Kayyım, belirli bir işte bir kişiyi temsil etmek veya yönetimi sahipsiz kalan bir malvarlığını korumak amacıyla mahkeme tarafından atanan kişidir. Vasi gibi kişinin bütün hukuki işlemlerini üstlenen genel bir temsilci değildir. Özellikle yasal temsilci ile küçük veya kısıtlının menfaatinin çatıştığı işlemlerde temsil kayyımı önemli bir koruma mekanizmasıdır.

Kayyım ile vasi arasındaki fark nedir?

Vasi, vesayet altındaki kişinin geniş kapsamlı yasal temsilcisidir. Kayyım ise belirli bir iş, malvarlığı veya temsil ihtiyacı için atanır ve kayyımlık kural olarak kişinin fiil ehliyetini genel olarak sınırlamaz. Bu nedenle ihtiyaç doğru kurum üzerinden tanımlanmalıdır.

Temsil kayyımı hangi hallerde atanır?

TMK m.426, ergin kişinin ivedi işini görememesi, yasal temsilcinin menfaati ile küçük veya kısıtlının menfaatinin çatışması veya yasal temsilcinin görevini yapmasına engel bulunması gibi hallerde temsil kayyımı atanmasını düzenler.

Menfaat çatışması ne demektir?

Ana-baba veya vasinin yapacağı işlemde kendi ekonomik ya da hukuki menfaati ile temsil ettiği kişinin menfaati karşı karşıya geliyorsa menfaat çatışması doğabilir. Örneğin aynı sözleşmede iki tarafın da aynı yasal temsilci tarafından temsil edilmesi bağımsız temsil ihtiyacı yaratabilir.

Yönetim kayyımı ne zaman atanır?

Yönetimi kimseye ait olmayan veya kanunda özel olarak korunması gereken malvarlığı için yönetim kayyımı atanabilir. Uzun süredir bulunamayan kişinin malları veya kişinin malvarlığını kendi başına yönetemediği bazı haller bu kapsama girebilir.

Kayyım atanmasına kim karar verir?

Kayyımlık vesayet makamının görev alanındadır. Somut olayın türüne göre görevli sulh hukuk mahkemesi, ilgilinin istemi üzerine veya kanunun izin verdiği durumlarda re’sen kayyım atayabilir. Yetki ve bildirim kuralları vesayet hükümleriyle birlikte değerlendirilir.

Kayyımın yetkisi nasıl belirlenir?

Kayyımın görev alanı atama kararında açıkça gösterilmelidir. Temsil kayyımı yalnız belirli sözleşme, dava, tapu işlemi veya başka hukuki iş için yetkilendirilebilir. Yönetim kayyımının görevi ise kendisine bırakılan malvarlığının korunması ve yönetimine yöneliktir.

Kayyım taşınmaz satabilir mi?

Atanmış olmak tek başına her taşınmazı serbestçe satma yetkisi vermez. İşlemin niteliğine göre vesayet makamı veya denetim makamı izni gerekebilir. Atama kararındaki sınırlar ve TMK’nın izin hükümleri işlem öncesinde kontrol edilmelidir.

Kayyım dava açabilir veya davada temsil edebilir mi?

Temsil kayyımı, atama kararının kapsadığı uyuşmazlıkta kişiyi temsil edebilir. Yetki belirli bir dava için verilmişse temsil o dosyayla sınırlı olabilir. Kayyımın kişisel haklar üzerinde görev alanını aşan işlem yapması mümkün değildir.

Kayyımın hesap verme ve özen yükümlülüğü var mıdır?

Kayyım, görevini temsil edilen kişinin veya malvarlığının menfaatine uygun ve özenli biçimde yürütmek zorundadır. Yönetim görevi varsa gelir-gider kayıtları ile belgelerin saklanması ve vesayet makamına hesap verilmesi gerekebilir.

Kayyımlık ne zaman sona erer?

Temsil kayyımlığı, atanmayı gerektiren işin tamamlanması veya menfaat çatışmasının ortadan kalkmasıyla sona erebilir. Yönetim kayyımlığında ise yönetim ihtiyacının bitmesi, asıl hak sahibinin ortaya çıkması veya mahkeme kararı önemlidir.

Başvuruda hangi belgeler sunulmalıdır?

Temsil ihtiyacını gösteren sözleşme veya dava evrakı, nüfus kayıtları, mevcut vasi veya yasal temsilci bilgileri, menfaat çatışmasını açıklayan belgeler ve hangi işlem için kayyım istendiğini gösteren somut bilgiler başvuruya eklenmelidir.

Çocuğun anne veya babasıyla yaptığı işlemde kayyım gerekir mi?

Anne veya babanın bir işlemde hem kendi adına hem çocuk adına hareket etmesi her zaman otomatik olarak geçersiz değildir; ancak menfaat çatışması varsa bağımsız temsil gerekir. Çocuğa ait taşınmazın ebeveyne devri, paylaştırma veya aynı sözleşmenin karşı tarafında ebeveynin bulunması gibi durumlarda temsil kayyımı gündeme gelebilir. İşlemin ekonomik ve hukuki sonuçları somut olarak incelenir.

Kayyım atanması kişinin haklarını tamamen kısıtlar mı?

Hayır. Özellikle temsil kayyımı yalnız atandığı iş bakımından temsil yetkisi kullanır. Kayyım atanması, kişinin bütün hukuki işlemlerini yapma ehliyetini kaybettiği anlamına gelmez. Eğer kişisel durum genel ve sürekli koruma gerektiriyorsa vesayet veya yasal danışmanlık gibi başka kurumların şartları ayrıca değerlendirilir.

İlgili hukuki konular

Menfaat çatışmasının somutlaştırılması

Örneğin küçüğün pay sahibi olduğu taşınmazın diğer paydaşlarından biri aynı zamanda yasal temsilcisi ise yapılacak satış veya paylaşım işleminde temsil yetkisi sorunu ortaya çıkabilir. Tarafların nüfus kayıtları, tapu bilgileri, önerilen işlemin şartları ve bedel belirleme belgeleri somut olarak değerlendirilmelidir.

Kayyım talebinde hangi işlemin temsil edileceği ve yetkinin sınırı açık tanımlanmalıdır. Bütün malvarlığını yönetmeye yönelik geniş bir yetki talebi, yalnızca belirli sözleşmedeki temsil sorunundan doğan ihtiyacı aşabilir; temsil ve yönetim kayyımlığı ayrı tutulmalıdır.

Mevzuat ve kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın belge, tarih ve usul koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İletişime geçin