Vasi, vesayet altındaki kişinin malvarlığını kendi malı gibi yönetemez. Görevin başlangıcında malvarlığının tespiti, yönetim süresince hesap tutulması, belirli işlemlerde mahkeme izni alınması ve dönemsel denetim vesayet sisteminin temel parçalarıdır. Bu yükümlülükler, hem kısıtlının malvarlığını korur hem de vasinin sonradan hesap verebilmesini sağlar.

Vasinin temel yönetim yükümlülüğü nedir?

TMK m. 454’e göre vasi, vesayet altındaki kişinin malvarlığını iyi bir yönetici gibi özenle yönetmek zorundadır. Yönetimde esas alınacak ölçüt vasinin veya aile bireylerinin menfaati değil, vesayet altındaki kişinin yararıdır. Gelirlerin tahsili, zorunlu giderlerin karşılanması ve malvarlığının değer kaybına uğramaması bu özen yükümlülüğünün parçalarıdır.

Göreve başlarken malvarlığı nasıl tespit edilir?

Vasiliğe atanma kararının kesinleşmesinden sonra vasi ile vesayet makamının görevlendireceği kişi tarafından yönetilecek malvarlığının defteri tutulur. Koşullar gerektiriyorsa resmi defter tutulmasına da karar verilebilir. Başlangıçtaki bu kayıt, daha sonraki hesap ve teslim işlemlerinin karşılaştırma noktasıdır.

Vasi ne sıklıkla hesap vermek zorundadır?

Vasi, yönetimle ilgili hesap tutmak ve vesayet makamının belirlediği tarihlerde, her halde yılda bir kez hesabı incelemeye sunmakla yükümlüdür. Hesap yalnız toplam gelir ve gider rakamlarından ibaret olmamalıdır; önemli ödemelerin dayanağı, malvarlığındaki değişiklikler ve yapılan işlemler gerektiğinde belgelendirilebilir olmalıdır.

Vesayet altındaki kişi hesap incelemesine katılır mı?

Vesayet altındaki kişi görüşlerini oluşturma ve açıklama yeteneğine sahipse, hesabın hakim tarafından incelenmesi sırasında olanak ölçüsünde hazır bulundurulur. Bu düzenleme denetimin yalnız vasi ile mahkeme arasında kapalı bir işlem olmadığını, vesayet altındaki kişinin de durumuna uygun biçimde sürece katılmasının gözetildiğini gösterir.

Hangi işlemler için ayrıca izin gerekir?

Vasinin olağan yönetim yetkisi dışında kalan bazı işlemler vesayet makamının veya kanunda öngörülen hallerde denetim makamının iznine bağlıdır. Taşınmaz alım ve satımı, önemli borçlanmalar ve malvarlığını ciddi biçimde etkileyen işlemler bu denetimin merkezindedir. Taşınmaz satışı bakımından ayrıca vasi kısıtlının evini satabilir mi? başlıklı rehber incelenebilir.

Vasi ile kısıtlının malvarlığı birbirinden ayrılmalı mıdır?

Evet. Vesayet altındaki kişinin para ve diğer malvarlığı değerleri vasinin kişisel malvarlığından ayrı tutulmalıdır. Hesap hareketlerinin ayrıştırılabilir olması, hangi ödemenin kısıtlının ihtiyacı için yapıldığının görülebilmesi ve kişisel harcamalarla karışmaması denetimin temelidir. Aksi durum hesap verme yükümlülüğünü güçleştirir ve sorumluluk tartışması doğurabilir.

Vasi ücret isteyebilir mi?

TMK m. 457, vasinin yönetimin gerektirdiği emek ve yönetilen malvarlığının geliri dikkate alınarak ücret isteyebilmesine imkan verir. Ücret kendiliğinden vasinin belirlediği bir tutar değildir; her hesap dönemi için vesayet makamı tarafından belirlenir. Malvarlığında olanak bulunmaması halinde kanundaki koşullarla Hazineden karşılanması gündeme gelebilir.

Denetimde sorun tespit edilirse ne olur?

Vesayet makamı, hesabın incelenmesi sırasında açıklanamayan işlemler veya kısıtlının menfaatini tehlikeye sokan uygulamalar tespit ederse gerekli koruyucu önlemleri alabilir. Ağır görev ihmali, yetkinin kötüye kullanılması veya güveni sarsıcı davranışlar vasinin görevden alınmasına kadar gidebilir. Bu durumda vasinin değiştirilmesi ve görevden alınması kuralları uygulanır.

Vasilik sona erdiğinde son hesap nasıl verilir?

