Yeni iş arama izni, belirsiz süreli iş sözleşmesinin bildirim süresi verilerek sona erdirildiği durumda işçinin yeni iş bulabilmesi için tanınan ücretli izindir. İş Kanunu m.27 uyarınca işveren, bildirim süreleri içinde işçiye çalışma saatleri arasında ve ücret kesmeden izin vermek zorundadır. İzin günlük kullandırılabileceği gibi işçinin talebiyle toplu olarak da kullanılabilir.

Yeni iş arama izni hangi durumda doğar?

Hak, belirsiz süreli iş sözleşmesinin bildirim süresi kullandırılarak sona erdirildiği durumlarda gündeme gelir. İşçi veya işveren bildirimli fesih yapmış olabilir. Önemli olan iş ilişkisinin ihbar süresi boyunca devam etmesi ve işçinin yeni iş arama ihtiyacının bulunmasıdır.

Günde kaç saat izin verilmelidir?

İş Kanunu m.27 yeni iş arama izninin günde iki saatten az olamayacağını düzenler. Taraflar daha uzun süre kararlaştırabilir. İzin çalışma saatleri içinde ve ücret kesintisi yapılmadan kullandırılmalıdır.

İşçi izni toplu kullanabilir mi?

Evet. İşçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir. Ancak bunu işten ayrılacağı günden önceki günlere denk getirmesi ve durumu işverene bildirmesi gerekir. İşverenin iş organizasyonu bakımından bilgilendirilmesi toplu kullanımın planlanmasını sağlar.

İşveren izin kullandırmazsa ne olur?

İşveren yeni iş arama iznini vermez veya eksik kullandırırsa kullandırılmayan süreye ilişkin ücret ödenir. İşçi bu sürede çalıştırılmışsa kanundaki artırımlı ödeme sonucu ayrıca gündeme gelir. Hesap bordro ve çalışma saatleri üzerinden yapılmalıdır.

İzin sırasında işçi çalıştırılırsa ücret nasıl hesaplanır?

Kanun, işverenin iş arama izni sırasında işçiyi çalıştırması halinde o süreye ilişkin ücretin yüzde yüz zamlı ödenmesini öngörür. Bu ödeme, izin hakkının fiilen engellenmesinin özel sonucudur. Normal fazla çalışma hesabıyla karıştırılmamalıdır.

İhbar tazminatı peşin ödenirse izin doğar mı?

İşveren bildirim süresini kullandırmadan ihbar tazminatını peşin ödeyerek sözleşmeyi derhal sona erdirirse artık fiilen devam eden bir bildirim süresi bulunmadığından yeni iş arama izni gündeme gelmez. UYAP içtihatlarında da ihbar tazminatı kabul edilen durumda aynı süre için ayrıca iş arama izni ücretinin istenemeyeceği belirtilmektedir.

Haklı nedenle derhal fesihte iş arama izni olur mu?

Haklı nedenle derhal fesihte bildirim süresi işletilmediği için yeni iş arama izni de kural olarak doğmaz. Önce fesih türünün gerçekten haklı nedenle derhal fesih mi yoksa bildirimli fesih mi olduğu belirlenmelidir.

İşçi kendi isteğiyle ayrılırsa izin hakkı var mıdır?

İşçi belirsiz süreli sözleşmesini ihbar öneline uyarak sona erdiriyorsa, kanunun lafzı bildirim süreleri içinde iş arama iznini öngördüğünden hakkın işçi feshi bakımından da değerlendirilmesi gerekir. Buna karşı işçi ihbar süresini beklemeden derhal ayrılırsa izin dönemi fiilen oluşmaz.

Kısmi süreli çalışanlarda izin nasıl uygulanır?

Kanundaki günlük iki saatlik asgari hakkın kısmi süreli çalışma bakımından uygulanması, günlük çalışma düzeni ve eşit davranma ilkesiyle birlikte değerlendirilir. İşçinin fiili çalışma saatleri ve izin kullanımının amaca uygunluğu önemlidir.

İzin kullandırıldığını kim ispatlar?

İşveren, çalışma düzeni içinde izin saatlerini gösteren yazılı kayıt, vardiya çizelgesi veya işçinin toplu kullanım talebi gibi belgelerle kullandırmayı ispatlayabilir. Sadece bordroda ücretin tam ödenmiş olması, izin saatlerinin fiilen kullandırıldığını her zaman göstermez.

