Belirli süreli iş sözleşmesinin üzerinde bir bitiş tarihi bulunması, sözleşmenin her durumda hukuken belirli süreli olduğu anlamına gelmez. Önce İş Kanunu m. 11’deki objektif koşullar incelenir; ardından sözleşmenin gerçekten belirli süreli olduğu sonucuna varılırsa süresinden önce sona erdirmenin sonuçları değerlendirilir. İşverenin haklı sebep olmadan erken feshi, belirsiz süreli sözleşmedeki ihbar rejiminden farklı olarak bakiye süreye ilişkin ücret ve tazminat tartışmasını gündeme getirir.

Belirli süreli iş sözleşmesi hangi şartlarda kurulabilir?

İş Kanunu m. 11’e göre belirli süreli sözleşme; belirli süreli işlerde, belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşullara bağlı olarak yazılı şekilde kurulabilir. Sözleşmede yalnız takvim tarihi yazılması, objektif neden bulunmadığı takdirde ilişkinin belirli süreli sayılması için tek başına yeterli değildir. İşin niteliği ve sözleşmenin kurulma amacı birlikte incelenir.

Objektif neden neden önemlidir?

Belirli süreli sözleşme, işçinin belirsiz süreli çalışmaya bağlı iş güvencesi ve fesih korumalarının dolanılması için kullanılamaz. Bu nedenle işin gerçekten geçici veya öngörülebilir süreyle sınırlı olması önem taşır. Proje, geçici ihtiyaç, belirli bir işin tamamlanması veya başka bir çalışanın yokluğunun geçici olarak doldurulması gibi olgular sözleşmenin niteliği bakımından somutlaştırılmalıdır.

Zincirleme belirli süreli sözleşmelerin sonucu nedir?

Esaslı bir neden olmadıkça birden fazla üst üste belirli süreli iş sözleşmesi yapılamaz. Kanun, esaslı neden olmaksızın zincirleme kurulan sözleşmenin başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilmesini öngörür. Buna karşılık objektif ve esaslı neden her yenilemede devam ediyorsa sözleşmeler belirli süreli olma özelliğini koruyabilir. Dosyada yalnız son sözleşmeye değil bütün yenilemelere bakılmalıdır.

Sürenin dolması ile erken fesih aynı şey midir?

Gerçek bir belirli süreli sözleşme, kararlaştırılan sürenin dolmasıyla kural olarak kendiliğinden sona erer. Süre dolmadan taraflardan birinin sözleşmeyi sona erdirmesi ise erken fesih niteliğindedir. Bu ayrım, ihbar tazminatı, bakiye süre ücreti ve diğer talepler bakımından sonucu değiştirir. Önce sona erme tarihinin sözleşmedeki bitiş tarihiyle örtüşüp örtüşmediği belirlenmelidir.

İşveren haklı sebep olmadan erken feshederse ne olur?

Belirli süreli sözleşmenin işveren tarafından haklı neden olmaksızın süresinden önce sona erdirilmesinde, Türk Borçlar Kanunu m. 438 çerçevesinde işçinin sözleşme süresine uyulmuş olsaydı kazanabileceği tutarlar gündeme gelebilir. Uygulamada bu talep bakiye süre ücreti olarak anılır. Hesap, kalan sürenin ücretlerinin basitçe toplanmasıyla bitmez; kanunun öngördüğü indirimlerin de dikkate alınması gerekir.

Bakiye süre ücretinden hangi indirimler yapılır?

TBK m. 438, işçinin hizmet sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle tasarruf ettiği giderler ile başka bir işten kazandığı veya bilerek kazanmaktan kaçındığı gelirlerin mahsup edilmesini öngörür. Bu nedenle kalan bütün ayların brüt ücretinin otomatik olarak hüküm altına alınacağı varsayımı doğru değildir. Yeni işe başlama tarihi, yeni işten elde edilen kazanç ve sözleşme sona ermeseydi yapılacak giderler somutlaştırılır.

Ek tazminat talebi mümkün müdür?

TBK m. 438, koşulları varsa hakimin ayrıca işçiye tazminat ödenmesine karar verebilmesine imkan tanır ve bu tazminat için kanuni bir üst sınır öngörür. Bu değerlendirme otomatik değildir; fesih biçimi, tarafların davranışı ve somut olayın özellikleri dikkate alınır. Bakiye süre ücreti ile bu takdiri tazminat aynı talep değildir.

İhbar tazminatı istenir mi?

İhbar süreleri esas olarak belirsiz süreli iş sözleşmelerinin bildirimli feshine ilişkindir. Gerçekten belirli süreli bir sözleşmede sürenin dolması veya süresinden önce fesih halinde ihbar tazminatı rejimi doğrudan uygulanmaz. Ancak sözleşmenin objektif neden bulunmadığı için baştan itibaren belirsiz süreli olduğu sonucuna varılırsa değerlendirme değişebilir.

İşçi sözleşmeyi erken sona erdirirse ne olur?

İşçinin haklı sebebi varsa sözleşmeyi süresinden önce sona erdirme hakkı ayrıca değerlendirilir. Haklı sebep bulunmadığı halde belirli süre dolmadan ayrılmanın sonuçları, işverenin uğradığı zarar ve TBK’daki hizmet sözleşmesi hükümleri çerçevesinde tartışılabilir. Bu nedenle yalnız “istifa” başlığı taşıyan bir belgeye değil, ayrılış sebebine ve tarafların iddialarına bakılır.

Uyuşmazlıkta hangi belgeler önemlidir?

Önce ilk sözleşme ile tüm yenilemeler tarih sırasına konulmalı; belirli süre kararlaştırılmasını gerektiren iş, proje veya objektif nedenin hangi belgede gösterildiği saptanmalıdır. Ardından fesih bildiriminin tarihi ve gerekçesi, sözleşmede kalan süre, bordrolar ve fesih sonrası elde edilen ya da makul olarak elde edilebilecek gelirleri gösteren kayıtlar ayrıştırılmalıdır. Böylece önce sözleşmenin hukuken belirli süreli niteliği, sonra erken fesih nedeniyle istenebilecek kalemlerin dayanağı ve hesabı tartışılabilir.

İlgili hukuki konular

Bu konuyla bağlantılı diğer rehberler:

Mevzuat ve kaynaklar

Belirli süreli sözleşmede süre kaydı neden tek başına yeterli değildir?

Sözleşmenin niteliğini önce belirlemek

Belgede bitiş tarihi yazılması her durumda geçerli bir belirli süreli iş sözleşmesi kurulduğunu göstermez. İşin niteliği, objektif koşul, sözleşmenin yenilenme biçimi ve fiili çalışma ilişkisi birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle arka arkaya düzenlenen sözleşmelerde, işin gerçekten geçici bir ihtiyacı karşılayıp karşılamadığı sorusu fesih hesabından önce cevaplanmalıdır.

Erken fesih hesabını birbirinden ayırın

Sözleşmenin süresinden önce sona erdirilmesi ile sürenin kendiliğinden dolması aynı olgu değildir. Olası bakiye süre ücreti, işçinin elde ettiği veya elde etmekten kaçındığı kazanç, tazminat talepleri ve tarafların kusur iddiaları somut belgelere göre ayrı incelenmelidir. Belgenin yalnız başlığından hareketle belirsiz süreli iş sözleşmesine özgü bütün sonuçlar otomatik uygulanmamalıdır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın belge, tarih ve usul koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İletişime geçin