Miras açıldıktan sonra tereke paylaşılıncaya kadar mirasçılar tereke üzerinde elbirliği halinde hak sahibidir. Buna rağmen bir mirasçı kendi miras payı üzerinde sözleşme yapabilir. Türk Medeni Kanunu, devrin başka bir mirasçıya mı yoksa üçüncü kişiye mi yapıldığına göre farklı şekil ve sonuçlar öngörür.
Miras payının devri ne anlama gelir?
Miras payının devri, tereke henüz paylaşılmadan önce mirasçının terekenin tamamı veya bir kısmı üzerindeki payından doğan hakkını sözleşmeyle başka bir kişiye bırakmasıdır. Bu işlem belirli bir tereke malının mülkiyetini doğrudan devretmekle aynı değildir.
Mirasçılar arasındaki devir hangi şekle tabidir?
TMK m. 677 uyarınca miras payının mirasçılar arasında devrine ilişkin sözleşmenin geçerliliği yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır. Sözleşmede devredilen payın kapsamı ve bedel varsa ödeme koşulları açık biçimde gösterilmelidir.
Üçüncü kişiye devirde noter şartı var mı?
Evet. Bir mirasçının mirasçı olmayan üçüncü kişiyle yapacağı miras payı devri sözleşmesinin geçerliliği noterlikçe düzenlenmesine bağlıdır. Basit yazılı sözleşme üçüncü kişiye yapılan devir bakımından yeterli değildir.
Üçüncü kişi mirasçı haline gelir mi?
Hayır. Üçüncü kişi bu sözleşmeyle mirasçılık sıfatı kazanmaz ve paylaşmaya mirasçı gibi katılma yetkisi elde etmez. Kanun, üçüncü kişiye paylaşma sonunda devreden mirasçıya özgülenen payın kendisine verilmesini isteme hakkı tanır.
Belirli bir taşınmazın devri yapılabilir mi?
Elbirliği mülkiyeti devam ederken tek bir mirasçının terekeye ait belirli taşınmazın tamamını tek başına devretmesi kural olarak mümkün değildir. Miras payının devri ile terekeye ait belirli malın mülkiyetinin devri birbirinden ayrılmalıdır.
Miras payı devri paylaşmayı etkiler mi?
Devir, mirasçılar arasındaki ekonomik ilişkiyi etkiler ancak terekenin paylaşılması yine miras hukuku hükümlerine göre yürür. Özellikle üçüncü kişiye yapılan devir, üçüncü kişiyi paylaşma masasında mirasçı konumuna getirmez.
Bedel ödenmezse ne olur?
Miras payı belirli bir bedel karşılığında devredilmiş ve bedel ödenmemişse sözleşmenin içeriğine göre alacak, temerrüt, ifa veya sözleşmeden dönme gibi genel borçlar hukuku talepleri gündeme gelebilir. Pay devrinin geçerliliği ile bedel borcunun ifası ayrı incelenmelidir.
Miras açılmadan önce miras payı devredilebilir mi?
Mirasbırakan hayattayken gelecekte doğabilecek miras hakkına ilişkin sözleşmeler TMK m. 678 kapsamında ayrı kurallara tabidir. Mirasbırakanın katılması veya izni olmadan henüz açılmamış miras hakkında yapılan sözleşmeler geçerli değildir.
Devir sözleşmesi tapuya şerh edilir mi?
Miras payı devri, doğrudan belirli bir taşınmazın ayni hakkının devri değildir. Terekeye ait taşınmazlarla ilgili tapu işlemleri için paylaşma ve tescil aşaması ayrıca tamamlanmalıdır. Sözleşmenin niteliği tapu devriyle karıştırılmamalıdır.
Sözleşme hazırlanırken nelere dikkat edilmelidir?
Taraf sıfatları, mirasbırakan ve tereke bilgileri, devrin tamamı mı belirli oran mı olduğu, bedel, ödeme zamanı, masraflar ve paylaşma sonrasında yerine getirme yükümlülüğü açık yazılmalıdır. Üçüncü kişiye devirde noterlikçe düzenleme şartı mutlaka gözetilmelidir.
Pay devri diğer mirasçıların önalım hakkını doğurur mu?
Miras payının devri, paylı mülkiyetteki belirli taşınmaz payının satışıyla aynı işlem değildir. Bu nedenle taşınmaz pay satışına özgü önalım hükümleri otomatik olarak uygulanmaz. Önce devredilen şeyin tereke üzerindeki miras payı mı yoksa paylaşma sonrasında oluşmuş bağımsız bir mülkiyet payı mı olduğu belirlenmelidir.
Devir sonrasında mirasçının tereke borçlarına sorumluluğu sona erer mi?
Miras payını devreden mirasçının mirasçılık sıfatından ve tereke borçlarından doğan sorumluluğu yalnız devir sözleşmesi yapıldı diye kendiliğinden ortadan kalkmaz. Devir sözleşmesinin taraflar arasındaki ekonomik sonucu ile alacaklılara karşı mirasçılık sorumluluğu ayrı konulardır ve paylaşmanın sonucu da dikkate alınmalıdır.
Mirasçılar arasındaki devir paylaşmada nasıl sonuç doğurur?
Bir mirasçının miras payını diğer bir mirasçıya devretmesi, terekenin tek tek mallarının aynı anda tapuda veya başka sicillerde devredildiği anlamına gelmez. Devir, miras ortaklığındaki paya ilişkin hukuki konumu etkiler ve paylaşma aşamasında dikkate alınır. Terekede taşınmaz, araç, şirket payı ve alacak gibi farklı değerler bulunuyorsa sözleşmenin hangi kapsamı hedeflediği açık yazılmalıdır. Aksi halde “miras payının tamamı” ile yalnız belirli bir tereke malından beklenen ekonomik değerin devri birbirine karışabilir.
Üçüncü kişiye devir neden mirasçı sıfatı kazandırmaz?
Miras payının mirasçı olmayan üçüncü kişiye devrinde üçüncü kişi, yalnız sözleşme nedeniyle tereke ortaklığının mirasçısı haline gelmez. Onun hakkı, paylaşma sonunda devreden mirasçıya düşecek değere yönelen sözleşmesel bir hak niteliği taşır. Bu fark; terekenin yönetimine katılma, paylaşma sürecindeki yetkiler ve tereke borçları bakımından önemlidir. Sözleşme hazırlanırken üçüncü kişinin neyi talep edebileceği ve ödemenin veya devrin hangi aşamada gerçekleşeceği açıklaştırılmalıdır.
Devir sözleşmesinde bedel ve ifa güvenliği nasıl kurulabilir?
Miras payı karşılığında bir bedel kararlaştırılmışsa ödeme zamanı, temerrüt sonucu, paylaşmanın gecikmesi ve tereke değerinin değişmesi gibi ihtimaller sözleşmede düzenlenebilir. Terekenin henüz tam bilinmediği durumlarda payın ekonomik değeri konusunda ciddi farklar ortaya çıkabilir. Bu nedenle tereke unsurlarının ve bilinen borçların sözleşme öncesinde mümkün olduğunca belirlenmesi, bedelin sabit mi yoksa paylaşma sonucuna bağlı mı olduğunun açık yazılması gerekir. Üçüncü kişiye yapılan devirlerde resmi şekil koşulunun yerine getirilmesi de ifa güvenliğinin temel unsurudur.
İlgili hukuki konular
Mevzuat ve kaynaklar
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın belge, tarih ve usul koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
İletişime geçin