Toplu kullanım talebi nasıl yapılmalıdır?

İşçinin talebini yazılı yapması ispat bakımından uygundur. Hangi tarihlerde kaç saatlik izin biriktirildiği ve toplu iznin hangi günlerde kullanılacağı açıkça belirtilmelidir. Böylece izin ile yıllık izin veya ücretsiz izin karışmaz.

Dava öncesinde hangi kayıtlar gerekir?

Fesih bildirimi, ihbar süresinin başlangıç ve bitiş tarihleri, çalışma çizelgeleri, bordrolar, işçinin izin talebi ve işveren cevabı birlikte incelenmelidir. İlk soru, ihbar süresinin fiilen kullandırılıp kullandırılmadığıdır.

İlgili hukuki konular

İhbar süresi ve izin saatinin doğru belirlenmesi

4857 sayılı İş Kanunu'nun 27. maddesi yeni iş arama iznini bildirim süreleri içinde düzenler. Günlük izin iki saatten az olamaz; işçinin talep ettiği toplu kullanım, işten ayrılacağı günden önceye rastlatılmalı ve işverene bildirilmelidir. Bu nedenle belirsiz süreli iş sözleşmesinin ihbar öneli kullanılarak sona erdirilip erdirilmediği ilk kontrol konusudur. İşçi aynı dönemde işe devam ettiği halde izin saatlerini fiilen kullanamamışsa hangi gün ve saatlerde çalıştığı puantaj ve erişim kayıtlarıyla gösterilmelidir. İhbar tazminatının peşin ödenip sözleşmenin hemen sona erdiği haller ile fiilen çalışılan ihbar dönemi birbirinin aynı değildir.

Eksik kullandırma ve çalışma halindeki ücret hesabı

Kanun, iş arama izni verilmez veya eksik kullandırılırsa ilgili sürelerin ücretinin ödenmesini öngörür. İzin zamanında çalıştırılma halinde ise işçinin izin kullanarak çalışmadan elde edeceği ücrete ek olarak çalışılan sürenin ücreti yüzde yüz zamlı ödenir. Bu iki ihtimal aynı ödeme kalemi gibi hesaplanmamalıdır. Örneğin vardiya planında iş arama izni görünmesine rağmen işçi fiilen görevde bulunmuşsa giriş-çıkış kayıtları, çağrı sistemleri ve işveren yazışmaları gerçeği ortaya koyabilir. Ücret hesabında hangi dönem için kaç saat talep edildiği, çıplak ücret ve varsa ücret değişiklikleri anlaşılır tabloda yer almalıdır.

Somut dosya örneği ve kontrol noktaları

Örnek hesapta işçinin ihbar döneminde haftanın beş günü çalıştığını, fakat iki saatlik iş arama izninin iş programına hiç yansıtılmadığını varsayalım. Önce fiilen çalışılan bildirim dönemi, günlük çalışma saatleri ve izin kullanılabilecek günler tespit edilir. İşçinin toplu kullanma talebi varsa işverene bildirim yapıp yapmadığı da değerlendirilmelidir. İzinlerin bordroda görünmesi tek başına fiilen kullandırıldığını kanıtlamaz; erişim kayıtları, vardiya listeleri ve kurum içi yazışmalar gerçek durumu gösterebilir. Kanunun izin verilmemesi ve izin saatinde çalıştırılması için farklı ücret sonuçları öngördüğü unutulmamalıdır. Dolayısıyla hesaplamada kaç saatlik izin hakkı oluştuğu, kaç saatin kullandırıldığı ve izin saatinde çalıştırma olup olmadığı ayrı satırlarla gösterilir. İhbar tazminatı peşin ödenerek derhal fesih yapılmışsa fiilen geçirilen ihbar dönemi bulunmayabilir; bu ihtimalde yeni iş arama izni talebinin koşulları yeniden değerlendirilmelidir. Fazla çalışma, hafta tatili veya genel tatil ücretleriyle iş arama izni ücreti aynı kalem olarak yazılmamalıdır.

Mevzuat ve kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın belge, tarih, işyeri uygulaması ve usul koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Her uyuşmazlık, somut olayın özellikleri ve mevcut deliller doğrultusunda ayrı değerlendirilir. Dosyanız bakımından uygulanabilecek hukuki yolların belirlenmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

İletişime geçin