Tazminat dosyalarında yalnız hukuka aykırı bir olayın varlığı yetmez; zarar, sorumluluk sebebi ve olay ile zarar arasındaki bağ birlikte ortaya konulmalıdır. Maddi ve manevi tazminatın dayanağı ve ispatı aynı değildir.
Sorumluluk sebebi
Haksız fiil, sözleşmeye aykırılık, iş kazası, trafik kazası veya idari işlem gibi farklı olaylar farklı sorumluluk rejimleri doğurur. Önce kimin hangi davranış veya hukuki ilişki nedeniyle sorumlu tutulacağı belirlenir.
Maddi zararın belgelenmesi
Tedavi, onarım, gelir kaybı, destekten yoksun kalma veya başka ekonomik zararlar belge ve hesapla somutlaştırılır. Zarar kalemlerinin birbirine karıştırılması veya aynı zararın iki kez talep edilmesi önlenmelidir.
Manevi tazminat
Manevi tazminat otomatik bir tarife üzerinden hesaplanmaz. Olayın ağırlığı, tarafların durumu, ihlalin etkisi ve hakkaniyet unsurları birlikte değerlendirilir. Talebin olgusal temeli açıkça anlatılmalıdır.
Kusur ve illiyet bağı
Karşı tarafın kusuru ile zararın ne ölçüde bağlantılı olduğu, zarar görenin davranışının etkisi ve üçüncü kişilerin rolü tazminat miktarını etkileyebilir. Bilirkişi veya teknik inceleme gereken dosyalarda bu bağlantı özellikle önemlidir.
Dosya hazırlığı
Olay tutanakları, sağlık veya onarım belgeleri, faturalar, gelir kayıtları, fotoğraflar, yazışmalar ve daha önce yapılan başvuru/ödeme evrakı tarih sırasıyla bir araya getirilmelidir.
Zararın artmasını önleme yükümlülüğü
Zarar gören kişinin makul biçimde zararın büyümesini önleyebileceği durumlar tazminat hesabında önem taşıyabilir. Onarımın gereksiz yere uzatılması, uygun tedavinin reddi veya giderlerin belgesiz bırakılması gibi hususlar dosyada tartışma yaratabilir. Bu nedenle olaydan sonraki adımlar da en az ilk olay kadar dikkatli kaydedilmelidir.
Bilirkişi hesabını denetlemek
Tazminat dosyasında bilirkişi raporu geldiğinde yalnız son toplam rakama bakılmaz. Kullanılan gelir, süre, kusur oranı, iskonto veya teknik varsayımların dosya verileriyle uyumu kontrol edilir. Hata varsa itiraz hangi hesap adımının neden yanlış olduğunu göstermelidir.
Sık karşılaşılan hata
Maddi zarar belgelenmeden yalnız yüksek bir toplam tutar talep etmek dosyayı güçlendirmez. Her kalemin kaynağı, dönemi ve hesabı mümkün olduğunca ayrılmalıdır.
Talep kalemlerini ayrı ayrı kurmak
Bir olaydan hem doğrudan masraf hem gelir kaybı hem de başka ekonomik sonuçlar çıkabilir. Her kalemin hangi belgeyle ve hangi dönem için istendiği ayrı gösterildiğinde zarar hesabı denetlenebilir hale gelir. Manevi tazminat ise ekonomik hesabın devamı gibi değil, olayın kişisel etkisine dayanan ayrı bir talep olarak ele alınır.
Ne zaman delil toplamak gerekir?
Sağlık kaydı, kamera görüntüsü, hasar fotoğrafı, işten kalma belgesi veya ödeme faturası gibi deliller olaydan hemen sonra daha kolay temin edilir. Zarar devam ediyorsa yeni gider ve raporlar da düzenli biçimde dosyalanmalıdır.
Başka kurumdan alınan ödemelerin etkisi
Aynı zarar nedeniyle sigorta, sosyal güvenlik veya başka bir kaynaktan ödeme yapılmışsa bunun tazminat hesabına etkisi ayrıca incelenir. Her ödeme aynı hukuki niteliğe sahip değildir. Dosyada hangi kurumun hangi başlık altında ne kadar ödeme yaptığı açıkça belgelenirse mükerrer talep veya yanlış mahsup tartışması azaltılabilir.