Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarrufunda son arzularının uygulanmasını sağlamak amacıyla bir veya birden çok vasiyeti yerine getirme görevlisi atayabilir. Bu kişi mirasçı olmak zorunda değildir. Görevli, mirasbırakanın iradesini kanuna uygun biçimde yerine getirirken terekenin yönetimi ve mirasçılarla ilişkiler bakımından önemli yetki ve sorumluluk üstlenir.

Vasiyeti yerine getirme görevlisi nasıl atanır?

Atama, mirasbırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesi gibi ölüme bağlı tasarrufuyla yapılır. Görevlendirilen kişinin kimliği yeterince belirlenebilir olmalıdır. Mirasbırakan birden fazla kişi atayabilir ve görevlerin nasıl paylaşılacağını belirleyebilir.

Görevi kabul etmek zorunlu mudur?

Atanan kişi görevi kabul etmek zorunda değildir. Sulh hakimi görevi ilgiliye bildirir; kanunda öngörülen süre içinde kabul edilmeyen görev reddedilmiş sayılabilir. Bu nedenle atama ile görevin fiilen başlaması aynı şey değildir.

Görevlinin temel görevi nedir?

Görevli, mirasbırakanın son arzularını yerine getirmek, terekeyi yönetmek, borçları ödemek, vasiyet borçlarını ifa etmek ve paylaşma planını kanun ile ölüme bağlı tasarrufa uygun yürütmekle görevlidir. Yetkiler tasarrufta daraltılabilir veya belirli işlerle sınırlandırılabilir.

Tereke mallarını yönetebilir mi?

Kural olarak görevli, görevi kapsamındaki tereke mallarını yönetir ve gerekli koruma tedbirlerini alır. Yönetim yetkisi mirasçıların kişisel malvarlığına uzanmaz. Tereke işletmesi, banka hesabı veya kira gelirleri varsa bunların ayrı kayıtla izlenmesi gerekir.

Tereke borçlarını ödeyebilir mi?

Mirasbırakanın borçlarının ve tasfiye giderlerinin ödenmesi görevin doğal parçalarındandır. Ancak tartışmalı bir borcun kabul edilmesi, sulh olunması veya önemli malvarlığı işlemleri yapılması halinde görevin kapsamı ve mirasçıların hakları ayrıca gözetilmelidir.

Vasiyet alacaklarını kim yerine getirir?

Vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa, vasiyet alacaklısı kişisel istemini öncelikle ona yöneltebilir. Görevli, terekenin imkanları ve mirasbırakanın tasarrufu çerçevesinde belirli mal bırakma veya diğer vasiyet borçlarını yerine getirir.

Görevli tereke adına dava açabilir mi?

Görevin gerektirdiği ölçüde terekeye ilişkin davaların ve takiplerin yürütülmesi mümkündür. Bununla birlikte mirasçıların sadece kendi kişisel haklarına ilişkin davalar ile terekeye ait hakların ayrılması gerekir.

Görevli ücret alabilir mi?

Ölüme bağlı tasarrufta ücret belirlenmiş olabilir. Belirlenmemişse görevin kapsamı, terekenin büyüklüğü, harcanan emek ve süre dikkate alınarak uygun bir ücret gündeme gelebilir. Ücret ve giderler konusunda tereke hesabı şeffaf tutulmalıdır.

Görevlinin işlemleri denetlenebilir mi?

Vasiyeti yerine getirme görevlisi sulh hakiminin gözetimine tabidir. Mirasçılar veya ilgililer, görevin kötü yürütüldüğünü düşünüyorsa kanunda öngörülen denetim yollarına başvurabilir. Hesap ve belge sunma yükümlülüğü bu denetimin temelidir.

Görevli ne zaman görevden alınabilir?

Ağır ihmal, güveni sarsan davranış, görevi yapamayacak hale gelme veya menfaat çatışması gibi durumlar görevden alma veya başka tedbirleri gündeme getirebilir. Somut olayda mahkeme, terekenin ve ilgililerin menfaatini esas alır.

Görev ne zaman sona erer?

Mirasbırakanın talimatlarının yerine getirilmesi, terekenin paylaşılması ve görevin tamamlanmasıyla görev sona erer. Ölüm, ehliyetsizlik veya görevden alınma gibi kişisel sebepler de sona erme sonucunu doğurabilir. Son hesap ve belgelerin ilgililere sunulması önemlidir.

Mirasçılar görevlinin talimatlarına uymak zorunda mıdır?

