sona erdiğini, kısmen ödendiğini, ertelendiğini ya da takip edilen miktarın doğru olmadığını ileri sürmesidir. Kambiyo takibinde bu itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yöneltilir. İtirazın adı aynı olsa da genel haciz yolundaki itirazdan usul ve sonuç bakımından farklıdır.
İtiraz süresi ne kadardır?
Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda borca itiraz için ödeme emrinin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen beş günlük süre esas alınır. Süre kısa ve hak kaybına elverişli olduğundan tebliğ mazbatası, elektronik tebligat kaydı ve fiili öğrenme tarihi birlikte kontrol edilmelidir. Süre hesabında tatil günleri ve sürenin son gününe ilişkin genel usul kuralları da dikkate alınır.
Borca itiraz hangi mahkemeye yapılır?
Başvuru, takibin yürütüldüğü icra dairesinin bağlı olduğu icra mahkemesine yapılır. Yetki itirazı da ileri sürülecekse bunun kambiyo takiplerindeki özel usulle birlikte değerlendirilmesi gerekir. Dilekçede takip dosyası, senet, borca itiraz edilen miktar ve itiraz sebepleri açık biçimde gösterilmelidir.
Hangi sebepler borca itiraz konusu olabilir?
Borcun daha önce ödenmiş olması, borcun bulunmaması, vade veya miktarın yanlış değerlendirilmesi, takas veya ibra iddiası, borcun zamanaşımına uğraması yahut takip alacağının kısmen sona ermiş olması başlıca örneklerdir. Ancak her savunmanın icra mahkemesinde aynı delille ispatı mümkün değildir. İleri sürülen sebebin İİK’daki belge ve ispat rejimine uygun olması gerekir.
Ödeme iddiası nasıl ispatlanır?
Banka dekontu, alacaklının imzasını taşıyan makbuz veya ibra belgesi, senet üzerindeki tahsil kaydı ve taraflar arasındaki yazılı mutabakat ödeme savunmasında önem taşır. Sadece sözlü ödeme iddiası veya belirsiz açıklamalı para transferi çoğu zaman yeterli olmaz. Belgenin hangi borca ilişkin olduğunu gösterecek tarih, açıklama ve taraf bilgileri birlikte değerlendirilmelidir.
Zamanaşımı borca itiraz olarak ileri sürülebilir mi?
Kambiyo senedinden doğan talebin zamanaşımına uğradığı iddiası kambiyo takibinde önemli bir itiraz sebebidir. Süre, senedin türüne, taraf sıfatına ve başvuru hakkının niteliğine göre değişebilir. Ayrıca zamanaşımını kesen takip veya dava işlemleri bulunabilir. Bu nedenle yalnız senet tarihine bakılarak sonuç çıkarılmamalı; tüm işlem kronolojisi incelenmelidir.
İtiraz takibi kendiliğinden durdurur mu?
Kambiyo takibinde icra mahkemesine yapılan borca itiraz, genel haciz yolundaki gibi takibin tamamını otomatik biçimde durduran bir sonuç doğurmaz. Mahkemenin geçici hukuki koruma niteliğinde verebileceği kararlar ve satış aşamasına ilişkin özel hükümler ayrıca değerlendirilir. Bu nedenle yalnız itiraz dilekçesi verilmiş olmasına güvenilerek dosyadaki haciz ve satış işlemleri takip dışı bırakılmamalıdır.
Kısmi borca itiraz mümkün müdür?
Borçlu yalnız belirli bir miktara veya faiz, komisyon, kur farkı gibi feri kalemlere itiraz edebilir. Kısmi itirazda kabul edilen ve itiraz edilen bölüm açıkça ayrılmalıdır. Belirsiz bir “borcum yoktur” ifadesi ile hesap kalemlerine yönelik ayrıntılı itiraz aynı sonucu doğurmaz. Özellikle kısmi ödeme iddiasında ödeme tarihi ve mahsup yöntemi gösterilmelidir.
Senet kambiyo vasfını taşımıyorsa ne yapılır?
Takibe dayanak belgenin kambiyo senedi niteliği taşımadığı iddiası, borca itirazdan farklı bir şikayet veya itiraz sebebi olarak gündeme gelebilir. Zorunlu unsurların eksikliği, vadenin veya imzanın niteliği ve belgenin takip hakkı verip vermediği incelenir. Aynı dilekçede birden fazla başvuru sebebi ileri sürülüyorsa her birinin hukuki niteliği ve süresi ayrı gösterilmelidir.
Mahkeme hangi delillere bakar?
İcra mahkemesi kambiyo takibine özgü sınırlı inceleme yapar. Takip dosyası, senet aslı, ödeme belgeleri, banka kayıtları ve İİK’nın izin verdiği yazılı belgeler belirleyicidir. Geniş kapsamlı tanık incelemesi veya genel mahkemedeki gibi sınırsız delil değerlendirmesi beklenmemelidir. Uyuşmazlığın niteliğine göre menfi tespit davası gibi genel mahkeme yolları ayrıca gündeme gelebilir.
İtiraz kabul edilirse ne olur?
Mahkemenin kabul kararının kapsamı, itirazın niteliğine göre takibin durması veya iptal edilmesi gibi sonuçlar doğurabilir. Kısmi kabulde yalnız belirlenen bölüm etkilenebilir. Ayrıca tarafların tazminat sorumluluğu bakımından İİK’daki özel hükümler gündeme gelebilir. Kararın takip dosyasına işlenmesi ve varsa hacizler üzerindeki etkisi ayrıca takip edilmelidir.
İtiraz reddedilirse hangi yollar vardır?
Ret kararına karşı kanunda öngörülen kanun yolu ve parasal sınırlar karar tarihi itibarıyla kontrol edilmelidir. İcra mahkemesindeki ret, borçlunun her durumda genel mahkemede menfi tespit veya istirdat imkanını ortadan kaldırmaz; fakat bu davaların takip üzerindeki etkisi ve teminat şartları ayrıdır. Süreler birbirinden bağımsız takip edilmelidir.
Başvuru öncesi hangi belgeler hazırlanmalıdır?
Ödeme emri, tebliğ belgesi, takip talebi, senet fotokopisi veya aslına erişim, banka dekontları, ibra veya ödeme belgeleri, taraf yazışmaları ve varsa önceki icra ya da dava dosyaları birlikte incelenmelidir. En önemli pratik adım, beş günlük süre dolmadan itiraz sebebini belgeyle eşleştirmektir.
İlgili hukuki konular
Mevzuat ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın belge, tarih ve usul koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
Borca itiraz, imza inkarı ve senedin niteliği aynı savunma değildir
Borca itirazda odak, imzanın aidiyetinden bağımsız olarak takip edilen borcun mevcut olup olmadığı, sona erip ermediği veya talep edilen miktardır. Senet üzerindeki imzanın borçluya ait olmadığı savunması için kambiyo takibinde imzaya itiraz rehberine bakılmalıdır. Senedin kambiyo senedi vasfını taşımaması ise ayrıca usuli şikayet kapsamında değerlendirilir; bu üç iddia aynı dilekçede yer alsa dahi hukuki dayanakları karıştırılmamalıdır.
Temsili bir dosyada borçlu, senedi imzaladığını kabul edip daha sonra bankadan ödeme yaptığını ileri sürüyorsa tartışma imza incelemesi değil ödeme belgesinin takip konusu alacakla eşleştirilmesidir. Senette bulunmayan zorunlu şekil unsuruna dayanılıyorsa bu iddia ayrıca sınıflandırılmalıdır.
Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
İletişime geçin