Görevi sona eren vasi, yönetimle ilgili son raporu ve kesin hesabı vesayet makamına vermek ve malvarlığını vesayet altındaki kişiye, mirasçılarına veya yeni vasiye teslim edilmek üzere hazır bulundurmak zorundadır. Son hesap mahkemece incelenir; hesap ve malvarlığı teslimi tamamlandıktan sonra vasinin görevine son verilir.

Vasinin zarardan sorumluluğu doğabilir mi?

Vasi, görevini yerine getirirken gerekli özeni göstermemesi ve bu nedenle vesayet altındaki kişinin zarara uğraması halinde sorumlulukla karşılaşabilir. Kesin hesabın tebliğinden sonra sorumluluk davasına ilişkin özel süreler bulunduğundan, zarar iddiası varsa hesapların, banka hareketlerinin ve izin kararlarının birlikte incelenmesi gerekir.

İlgili hukuki konular

Bu konuyla bağlantılı diğer rehberler:

Yıllık hesap ve belgelerin hazırlanması

Vasi, vesayet altındaki kişinin gelir ve giderlerini kendi kişisel hesaplarından ayrı izlemelidir. Banka ekstreleri, kira sözleşmeleri, tedavi giderleri, vergi ve aidat makbuzları ile taşınmaz yönetimine ilişkin kayıtlar dönemsel tabloda toplanmalıdır. Hesap denetimi, yalnız toplam harcamanın makul görünmesiyle tamamlanmaz; işlemin vesayet altındaki kişinin ihtiyacına ve menfaatine hizmet edip etmediği de sorgulanır. Özellikle düzenli bakım ödemelerinde hizmetin gerçekliği ve piyasa koşulları; taşınmaz gelirlerinde tahsilat ve tahliye işlemleri denetlenebilir olmalıdır. Vasi ile vesayet altındaki kişi arasında çıkar çatışması doğuran işlemler özel dikkat gerektirir.

İzin gerektiren işler ve sorumluluk riski

Vesayet makamının iznini gerektiren işlemler ile vasinin olağan yönetim alanına giren günlük harcamalar aynı değildir. Taşınmaz satışı, önemli sözleşmeler, borçlanma ya da bazı malvarlığı tasarruflarında gerekli izinler alınmadan işlem yapılması sorumluluk doğurabilir. Kanunun hangi işlem için vesayet, hangi işlem için denetim makamının iznini aradığı güncel metinden kontrol edilmelidir. Denetim raporunda açıklanamayan giderler varsa vasiye belge tamamlama imkanı tanınması, ilgililerin başvurusu ve gerekli koruyucu tedbirler ayrı değerlendirilebilir. Görev sona erdiğinde son hesap ve devir teslim kayıtları hazırlanması sonraki uyuşmazlıkları azaltır.

Somut dosya örneği ve kontrol noktaları

Açıklaması bulunmayan toplu para çekimleri işlem tarihi, tutar ve kullanım amacıyla ayrı raporlanmalıdır. Vesayet altındaki kişinin düzenli gelirleriyle olağan bakım giderlerinin karşılaştırılması hesap denetiminin önemli parçasıdır.

Vesayet altındaki kişinin bir konutu kiradaysa vasi kira tahsilatlarını, aidat ve bakım giderlerini, depozitoyu ve vergi ödemelerini ayrı kayıtlarla göstermelidir. Hesap raporunda sadece “ev gideri” başlığı açılması ödeme yapan kişi ile faydalanan kişinin belirlenmesini zorlaştırır. Sağlık harcamalarında hekim reçetesi, fatura ve ödeme dekontu eşleştirilir. Vasi, vesayet altındaki kişinin gelirini kendi aile hesabına aktararak harcamaları oradan yapıyorsa muhasebe şeffaflığı ve çıkar çatışması ciddi sorun haline gelebilir. Özellikle taşınmaz satışı, kredi veya önemli sözleşmeler bakımından gerekli izinleri araştırmak her işlemden önce yapılmalıdır. İzin alınmadan yapılan bir işlemin hukuki etkisi somut işlem türüne göre değerlendirilir; bütün işlemler aynı kategoriye sokulamaz. Denetim makamına sunulan rapor ve ekler üzerinde tereddüt oluşursa açıklama, ek belge veya uygun denetim istenebilir. Görev değişikliğinde önceki vasi ile yeni vasi arasında envanter ve hesap teslim tutanağı hazırlanması temel bir koruma sağlar.

Mevzuat ve kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın belge, tarih ve usul koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İletişime geçin