Görevli, kendisine kanun ve ölüme bağlı tasarrufla verilen yetkiler içinde hareket ettiği sürece terekenin yönetiminde bağımsız bir görev üstlenir. Mirasçıların görevlinin yetkisini tek taraflı olarak ortadan kaldırması mümkün değildir. Bununla birlikte görevli de mirasbırakanın iradesini aşamaz; mirasçıların saklı pay ve diğer emredici haklarını gözetmek zorundadır.

Görevli ile mirasçılar arasında uyuşmazlık çıkarsa ne olur?

Uyuşmazlığın konusu görevlinin yetkisinin kapsamı, hesap verme, tereke malının satışı veya vasiyet borcunun ifası olabilir. Sulh hukuk hakiminin denetim yetkisi bu noktada önem kazanır. Görevlinin yaptığı işlemin terekeye zarar verdiği veya yetkiyi aştığı ileri sürülüyorsa belge, hesap ve kararlar üzerinden somut denetim talep edilmelidir.

İlgili hukuki konular

Göreve başlama ve envanter çıkarma

Vasiyeti yerine getirme görevlisinin yetkisinin kapsamı, mirasbırakanın tasarrufundaki açık sınırlamalara ve TMK 550 ve devamındaki düzenlemelere göre değerlendirilmelidir. Göreve başlandığında mirasçılarla paylaşılabilecek bir malvarlığı envanteri hazırlanması, ilerideki hesap verme yükümlülüğü bakımından temel önem taşır. Banka hesapları, kiralar, taşınmazlar, şirket payları, borçlar ve devam eden davalar tek bir liste içinde kayıt altına alınmalıdır. Görevlinin kendi adına mal edinmesiyle tereke adına tasarrufta bulunması farklıdır; hesapların birbirine karışmaması gerekir. Envanter hazırlanırken mümkünse mirasçıların bulunması ve ihtilaflı mallar için ayrıca açıklama düzenlenmesi şeffaflığı artırır.

Görev sınırları ve mirasçılarla uyuşmazlık

Görevli, vasiyet edilen malı teslim ederken tereke borçlarını ve diğer mirasçıların haklarını göz ardı edemez. Terekenin günlük yönetimi, alacakların tahsili ve paylaşma planı görev alanına girebilse de mirasbırakanın vermediği sınırsız takdir yetkisinin varlığı varsayılamaz. Gayrimenkul satışı, işletmenin sürdürülmesi veya davada temsil gibi önemli adımlarda kanuni yetki ve somut vasiyet hükmü birlikte incelenmelidir. Mirasçıların itiraz ve bilgi talepleri kayda alınmalı, yapılan masraf ve gelirler belgeyle açıklanmalıdır. Görevlinin kendi çıkarıyla tereke yararı çatışıyorsa tarafsızlık ve sorumluluk sorunları ortaya çıkabilir.

Somut dosya örneği ve kontrol noktaları

Görevlinin hesap dökümünde vasiyetin ifası için yapılan zorunlu ödeme ile kişisel harcama kesin biçimde ayrılmalıdır. Mirasçılara gönderilen bildirimlerin tarihi ve kapsamı belgeyle gösterildiğinde denetim uyuşmazlıkları azalır.

Vasiyeti yerine getirme görevlisinin, mirasbırakanın iki taşınmazındaki kira gelirlerini topladığını düşünelim. Her tahsilatın hangi taşınmaza ait olduğu, kira sözleşmesinin hangi tarihte başladığı, tahsilatın nereye yatırıldığı ve malın bakım giderleri kayda geçirilmelidir. Görevli, mirasbırakanın son arzularını yerine getirirken kendisini mirasçıların üzerinde sınırsız karar mercii gibi konumlandıramaz. Önemli malvarlığı tasarruflarında yetkinin kapsamı ve görevin vasiyetnameyle sınırlandırılıp sınırlandırılmadığı incelenir. Mirasçılar hesap ve bilgi istediğinde tarafsız belge sunulması uyuşmazlık riskini azaltır. Görevlinin terekeye olan kişisel alacağı bulunuyorsa olası çıkar çatışması ayrıca değerlendirilir. Miras ortaklığını temsil görevi her davanın niteliği bakımından aynı değildir; somut uyuşmazlığın görevin sınırında olup olmadığı kontrol edilir. Son arzular yerine getirildikten sonra hangi malın kime teslim edildiğini gösteren tutanak, masraf dökümü ve son hesap hazırlanması ileride sorumluluk iddialarına karşı önemlidir.

Mevzuat ve kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın belge, tarih ve usul koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İletişime geçin